Όσο περισσότερο η Κύπρος παραμένει προσκολλημένη στην πολιτική τής κατά γράμμα τήρησης του Μνημονίου, ολοένα και περισσότερο θα ακολουθεί τα οδυνηρά αχνάρια της Ελλάδας
Αναπόφευκτα η οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα αφήνει παντού τα σημάδια της. Και ο κάθε παρατηρητικός επισκέπτης μπορεί να διακρίνει τις επιπτώσεις της κρίσης σε όλα τα επίπεδα, καθώς και στα πρόσωπα των ανθρώπων. Η ανεργία είναι απαράδεκτα υψηλή, καθώς προσεγγίζει το 30%, ενώ στους νέους έχει ήδη ξεπεράσει το 50%. Η κοινωνία ασφυκτιά και δεν πιστεύει σε τίποτα. Η κατάσταση αυτή συντρίβει και το δικαίωμα στην ελπίδα. Ως εκ τούτου, χιλιάδες Έλληνες αναζητούν νέα πατρίδα. Ήταν κυρίως ενδογενείς οι παράγοντες που οδήγησαν την Ελλάδα στην κρίση: Μεταξύ άλλων, υπογραμμίζονται το πελατειακό κράτος και οι συναφείς ανάλογες σχέσεις, η διαπλοκή, ο νεποτισμός, η μετριοκρατία, η κομματοκρατία κι η ανικανότητα. Όμως ήταν οι συνταγές της Τρόικας και η φιλοσοφία της Γερμανίας που επιδείνωσαν την κατάσταση, οδηγώντας τη χώρα σε πρωτόγνωρες συνθήκες ασφυξίας. Αναπόφευκτα τα αντιγερμανικά αισθήματα είναι έντονα και θυμίζουν άλλες εποχές.
Η γερμανική οικονομική φιλοσοφία και πρακτική κατ’ ουσίαν αποθαρρύνουν τη διακριτική ευχέρεια στην άσκηση δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Η συγκεκριμένη πολιτική πηγάζει τόσο από γερμανικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά όσο και από την προσπάθεια του Βερολίνου να απαντήσει στην αμερικανική επεκτατική οικονομική πολιτική με μια υφεσιακή πολιτική αποπληθωρισμού, ούτως ώστε αφενός το ευρώ να παραμείνει πολύ ισχυρό και αφετέρου τα γερμανικά εξαγωγικά προϊόντα να συνεχίσουν να είναι ανταγωνιστικά. Το κοινωνικό κόστος αυτής της πολιτικής είναι αβάστακτο. Ένα μεγάλο μέρος των λαών του Ευρωπαϊκού Νότου καταδικάζεται στη φτώχια και στην απόγνωση.
Αλλά και στις χώρες του Βορρά αχρείαστα δημιουργούνται επιπλοκές. Αναπόφευκτα η πολιτική αυτή έχει σοβαρές συνέπειες και ευρύτερες προεκτάσεις.
Διάφοροι κύκλοι έχουν καταθέσει την άποψη ότι το τι λαμβάνει χώραν είναι μια προσπάθεια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τη σφραγίδα αλλά και την ηγεμονία της Γερμανίας. Κατανοείται ότι είναι πολύ δύσκολο για την Ελλάδα να αντιμετωπίσει την κρίση μέσα από την αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης και την υφιστάμενη οικονομική φιλοσοφία. Υποστηρίζεται, επίσης, ότι είναι πολύ δύσκολο να εξέλθει από το σύστημα. Το ζητούμενο, σύμφωνα με αυτήν τη θεώρηση, είναι να καταβληθούν προσπάθειες για έξοδο από την κρίση μέσα από την αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης. Στα πλαίσια αυτά είναι όχι μόνο θεμιτό αλλά και επιβεβλημένο να προαχθούν προσπάθειες διαφοροποίησης της υφιστάμενης οικονομικής φιλοσοφίας.
Παρά το γεγονός ότι οι δυνάμεις που αντιτίθενται στο Μνημόνιο αποτελούν πλειοψηφικό ρεύμα στην Ελλάδα, το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένος οδικός χάρτης για έξοδο από την κρίση. Υπάρχουν σήμερα φωνές ακόμα και για επιστροφή στο εθνικό νόμισμα.
Η κυρίαρχη τοποθέτηση είναι όμως για διαφοροποίηση των όρων του Μνημονίου. Αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει μονομερώς. Έτσι η Ελλάδα είναι σε αδιέξοδο. Και η ελπίδα είναι ότι θα υπάρξει βελτίωση όταν διαφοροποιηθούν τα δεδομένα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Παρά τις διακηρύξεις, το όραμα της Ευρώπης φθίνει. Στις επερχόμενες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται αφενός να αυξηθεί η αποχή και αφετέρου να ενισχυθούν τα ακραία ρεύματα. Η μεγάλη πρόκληση για την Ε.Ε. είναι να καταφέρει να διαφοροποιήσει την πολιτική της. Πέρα από την αλλαγή στην οικονομική φιλοσοφία, είναι σημαντικό να παραμερισθεί ο θεσμός της Τρόικας. Η Ένωση καλείται πειστικά και αποφασιστικά να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις. Η Ελλάδα ολοένα και περισσότερο βυθίζεται στο τέλμα και η Ε.Ε. ολισθαίνει προς την αβεβαιότητα και την αυτοαναίρεση. Το ζητούμενο για την Ελλάδα είναι μια ευρύτερη συναίνεση και ένας νέος οδικός χάρτης για έξοδο από την κρίση. Ο στόχος αυτός είναι πολύ δύσκολος, αλλά όχι ανέφικτος. Δυστυχώς, όμως, η κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη, παρά το γεγονός ότι κατανοείται πως ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια θα επιδεινώσει τα δεδομένα ακόμα περισσότερο.
Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα τεκταινόμενα, εμείς ως Κύπρος πώς προχωρούμε; Όσο περισσότερο η Κύπρος παραμένει προσκολλημένη στην πολιτική τής κατά γράμμα τήρησης του Μνημονίου, ολοένα και περισσότερο θα ακολουθεί τα οδυνηρά αχνάρια της Ελλάδας. Ακόμη χειρότερο είναι ότι οι αντίξοες οικονομικές συνθήκες δυνατό να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης για διευθέτηση του Κυπριακού και των ενεργειακών ζητημάτων με πρόνοιες που, κάτω από άλλες περιστάσεις, δεν θα ήταν αποδεκτές.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας
