Σήμερα, όταν μια αεροπορική εταιρεία ανακοινώνει έναν νέο προορισμό, συνήθως πρόκειται για μια νέα πόλη ή μια νέα χώρα.

Το 1968 όμως η Pan American World Airways (Pan Am), η πιο διάσημη αεροπορική εταιρεία της εποχής, ανακοίνωσε έναν προορισμό που δεν βρισκόταν καν στη Γη.

Τη Σελήνη.

Έναν μόλις χρόνο πριν ο Νιλ Άρμστρονγκ πατήσει στην επιφάνειά της, η Pan Am δημιούργησε το First Moon Flights Club, μια λίστα αναμονής για τις πρώτες εμπορικές πτήσεις προς τη Σελήνη.

Δεν επρόκειτο για διαφημιστικό τέχνασμα.

Οι ενδιαφερόμενοι συμπλήρωναν αίτηση, αποκτούσαν αριθμό μέλους και λάμβαναν επίσημη κάρτα που τους εξασφάλιζε προτεραιότητα όταν –κάποτε– θα ξεκινούσαν τα πρώτα τουριστικά ταξίδια στο διάστημα.

Η συμμετοχή ήταν δωρεάν.

Η ημερομηνία αναχώρησης άγνωστη.

Η τιμή του εισιτηρίου επίσης άγνωστη.

Το μόνο βέβαιο ήταν ότι το μέλλον έμοιαζε πολύ πιο κοντά απ’ όσο αποδείχθηκε τελικά.

93.000 άνθρωποι περίμεναν το εισιτήριο

Μέχρι το 1971 περίπου 93.000 άνθρωποι από σχεδόν 90 χώρες είχαν εγγραφεί στη λίστα.

Ανάμεσά τους βρίσκονταν πολιτικοί, επιχειρηματίες, επιστήμονες και προσωπικότητες της δημόσιας ζωής, ακόμη και ο μελλοντικός Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ρόναλντ Ρέιγκαν.

Η Pan Am εκτιμούσε ότι γύρω στο έτος 2000 τα ταξίδια προς τη Σελήνη θα μπορούσαν να αποτελούν πραγματικότητα.

Η αισιοδοξία της διαστημικής εποχής ήταν απεριόριστη.

Το όνειρο έμεινε στη Γη

Η ιστορία όμως ακολούθησε διαφορετική πορεία.

Μετά το πρόγραμμα Apollo, το ενδιαφέρον για επανδρωμένες αποστολές μειώθηκε, το κόστος παρέμεινε δυσθεώρητο και οι εμπορικές πτήσεις στο διάστημα δεν έγιναν ποτέ πραγματικότητα.

Το 1991 η Pan Am χρεοκόπησε.

Κανένα από τα περίπου 93.000 μέλη της λίστας δεν επιβιβάστηκε ποτέ στη διαστημική του πτήση.

Ίσως πρόκειται για τη μοναδική λίστα αναμονής στην ιστορία όπου κανείς δεν έφθασε ποτέ στον προορισμό του.

Υπήρχε άραγε και κάποιος Κύπριος;

Η πλήρης λίστα των μελών δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ.

Γνωρίζουμε ότι υπήρχαν συμμετέχοντες από περίπου 90 χώρες, όμως μέχρι σήμερα δεν έχει εντοπιστεί τεκμηριωμένα κάποιος Κύπριος.

Δεν αποκλείεται όμως.

Ίσως μια κάρτα μέλους να βρίσκεται ακόμη ξεχασμένη σε κάποιο συρτάρι ενός κυπριακού σπιτιού, περιμένοντας έναν ιστοριοδίφη να την ανακαλύψει. Ή, γιατί όχι, κάποιον… Κρίστοφερ Πιτσιλλίδη.

Από τη Σελήνη… στη γήινη Αφροδίτη

Υπάρχει, ωστόσο, μια όμορφη ειρωνεία της ιστορίας.

Χιλιάδες χρόνια πριν ο άνθρωπος αρχίσει να ονειρεύεται ταξίδια στη Σελήνη, οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ήδη χαρίσει στην Αφροδίτη μια θέση στον ουρανό.

Όταν παρατηρούσαν τον λαμπρότερο πλανήτη μετά τη Σελήνη, του έδωσαν το όνομα της θεάς που, σύμφωνα με τη μυθολογία, γεννήθηκε στις ακτές της Πάφου.

Της Αφροδίτης.

Οι Ρωμαίοι διατήρησαν την ίδια ιδέα, δίνοντας στον ίδιο πλανήτη το λατινικό όνομα Venus, προς τιμήν της δικής τους θεάς της ομορφιάς και του έρωτα.

Έτσι, πολύ πριν ο άνθρωπος αρχίσει να σχεδιάζει ταξίδια στο διάστημα, η θεά της Κύπρου είχε ήδη χαρίσει το όνομά της σε έναν από τους πιο λαμπρούς πλανήτες του ουρανού.

Και ίσως τα ταξίδια προς τη Σελήνη να παραμένουν ακόμη ένα ανεκπλήρωτο όνειρο.

Υπάρχει όμως ένας προορισμός που δεν χρειάζεται πυραύλους, διαστημόπλοια ή δεκαετίες αναμονής.

Η Κύπρος. Το νησί της Αφροδίτης. Η γήινη Αφροδίτη.

Από κάθε γωνιά της Γης, εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να ταξιδέψουν στον τόπο όπου, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, γεννήθηκε η θεά της ομορφιάς και της αγάπης.

Και όπως θα έλεγε ένας Κύπριος με μια δόση χιούμορ…

Η Pan Am πούλησε για λίγα χρόνια το όνειρο της Σελήνης. Εμείς, πάλι, «πουλούμε» την Αφροδίτη από τον καιρό του πουπουξιού.

Ίσως τελικά το μεγαλύτερο ταξίδι να μην είναι εκείνο που μας οδηγεί εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Γη.

Ίσως να είναι εκείνο που μας φέρνει σε έναν τόπο που εδώ και χιλιάδες χρόνια εμπνέει την ανθρωπότητα με τον μύθο, την ιστορία, τον πολιτισμό και τη φιλοξενία του.

Η Σελήνη μπορεί ακόμη να περιμένει. Η γήινη Αφροδίτη, όμως, περιμένει ήδη τους επισκέπτες της.

Πηγές: Smithsonian National Air and Space Museum, Were You a Member of the First Moon Flights Club? · Pan Am Historical Foundation · Αρχειακό υλικό και δημοσιεύματα της Pan Am (1968–1971) · CVAR – Centre of Visual Arts and Research, The Costas & Rita Severis Foundation (Ίδρυμα Κώστα & Ρίτας Σεβέρη).

* «Από τον καιρό του πουπουξιού»: κυπριακή ιδιωματική έκφραση που σημαίνει «από αμνημονεύτων χρόνων», δηλαδή «από τότε που δεν θυμάται κανείς». Χρησιμοποιείται χαριτολογώντας για να δηλώσει ότι κάτι συμβαίνει εδώ και πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο Κρίστοφερ Πιτσιλλίδης είναι ιστοριοδίφης της συλλογικής μνήμης του κυπριακού εφημεριδικού Τύπου και ερευνητής ιστορικών τεκμηρίων