Για να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις, θα πρέπει να αντιμετωπισθούν τάχιστα τα οικονομικά προβλήματα, καθώς σε διαφορετική περίπτωση ελλοχεύει ο κίνδυνος των εκβιασμών

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι το ανακοινωθέν για την επανέναρξη των διακοινοτικών συνομιλιών πυροδοτεί αντιδράσεις, καθώς η βάση κινείται γύρω από την ιδέα μιας χαλαρής ομοσπονδίας, στην οποία υπεισέρχονται και συνομοσπονδιακά στοιχεία. Παράλληλα, δεν προκαλεί έκπληξη ότι η Κυβέρνηση δημιουργεί ευφορία για επικείμενη λύση με θετικές προεκτάσεις για την οικονομία. Στην περίπτωση αποτυχίας, ίσως δημιουργηθούν σοβαρότερες επιπλοκές απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Εάν ολοκληρωθεί η διαδικασία με «επιτυχία», η Κυπριακή Δημοκρατία καταλύεται και αντικαθίσταται από ένα νέο κρατικό μόρφωμα. Στο πλαίσιο αυτό, το κατάλοιπο εξουσίας παραδίδεται στα συνιστώντα κράτη. Πέραν του ότι παραβλέπεται το γεγονός ότι στην Κύπρο σήμερα δεν ζουν μόνο Έλληνες και Τούρκοι, η κυριαρχία πρέπει να πηγάζει από τον κυπριακό λαό στο σύνολό του και να είναι αδιαίρετη. Είναι η κεντρική εξουσία που θα πρέπει να εκχωρήσει αρμοδιότητες σε περιφέρειες και σε οποιαδήποτε κοινοτικά όργανα. Το πολιτικό σύστημα οδηγεί τη χώρα από κρίση σε κρίση. Μετά την οικονομική καταστροφή, οδηγούμεθα σε επικίνδυνα μονοπάτια σε σχέση και με το εθνικό ζήτημα.

Από τη μια υπάρχει μια ιδεολογικοθρησκευτική προσκόλληση στο διζωνικό δικοινοτικό μοντέλο, παρά το γεγονός ότι αφ’ ενός ο λαός απέρριψε ένα τέτοιο σχέδιο το 2004 με μια ισχυρή πλειοψηφία, και αφ’ ετέρου ότι η διεθνής βιβλιογραφία αλλά και η πρακτική θεωρούν τέτοια υποδείγματα/μοντέλα μη σταθερά, ακόμα και θνησιγενή (ας αξιολογήσουν την περίπτωση της Βοσνίας και της πρώην Τσεχοσλοβακίας). Από την άλλη, οι δυνάμεις που αντιτίθενται στο συγκεκριμένο μοντέλλο δεν κατέθεσαν ποτέ ολοκληρωμένη εναλλακτική ομοσπονδιακή πρόταση, η οποία να είχε τη δυνατότητα αποδοχής εντός και εκτός Κύπρου.

Τους τελευταίους μήνες κατ’ επανάληψιν διάφορα διεθνή κέντρα αποφάσεων είχαν τονίσει και προωθήσει τη σημασία της διασύνδεσης της επίλυσης του Κυπριακού, της διευθέτησης των ενεργειακών ζητημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο και την ταυτόχρονη αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Κύπρο. Αρχικά η κυπριακή ηγεσία σχεδόν στο σύνολό της είχε απορρίψει μια τέτοια διασύνδεση. Όμως τον τελευταίο καιρό οι δηλώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων απευθύνουν πρόσκληση για μια τέτοια διασύνδεση.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κατ’ επανάληψιν τόνισε ότι η λύση του Κυπριακού θα αποτελέσει τον καταλύτη για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Είναι δυνατόν κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες μια λύση να αποτελέσει όχι μόνο την απαρχή της επανεκκίνησης της οικονομίας, αλλά και ενός νέου οικονομικού θαύματος. Όμως, μια κακή λύση του Κυπριακού είναι δυνατό να καταλύσει την πολιτεία, να δημιουργήσει σοβαρές τριβές στην κοινωνία και ταυτόχρονα να επιφέρει μεγαλύτερα δεινά στην οικονομία.

Μια χαλαρή διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, που θα δημιουργήσει ένα τρικέφαλο κράτος, θα είναι εξ ορισμού δαπανηρή. Μεταξύ άλλων, σπάνια θα έχει ισοζυγισμένους προϋπολογισμούς, όπως απαιτείται από το σύμφωνο δημοσιονομικής σταθερότητας. Ελλοχεύει, λοιπόν, ο κίνδυνος περαιτέρω μείωσης μισθών και ωφελημάτων. Σημειώνουμε, επίσης, τις συστηματικές δηλώσεις του Υπουργού Εμπορίου, Βιομηχανίας και Ενέργειας κ. Λακκοτρύπη, ο οποίος μεταξύ άλλων τονίζει ότι «δεν τίθεται θέμα να περάσει αγωγός από την Τουρκία, εάν δεν επιλυθεί πρώτα το κυπριακό πρόβλημα».

Και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κ. Στυλιανίδης πρόσφατα δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία έχει κίνητρο για τη λύση για να εξασφαλίσει φθηνό αέριο. Διαφαίνεται ότι με μια λύση του Κυπριακού, η Κυβέρνηση θα αποδεχθεί την προώθηση του αγωγού στην Τουρκία. Όμως σοβαρές μελέτες καταδεικνύουν ότι θα είναι παρακινδυνευμένο -τόσο οικονομικά αλλά κυρίως γεωστρατηγικά- για την Κυπριακή Δημοκρατία και την ευρύτερη περιοχή να δεχθεί μια τέτοια κατάσταση. Η σοφότερη και πιο προσοδοφόρα λύση θα είναι η κατασκευή τερματικού στην Κύπρο, με την εμπλοκή του Ισραήλ αλλά και αραβικών χωρών. Η μορφή λύσης του Κυπριακού επηρεάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να ενισχύσει τις σχέσεις της με διάφορες χώρες όπως η Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και το Ισραήλ, και να αποφύγει την εξάρτηση από την Τουρκία (η οποία δεν της αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης!). Άλλο λύση και ομαλοποίηση των σχέσεων με την Τουρκία, και άλλο κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και προτεκτορατοποίηση της Μεγαλονήσου. Η Κύπρος θα πρέπει επίσης να προσέξει ιδιαίτερα τα δημογραφικά δεδομένα.

Ένα κρίσιμο στοιχείο που εξακολουθεί να απουσιάζει από τον δημόσιο βίο είναι η συστηματική και αναλυτική προσέγγιση ζητημάτων. Σήμερα δημιουργείται ένα κλίμα περιρρέουσας ατμόσφαιρας εναντίον όσων προβληματίζονται για τις εξελίξεις από μια τέτοια λύση. Πρέπει να συζητήσουμε τα ζητήματα αυτά και να κατανοηθεί, κυρίως από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, ότι η οποιαδήποτε λύση, για να έχει πιθανότητες επιτυχίας, εξυπακούει ισχυρές πλειοψηφίες αποδοχής.

Για να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις, θα πρέπει να αντιμετωπισθούν τάχιστα τα οικονομικά προβλήματα, καθώς σε διαφορετική περίπτωση ελλοχεύει ο κίνδυνος των εκβιασμών. Η όλη συλλογιστική, ότι η οποιαδήποτε λύση στο Κυπριακό θα επιφέρει οφέλη και στην οικονομία, είναι υπεραπλουστευμένη και πολύ επικίνδυνη. Ενώ δεν μπορούν να αγνοούνται τα θετικά στοιχεία, θα ήταν τραγικό να υποτιμούνται οι αρνητικές προεκτάσεις. Στην πραγματικότητα, είναι πιθανότερο να βρεθεί η Κυβέρνηση ενώπιον εκβιαστικών διλημμάτων. Μετά από όλα όσα έχουμε περάσει, αυτήν τη φορά ας φανούμε προνοητικοί.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, και Πρόεδρος του
Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας