«Eξωγήινες μελέτες» που θέλουν να εμφυτεύσουν φρονιμίτες σε νεογνό, ανήκουν αναμφίβολα στον σκουπιδοτενεκέ
Μελέτες και εκθέσεις που υποβάλλουν σχήματα και δομές με το απλοϊκό κριτήριο ότι, «ελαττώνοντας τον αριθμό των οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με βάση την οικονομία κλίμακας, μειώνεται το κόστος και αυξάνεται η παρεχόμενη ποιότητα, είναι το λιγότερο μια ακατάσχετη απλοποίηση». Μάλιστα έτσι θα μπορούσε να διερωτηθεί κανείς, γιατί έξι δήμους παγκύπρια; Γιατί όχι μόνο έναν μοναδικό ή και κανένα δήμο για την Κύπρο, όταν με την επίκληση του κριτηρίου του πληθυσμιακού μεγέθους, στην Ευρώπη υπάρχουν δήμοι με πληθυσμό μερικών εκατομμυρίων.
Βέβαια, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν αποτελείται από τη μια και μοναδική έννοια που ονομάζεται Δήμος. Υπάρχουν πολλές έννοιες, σχήματα και επίπεδα. Για παράδειγμα δεν πρέπει να συγχέεται ποτέ η έννοια «πρωτοβάθμια αυτοδιοικητική μονάδα», με το τι είναι ή τι μπορεί να είναι η ευρύτερη έννοια της «αυτοδιοικητικής μονάδας». Στην κυπριακή πραγματικότητα «πρωτοβάθμια αυτοδιοικητική μονάδα» είναι η κάθε Δημοτική και Κοινοτική Αρχή της χώρας. Μάλιστα σήμερα έχουμε σύνολο γύρω στις 400 τόσες πρωτοβάθμιες δημοτικές και κοινοτικές Αρχές. Κατ΄ αναλογίαν το ίδιο ισχύει και σε άλλα κράτη με ιστορία αιώνων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Για παράδειγμα στη Γερμανία έχουμε γύρω στις 13.000 τόσες πρωτοβάθμιες Αρχές, States (Πολιτείες), (Δήμους) και Gemeinden (Κοινότητες). Αυτές έχουν συχνά ιστορία αιώνων. Κάποιων η ύπαρξη χρονολογείται και από την εποχή του Καρλομάγνου. Πολιτείες Δουκάτα, Πριγκιπάτα και Παλατινάτα, που μέσα στους αιώνες συνέβαλαν συχνά ακόμα και ως ιδρυτές του κράτους, από την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μετέπειτα τη Γερμανική Αυτοκρατορία και αργότερα τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, μέχρι και σήμερα στη δημιουργία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
Iδρυμένες μέσα από την ιστορία σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, κάθε φορά και με ιδιαίτερες ιστορικές συνθήκες διοίκησης, οικονομίας κτλ., πλείστες τέτοιες «πρωτογενείς διοικητικές οντότητες» συνεχίζουν να υπάρχουν και σήμερα ως «πρωτοβάθμιες αυτoδιοικητικές μονάδες». Βέβαια είναι φυσιολογικό ότι με το πέρασμα του χρόνου, συχνά δεν έχουν διαμορφώσει τα ίδια χαρακτηριστικά, όσο αφορά δυνατότητες και συνθήκες διοίκησης, οικονομίας και ανάπτυξης.
Γι΄ αυτό και σε μια διαχρονική ατέρμονη διαδικασία παρατηρείται ιστορικά το φαινόμενο τέτοιες πρωτογενείς μονάδες, ενώ παραμένουν διοικητικά ως πρωτοβάθμιες, όπου ήταν ή είναι αναγκαίο, είτε συμβάλλονται σε καινούρια μεγαλύτερα «δευτεροβάθμια» σχήματα, όπως Landkreis (Κομητεία), αλλά και Stadteregion (Αστικό Συμπλεγμα), είτε υποδιαιρούνται σε επιμέρους μικρότερα σχήματα, όπως Bezirk (Αστική Διοίκηση), Ortsteil (Αστικό Τμήμα), Landbezirk κτλ., δημιουργώντας νέες «αυτόδιοικητικές μονάδες».
Όλες όμως οι Τοπικές Αρχές, είτε πρωτοβάθμιες ανεξάρτητες είτε συμβαλλόμενες πρωτοβάθμιες σε δευτεροβάθμιες είτε δευτεροβάθμιες είτε τέλος υποδιαιρέσεις πρωτοβάθμιων, λειτουργούν πάντοτε με τις αρμοδιότητες που αναλογούν στο επίπεδό τους και όλων η διοίκηση εκλέγεται απευθείας.
Μάλιστα δεν εμποδίζει τίποτε την ίδια ώρα μια «Πολιτεία» (Δήμος), π.χ. το Βερολίνο με μερικά εκατομμύρια πληθυσμό, να είναι μια «πρωτοβάθμια αυτoδιοικητική μονάδα», όπως και η Πολιτεία του Ennigerloch που αριθμεί μόνο μερικές χιλιάδες κατοίκους. Ταυτόχρονα δε το Βερολίνο με έκταση 900 τετρ.χιλ. είναι συνάμα και μια «ανεξάρτητη αυτοδιοικητική μονάδα» και επίσης ένα «Αυτόνομο Ομοσπονδιακό Κρατίδιο», ένα από τα 16 Κρατίδια που συναποτελούν την Ομοσπονδία της Γερμανίας. Ενώ το Ennigerloch, διατηρώντας και αυτό την οντότητά του ως επίσης μια «πρωτοβάθμια αυτόδιοικητική οντότητα», συμβάλλεται με άλλες εννέα «Πολιτείες» και τέσσερις Κοινότητες, αποτελώντας έτσι την «Κομητεία» του Warendorf, ως πλέον μια νέα «δευτεροβάθμια αυτόδιοικητική μονάδα», με μερικές εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους και μια έκταση μεγαλύτερη του Βερολίνου, μεγέθους 1.300 τετρ. χιλ.
Αν και με την πρώτη ματιά φαίνεται πολύκολπο το σύστημα, τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Το σύστημα δομής και συγκρότησης λειτουργεί με βάση μιαν απλούστατη θεωρία. Οι «αυτοδιοικητικές μονάδες» δεν καθορίζονται αυθαίρετα και κατά το δοκούν, αν και σαφώς σχετίζονται με μεγέθη όπως ο πληθυσμός και η έκταση. Τα σύστημα επιδιώκει τέτοια δομή και κατανομή αρμοδιοτήτων, που να επιτρέπουν στη διοίκηση, ανάλογα με την εκάστοτε ασκούμενη αρμοδιότητα, να βρίσκεται στην αναγκαία εγγύτητα με τον πολίτη.
Δηλαδή, όπου χρειάζεται, αποκεντρώνει (αυξάνει την εγγύτητα) για να μπορεί να επιδρά στην ποιότητα των υπηρεσιών, αλλά και αντίστροφα, όπου επιβάλλεται, συγκεντρώνει την εξουσία και την αρμοδιότητα στο επόμενο επίπεδο, για να επιδιώκει οικονομία κλίμακας. Ταυτόχρονα μεριμνά για την επίτευξη ίσων ταχυτήτων σε κάθε ίδιο επίπεδο, με στρατηγικό στόχο, για το σύνολο του συστήματος, τις ομοιόμορφες και ισομερείς οικονομικές και αναπτυξιακές συνθήκες και προοπτικές σε όλη την επικράτεια της χώρας.
Μακραίωνη η ιστορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη Γερμανία, νηπιακή στην Κύπρο! Όμως δεν παύει να ισχύει ο διαλεκτικός κανόνας: Οι δομές εξελίσσονται ιστορικά με βάση τις επικρατούσες συνθήκες, επιδιώκουν να εξυπηρετήσουν ανάγκες και έχουν στρατηγικό στόχο. Από εκεί και πέρα πολλά θα πρέπει ακόμα να λεχθούν, και οι γραμμές περιορισμένες. Όμως ένα είναι ξεκάθαρο: «Eξωγήινες μελέτες» που θέλουν να εμφυτεύσουν φρονιμίτες σε νεογνό, ανήκουν αναμφίβολα στον σκουπιδοτενεκέ.
ΧΡΙΣΤΟΣ ΜΕΣΗΣ
Βουλευτής ΑΚΕΛ,
τέως Δήμαρχος
