Η είσοδος στο 2016 βρίσκει την Κύπρο να εξακολουθεί να ζει το δράμα τής κατοχής και της διαίρεσης.

Επανειλημμένες μεσολαβητικές προσπάθειες και διαδικασίες διαπραγματεύσεων οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο.

Όλα τα χρόνια που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή του 1974, αναλλοίωτη διατηρήθηκε η διακαής επιθυμία του λαού μας για τη λύση του Κυπριακού. Όχι οποιαδήποτε λύση. Λύση που να τερματίζει την κατοχή, να ενώνει κράτος, λαό, θεσμούς και οικονομία, να αποκαθιστά ανθρώπινα δικαιώματα και θεμελιώδεις ελευθερίες και να τερματίζει το αναχρονιστικό καθεστώς των εγγυήσεων του 1960.

Για μια ακόμα φορά βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαπραγματευτική προσπάθεια. Αρκετούς μήνες μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, μετά και την ανάδειξη του κ. Ακιντζί στην ηγεσία της τ/κ Κοινότητας, είναι αναγκαίος ένας αδρός απολογισμός, χωρίς αναφορά σε λεπτομέρειες των συζητήσεων στις συνομιλίες.

1. Η ανεπάρκεια και οι αμφισημίες της συμφωνίας της 11ης Φεβρουαρίου εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή αδυναμία στην από μέρους της ελληνικής κυπριακής πλευράς διεκδίκηση λύσης στη βάση αρχών.

2. Η διαχρονική διαφοροποίηση του Τ/κ ηγέτη Μ. Ακιντζί, σε σχέση με τους προηγούμενους ηγέτες της τουρκοκυπριακής κοινότητας, δεν έχει αποδειχθεί στην πράξη. Από τα μέχρι τώρα δεδομένα στις διαπραγματεύσεις αλλά και από επανειλημμένες πρόσφατες δηλώσεις του, δεν προκύπτει ουσιώδης μεταβολή στις βασικές προσεγγίσεις της τουρκικής πλευράς για το περιεχόμενο της λύσης. Τα δείγματα γραφής τα οποία αναμένονταν από τον κ. Ακιντζί δεν υπήρξαν.

3. Με δεδομένη την αναλλοίωτη αλήθεια, ότι το κλειδί της λύσης βρίσκεται στην Άγκυρα και ότι χωρίς την εγκατάλειψη της τουρκικής αδιαλλαξίας και κακοπιστίας δεν είναι δυνατή η επίτευξη λύσης δημοκρατικής, λειτουργικής και βιώσιμης, οφθαλμοφανής είναι η διαπίστωση ότι ουδέν έπραξε η Τουρκία που να αποδεικνύει διαφοροποίηση της στάσης της.

4. Η δημιουργία αναιτιολόγητου κλίματος ευφορίας και η καλλιέργεια υπερβολικών προσδοκιών για επίτευξη λύσης, μόνο αρνητικές υπηρεσίες προσφέρουν στην ικανοποίηση της ομόθυμης θέλησης του Κυπριακού Ελληνισμού για τη συντομότερη δυνατή λύτρωση από τα δεινά της συνεχιζόμενης κατοχής. Αν εκπέμπεται το μήνυμα ότι η ελληνική κυπριακή πλευρά είναι ικανοποιημένη, πώς αναμένουμε παρεμβάσεις - πιέσεις, άσκηση επιρροών προς την τουρκική πλευρά; Σε όσους δε τρίτους αναφέρονται σε μεγάλη ευκαιρία για επίτευξη λύσης η οποία δεν πρέπει να χαθεί, χρέος μας είναι να τους υποδεικνύουμε ότι, αν πράγματι είναι ειλικρινείς στο ενδιαφέρον τους, οφείλουν να στραφούν προς την πλευρά της Τουρκίας.

5. Επιβάλλεται η ελληνική κυπριακή πλευρά να προβάλει ενώπιον τής τουρκικής πλευράς προς τοποθέτηση τις θεμελιώδεις πτυχές του Κυπριακού. Της αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων, της επιστροφής των προσφύγων, του εποικισμού και της οριστικής κατάργησης των αναχρονιστικών εγγυήσεων του 1960. Ακόμα της αδιαπραγμάτευτης θέσης για εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Δικαίου και του κοινοτικού κεκτημένου χωρίς μόνιμες παρεκκλίσεις.

6. Η θέση για μια διεθνή διάσκεψη για την αντιμετώπιση της διεθνούς πτυχής του Κυπριακού πρέπει να διατυπώνεται με πλήρη σαφήνεια. Πρώτον, η ημερήσια διάταξη πρέπει να περιλαμβάνει την κατάργηση των εγγυήσεων, την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων και την απομάκρυνση των εποίκων. Σε μια τέτοια διάσκεψη θα πρέπει να μετάσχουν τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ε.Ε., οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις και η Κυπριακή Δημοκρατία. Η λεγόμενη πενταμερής πρέπει με αποφασιστικότητα να απορρίπτεται. Αποτελεί πάγιο και διαχρονικό στόχο της Τουρκίας από τη δεκαετία του 1960, σε μια προσπάθεια υποβάθμισης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε Κοινότητα και εξίσωσής της με την τουρκοκυπριακή κοινότητα, σήμερα με το ψευδοκράτος. Ούτως ή άλλως σε διεθνείς διασκέψεις μετέχουν υποκείμενα διεθνούς δικαίου, δηλαδή κράτη αναγνωρισμένα και όχι κοινότητες. Ωστόσο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να έχει μαζί του ως συμβούλους εκπροσώπους των δύο κοινοτήτων.

7. Μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική επιβάλλεται να περιέχει εναλλακτικές επιλογές κινήσεων, δράσεων και πρωτοβουλιών. Αυτό είναι ένα καθήκον που δεν πρέπει να υποβαθμίζεται και να αμελείται. Η ιστορία του Κυπριακού είναι ως προς τούτο εξόχως διδακτική.

8. Επείγει, ταυτόχρονα, η αξιοποίηση των νέων γεωστρατηγικών γεωοικονομικών δεδομένων που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή μας και ανέτρεψαν παγιωμένες ισορροπίες δεκαετιών. Η παταγώδης αποτυχία της τουρκικής πολιτικής στη Συρία και την Αίγυπτο, οι βαθύτατα τραυματισμένες της σχέσεις με τη Ρωσία και το Ισραήλ, η συνεργασία Κύπρου-Ισραήλ-Ελλάδας και Κύπρου-Αιγύπτου-Ισραήλ, σε συνδυασμό με το συγκριτικό πλεονέκτημα των φυσικών μας πόρων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνιστούν το νέο πεδίο πάνω στο οποίο πρέπει να οικοδομείται η εθνική μας στρατηγική.

9. Θα πρέπει ακόμα η στρατηγική μας να λαμβάνει υπόψη τις αποσταθεροποιητικές και ανώμαλες εξελίξεις στην περιοχή. Με το απεχθές Ισλαμικό Κράτος και τη βαρβαρότητα της τρομοκρατίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον της αποσταθεροποίησης, Κύπρος και Ελλάδα αποτελούν παράγοντες σταθερότητας, ασφάλειας και συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή. Καθήκον μας να αξιοποιήσουμε ευκαιρίες και δυνατότητες και να αποτρέψουμε κινδύνους.

10. Η διαμόρφωση συνθηκών μιας εθνικής συνεννόησης και μιας πλατιάς εθνικής λαϊκής ενότητας είναι αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχή πορεία διαχείρισης του Κυπριακού. Το ομόφωνο ανακοινωθέν του Εθνικού Συμβουλίου του Σεπτεμβρίου του 2009 μπορεί και πρέπει να αποτελέσει τη βάση μιας τέτοιας ενότητας.

Για την αναγκαία αυτή πορεία, η συνειδητοποίηση της ιστορίας μας, η βαθιά γνώση των διαχρονικών συμπεριφορών της Τουρκίας, η εθνική αυτογνωσία, τα λάθη και οι παραλείψεις του παρελθόντος, η επίγνωση και η ορθή εκτίμηση της σημερινής συγκυρίας, αποτελούν απαραίτητο εφόδιο.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων