Ποδόσφαιρο, πολιτική, πολιτισμός: Τρεις λέξεις, που το μόνο κοινό που έχουν είναι ότι αρχίζουν κι οι τρεις από το γράμμα «πι». Κατά τ’ άλλα, οι λέξεις αυτές αποδίδουν τρεις διαφορετικές έννοιες ή, καλύτερα, συμβολίζουν τρεις διαφορετικές δυνάμεις, που η καθεμιά σήμερα, άλλη λιγότερο, άλλη περισσότερο, παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζωή μας.

Θα μπορούσαν να είναι ισοζυγισμένες δυνάμεις και να βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο, όπως το επίπεδο της επιφάνειας ενός υγρού μέσα σε συγκοινωνούντα δοχεία, ασκώντας η καθεμιά σύμμετρο με τις άλλες επηρεασμό της κοινωνικής ζωής. Δυστυχώς, όμως, αυτές δεν ακολουθούν τον φυσικό νόμο των συγκοινωνούντων δοχείων, αλλά, μάλλον, τον «νόμο της τραμπάλας». Δηλαδή, όταν ανεβαίνει το ποδόσφαιρο, και, μαζί μ’ αυτό, ό,τιδήποτε χωρίς πνευματικό ή καλλιτεχνικό υπόβαθρο, κατεβαίνει ο πολιτισμός, και αντιθέτως.

Μόνο η πολιτική, που βρίσκεται κάπου στη μέση των άλλων δυο δυνάμεων, μένει στο ίδιο επίπεδο από χρόνια. Αυτή, τον χαβά της. Πάντα μένει αδιάφορη, έστω κι όταν το ποδόσφαιρο αναρριχάται μονίμως ψηλά, ενώ ο πολιτισμός κατρακυλά μονίμως χαμηλά. Από το τελευταίο σύμπτωμα πάσχουν πολλές, ίσως οι περισσότερες χώρες του πλανήτη μας, περιλαμβανομένης, δυστυχώς, και της δικής μας. Και, καλά, ορισμένες χώρες, που δεν φημίζονται για τον πολιτισμό τους, μπορούν να συγχωρεθούν για την κατάντια τους. Η Κύπρος, όμως, που υπήρξε μέρος του αρχαίου ελληνικού χώρου, της κοιτίδας του πολιτισμού, μπορεί να συγχωρεθεί γι’ αυτό;

Πού είναι σήμερα οι άνθρωποι του πνεύματος, ακόμη μιας λέξης που αρχίζει από «πι», της φυσιολογικά ισχυρότερης δύναμης σε κάθε πολιτισμένη χώρα; Πού είναι οι συγγραφείς, οι λογοτέχνες, τα ΜΜΕ, οι καθηγητές Πανεπιστημίων, οι υπόλοιποι πολυάριθμοι εκπαιδευτικοί, οι κοινωνιολόγοι, οι ψυχολόγοι, οι γιατροί, οι δικηγόροι, οι ηθοποιοί και οι άλλοι καλλιτέχνες, καθώς και όλοι οι άλλοι δημιουργοί, να στήσουν το ανάστημά τους και να διαμαρτυρηθούν, να αρθρογραφήσουν, να δημιουργήσουν ομάδες πίεσης προς τους εκάστοτε κυβερνώντες, να δραστηριοποιήσουν κοιμισμένους συνδέσμους ανθρώπων των γραμμάτων και τεχνών, ή να ιδρύσουν νέους μη κυβερνητικούς οργανισμούς (ΜΚΟ) για παρόμοιους σκοπούς, να κινητοποιηθούν και να σταθούν με πανό μπροστά στη Βουλή, ν’ αντισταθούν στη δημιουργία κι άλλων ποδοσφαιρικών γηπέδων, όπου, μεταξύ άλλων, αποβλακώνεται ή αποθηριώνεται και εξαθλιώνεται η νεολαία μας;

Πού είναι οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών που θα απαιτήσουν, από τους εκάστοτε κυβερνώντες την ανάληψη έργων υποδομής για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης της χώρας μας και την ανύψωση του πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου του λαού, τώρα που, μεσούσης της οικονομικής κρίσης, ο κόσμος της Κύπρου το χρειάζεται περισσότερο από ποτέ; Πού είναι οι εκάστοτε κυβερνώντες να αγωνισθούν για τη διοχέτευση της τεράστιας ενέργειας των νέων μας σε ευγενείς και δημιουργικές ενασχολήσεις, στη μόρφωση, στον υγιή αθλητισμό, στην άμιλλα και στον ωφέλιμο συναγωνισμό, ενθαρρύνοντας και επιβραβεύοντάς τους με αξιοπρεπή οικονομική επιχορήγηση, ως αντίβαρο στην καλπάζουσα ανεργία, στην ανάγκη περικόπτοντας αχρείαστα δημόσια έξοδα, όπως τα έξοδα για πολυτελείς λιμουζίνες και για αεροπορικά «υπερατλαντικά» ταξίδια πρώτης θέσης των διαφόρων κυβερνητικών αξιωματούχων;

Πού είναι η κοινωνία των πολιτών («civil society»), να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης των εκάστοτε κυβερνώντων και των πολιτικών κομμάτων, πού είναι οι παλιοί καλοί και νουνεχείς νοικοκύρηδες που κρατούσαν τα ηνία της κοινωνικής ζωής και, προπαντός, πού είναι η εθναρχεύουσα Εκκλησία; Δεν λέω, τους τσάκισε όλους η πρόσφατη οικονομική καταστροφή του τόπου μας. Όμως, και προηγουμένως, όταν ακόμη ανθούσε η οικονομία μας, όλοι τους είχαν επιδοθεί σε αγώνα δρόμου, κυρίως για την περαιτέρω οικονομική άνοδο και πλουτισμό, παραμελώντας όλα τ’ άλλα που συνιστούν μια υγιή κοινωνία.

Είναι καιρός να ξυπνήσουμε, προτού αποσυντεθεί τελείως η κοινωνία μας, οπόταν θα είναι πλέον πολύ αργά. Καιρός ν’ αρχίσουμε σιγά-σιγά να ανατρέπουμε την ανισότητα μεταξύ του επιπέδου του ποδοσφαίρου και εκείνου του πολιτισμού και να επιδιώξουμε ένα ισοζύγιο, ένα ισορροπημένο περιβάλλον, ένα πλαίσιο, μέσα στο οποίο θα συνυπάρχουν αρμονικά όλες οι προαναφερθείσες δυνάμεις, ομόρροπες και μη, χωρίς η μια να εξουδετερώνει την άλλη.

Κανείς δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να καταργηθεί το ποδόσφαιρο ή ότι δεν πρέπει να υπάρχουν ποδοσφαιρικά γήπεδα. Κοντά, όμως, σ’ όλα αυτά τα πολυάριθμα ποδοσφαιρικά γήπεδα που κατακλύζουν το νησί μας και πληθαίνουν διαρκώς, ας δημιουργηθεί, ως αντίβαρο, και μια πρέπουσα Κυπριακή Εθνική Βιβλιοθήκη. Μια μόνο! Και θα δείτε πόσα πράγματα θ’ αλλάξει...

ΚΛΑΙΛΙΑ ΤΟΜΠΟΛΗ-ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ
Δικηγόρος - τ. Εισαγγελέας της Δημοκρατίας Πρόεδρος Συνδέσμου Φίλων της Κυπριακής Κρατικής Βιβλιοθήκης