Από την Αιγύπτια Φαραώ Χατσεπσούτ μέχρι τη Μέρκελ

Οι γυναίκες με ισχύ, ακόμη και σήμερα αποτελούν, συχνότερα από τους άντρες ηγέτες, θύματα σεξιστικών ανεκδότων και γελοιογραφιών…

Η ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ διακρίθηκε για τις πολιτικές και διοικητικές της ικανότητες, τη σκληρότητα, την ευφυΐα και την ευθυκρισία της, αλλά στην κοινή γνώμη επικρατεί ακόμη η αρνητική εικόνα της όμορφης, πονηρής και φιλόδοξης γυναίκας

Από την Αιγύπτια Φαραώ Χατσεπσούτ μέχρι τη Γερμανίδα Καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ έχει διανυθεί μία μακρά, επίπονη πορεία στην αναγνώριση της ισότητας των δύο φύλων και στην ανάδειξη γυναικών ηγετών στην παγκόσμια ιστορία. Οι αρχαίες πηγές έχουν διασώσει ονόματα επώνυμων βασιλισσών, εταίρων και ποιητριών, αποσιωπώντας την καθημερινή ζωή της γυναικείας πλειονότητας σε Βαβυλωνία, Αίγυπτο, Ινδία ή Ελλάδα.

Οι σημαντικές γυναικείες μορφές στην πολιτική εξουσία που κυριολεκτικά έγραψαν ιστορία στην αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα και τους νεότερους χρόνους είναι ελάχιστες, συγκριτικά με τους άνδρες ηγέτες. Οι περισσότερες αντέγραψαν με επιτυχία την ανδρική συμπεριφορά, κυβερνώντας με σιδερένια πυγμή στο εσωτερικό και ασκώντας επιθετική διπλωματία στην εξωτερική πολιτική, αλλά ταυτόχρονα με έντονο μεταρρυθμιστικό πνεύμα στη διοίκηση, την οικονομία, την κοινωνία και τον πολιτισμό. Ας φωτίσουμε μερικές από αυτές, που η ιστορία φρόντισε να διαγράψει ή να ρίξει αρνητικό προβολέα.

Η Φαραώ Χατσεπσούτ, λείψανα της οποίας αναγνωρίστηκαν μόλις το 2007, φαίνεται να υπήρξε μία ευφυής, λαμπρή, οραματίστρια ηγέτιδα στην αρχαία Αίγυπτο του 15ου αιώνα π.Χ., το έργο της οποίας ακόμη «ανακαλύπτεται». Κυβέρνησε ειρηνικά από το 1479 έως το 1458 π.Χ. και αφιερώθηκε στην εσωτερική διοίκηση, την οικονομική ανάπτυξη, το εμπόριο και τα κατασκευαστικά έργα. Ο διάδοχός της, Τούθμωσης Γ΄, επιδόθηκε σε μία εκστρατεία εξαφάνισης των ιχνών της από την ιστορία, καταστρέφοντας τα αγάλματά της και σβήνοντας το όνομά της από επιγραφές ναών.

Η διάσημη πάλι Κλεοπάτρα, απόγονος των Πτολεμαίων μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κυβέρνησε στην Αίγυπτο από το 51 έως το 30 π.Χ., προτού η περιοχή καταληφθεί από τους Ρωμαίους. Όταν οι ενωμένοι στόλοι Μάρκου Αντώνιου και Κλεοπάτρας ηττήθηκαν στη Ναυμαχία του Ακτίου (31 π.Χ.) από τις δυνάμεις του Οκταβιανού, η Κλεοπάτρα επέστρεψε στην πατρίδα της και αυτοκτόνησε για να μην αποτελέσει επικοινωνιακό σύμβολο του θριάμβου του. Η μάλλον μέτριας εμφάνισης Κλεοπάτρα Θεά διακρίθηκε για τις πολιτικές και διοικητικές της ικανότητες, τη σκληρότητα, την ευφυΐα και την ευθυκρισία της, αλλά στην κοινή γνώμη επικρατεί ακόμη η αρνητική εικόνα της όμορφης, πονηρής και φιλόδοξης γυναίκας, κληροδότημα της ρωμαϊκής ιστορίας και ποίησης, που αναπαράχθηκε στη δυτική τέχνη και τη λογοτεχνία, από τους ζωγράφους της Αναγέννησης μέχρι τον Σαίξπηρ και τη χολιγουντιανή κινηματογραφική βιομηχανία.

Συχνά αρνητική εικόνα, με έμφαση στις μηχανορραφίες και την ερωτική ζωή, αναπαράγουν η ιστορία και η μυθοπλασία και για την αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄ της Ρωσίας, την επονομαζόμενη «Μεγάλη». Είχε γερμανική καταγωγή και το πραγματικό της όνομα ήταν Σοφία Αυγούστα Φρειδερίκη. Σε ηλικία 15 ετών, το 1744 παντρεύτηκε τον Μεγάλο Δούκα Πέτρο της Ρωσίας, και μετά από μία προσωπική επίπονη πορεία, έγκλειστη στα ανάκτορα και με απαγόρευση αλληλογραφίας με τους γονείς της, έμαθε τέλεια τη ρωσική γλώσσα, μελέτησε στοχαστές του Διαφωτισμού, κυρίως τον Βολταίρο, και κατάφερε να οργανώσει γύρω της ένα δίκτυο αυλικών, υπουργών και στρατιωτικών.

Στις 28 Ιουνίου 1762 ανήλθε στον ρωσικό θρόνο και κυβέρνησε ώς το 1796, κληροδοτώντας μίαν άλλη Ρωσία από αυτήν που άφησαν οι προκάτοχοί της. Η Αικατερίνη προχώρησε στην εκ βάθρων διοικητική μεταρρύθμιση, την εδαφική διαίρεση της χώρας και τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος. Πραγματίστρια στην εξωτερική πολιτική, κατόρθωσε να αυξήσει το έδαφος του ρωσικού κράτους με την προσθήκη των νότιων εδαφών: της Κριμαίας, της Μαύρης Θάλασσας και του ανατολικού τμήματος της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας.

Μία ακόμη μορφή, που έχει αφήσει έντονα τα ίχνη της στην ευρωπαϊκή ιστορία και τυγχάνει σήμερα γενικής αναγνώρισης, είναι η αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία του οίκου των Αψβούργων. Ανήλθε στον θρόνο σε ηλικία μόλις 23 ετών το 1740 και κυβέρνησε μέχρι τον θάνατό της το 1780. Προώθησε μία λαμπρή μεταρρυθμιστική πολιτική, που θα ζήλευαν πολλοί σύγχρονοι ηγέτες, στην εσωτερική διοίκηση, οικονομία, δίκαιο, εξωτερική πολιτική, στρατό και παιδεία. Το 1752 έδωσε την εντολή για την ίδρυση Στρατιωτικής Ακαδημίας, της αρχαιότερης στον κόσμο, και το 1754 ίδρυσε την Ακαδημία Ανατολικών Γλωσσών, μετέπειτα Προξενική Ακαδημία και από το 1964 Διπλωματική Ακαδημία Βιένης, επίσης την πρώτη στον κόσμο. Αν σήμερα, γυναίκες -όπως η Γερμανίδα Καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ ή η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ- μείνουν στην ιστορία για το έργο τους, μένει να κριθεί. Το βέβαιο είναι πως ακόμη και σήμερα αποτελούν, συχνότερα από τους άντρες ηγέτες, θύματα σεξιστικών ανεκδότων και γελοιογραφιών…

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΛΑΜΠΡΟΥ
[email protected]
Δρ σε θέματα Πολιτιστικής Πολιτικής,
Διαχείρισης και Επικοινωνίας, Σύμβουλος Τύπου & Επικοινωνίας
στην Πρεσβεία της Ελλάδος στην Κύπρο