Η Ευρώπη δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, κάθε φορά που η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής κρίσης, οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται και στις ευρωπαϊκές αγορές. Πώς εξηγείται αυτό;

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό «στενό πέρασμα» στον κόσμο. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ (EIA), το 2024 από τα Στενά διέρχονταν περίπου 20,7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαιοειδών ημερησίως, ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2025 η ποσότητα αυξήθηκε στα 20,9 εκατομμύρια βαρέλια, δηλαδή περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Παρόλα αυτά, μόνο ένα μικρό μέρος αυτών των ποσοτήτων καταλήγει στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), λίγο πάνω από το 10% των συνολικών ροών μέσω των Στενών κατευθύνεται προς την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό καταλήγει στην Ασία, κυρίως στην Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

Η ΕΕ εισάγει λιγότερο από το 10%

Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με μελέτη του Oxford Institute for Energy Studies (2026), η ΕΕ εισάγει μέσω των Στενών περίπου 520.000 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 5% των συνολικών εισαγωγών αργού.

Στα προϊόντα πετρελαίου, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, οι εισαγωγές μέσω Ορμούζ φτάνουν περίπου τα 420.000 βαρέλια ημερησίως, δηλαδή περίπου το 10% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ.

Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει περίπου 940.000 βαρέλια ημερησίως μέσω του Ορμούζ, ποσότητα αρκετά μικρότερη σε σχέση με τις ασιατικές οικονομίες.

Γιατί όμως αυξάνονται οι τιμές;

Παρά τη σχετικά μικρή άμεση εξάρτηση, οι ευρωπαϊκές τιμές επηρεάζονται σχεδόν άμεσα κάθε φορά που υπάρχει ένταση στον Περσικό Κόλπο.

Ο βασικός λόγος είναι ότι το πετρέλαιο αποτελεί παγκόσμιο εμπόρευμα. Οι διεθνείς τιμές, όπως το Brent, διαμορφώνονται από τη συνολική προσφορά και ζήτηση και όχι από τις ανάγκες μιας μόνο περιοχής.

Έτσι, ακόμη και η πιθανότητα διακοπής των ροών μέσω του Ορμούζ δημιουργεί ανησυχία ότι θα χαθεί σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς, οδηγώντας τις διεθνείς τιμές υψηλότερα.

Η Ευρώπη πληρώνει ακριβότερα όλο το πετρέλαιο

Η αύξηση της τιμής του Brent σημαίνει ότι η Ευρώπη καταβάλλει υψηλότερο τίμημα για όλες τις εισαγωγές της, είτε αυτές προέρχονται από τη Βόρεια Θάλασσα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αφρική ή τη Λατινική Αμερική.

Παράλληλα, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, καθώς τα ασφάλιστρα για τα δεξαμενόπλοια ανεβαίνουν σημαντικά σε περιόδους έντασης, ενώ πολλές ναυτιλιακές εταιρείες επιλέγουν μεγαλύτερες και ακριβότερες διαδρομές.

Ιδιαίτερα ευάλωτη εμφανίζεται η Ευρώπη στα προϊόντα διύλισης, κυρίως στο ντίζελ και στα καύσιμα αεροσκαφών, όπου η εξάρτηση από τις εισαγωγές μέσω του Ορμούζ είναι μεγαλύτερη.

Δεν χρειάζεται να κλείσουν τα Στενά

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν απαιτείται πλήρες κλείσιμο των Στενών για να εκτοξευθούν οι τιμές.

Αρκούν:

• απειλές για αποκλεισμό των Στενών,
• επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια,
• αύξηση του ασφαλιστικού κινδύνου,
• ή ακόμη και περιορισμός της παραγωγής από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου.

Οι αγορές αντιδρούν προεξοφλώντας πιθανές ελλείψεις, με αποτέλεσμα οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) να αυξάνονται πολύ πριν εμφανιστεί πραγματική έλλειψη πετρελαίου.

Η κρίση του 2026

Η νέα κρίση στην περιοχή, με επίκεντρο το Ιράν, έχει ήδη προκαλέσει σημαντική μείωση των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με διεθνείς ενεργειακούς οργανισμούς, η διαταραχή αυτή επηρεάζει την παγκόσμια αγορά και οδηγεί σε νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου, παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί τον βασικό προορισμό των φορτίων που διέρχονται από το συγκεκριμένο πέρασμα.

Διαβάστε επίσης:  Ιράν: Το Στενό του Ορμούζ δεν θα ανοίξει χωρίς ιρανικές διευθετήσεις