Όταν η Κύπρος καταγράφει πληθωρισμό 4% την ώρα που η ευρωζώνη βρίσκεται στο 2,8%, δεν μιλούμε απλώς για μια στατιστική απόκλιση. Μιλούμε για το αποτέλεσμα μιας οικονομίας που πληρώνει ακριβότερα την ενέργεια, τις μεταφορές, τα τρόφιμα και τελικά την ίδια της τη λειτουργία. Η Eurostat δείχνει ότι τον Ιούνιο ο πληθωρισμός στην Κύπρο ανέβηκε από 3,5% σε 4,0%, ενώ στην ευρωζώνη υποχώρησε από 3,2% σε 2,8%.

Η Στατιστική μας Υπηρεσία δείχνει ξεκάθαρα την πηγή: τον Ιούνιο 2026, τα πετρελαιοειδή αυξήθηκαν κατά 21,2% σε ετήσια βάση, τα αγροτικά προϊόντα 9%, οι μεταφορές 8,3%, η στέγαση/νερό/ηλεκτρισμός 5,6% και τα τρόφιμα κατά 5,1%. Με άλλα λόγια, η ακρίβεια περνά μέσα από την ενέργεια και τα καύσιμα, στη μεταφορά προϊόντων, στην παραγωγή τροφίμων και τελικά στο καλάθι του νοικοκυριού.

Πως όμως αυτά σχετίζονται αυτά με τη διαφθορά; Η διαφθορά, σίγουρα, δεν εμφανίζεται στον δείκτη τιμών ως προϊόν. Δεν υπάρχει γραμμή που να γράφει «κόστος διαπλοκής». Όμως μπαίνει μέσα στην τιμή του ηλεκτρισμού, στο λίτρο της βενζίνης, στο φορτηγό που μεταφέρει τα τρόφιμα, στο κόστος λειτουργίας του ξενοδοχείου, του εστιατορίου και της μικρής επιχείρησης.

Το Βασιλικό είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το τερματικό υγροποιημένου φυσικού ένα έργο στρατηγικής σημασίας που θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση της Κύπρου από ακριβότερα και ρυπογόνα καύσιμα. Αντί γι’ αυτό, βρίσκεται υπό διερεύνηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για απάτη, κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και διαφθορά. Το έργο, κόστους περίπου €542 εκατ., με περίπου €101 εκατ. ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2019 και ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί.

Δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς την τελική ποινική κατάληξη για να αναγνωρίσει την οικονομική ζημιά. Όσο το έργο καθυστερεί, η Κύπρος παραμένει πιο εξαρτημένη από εισαγόμενα καύσιμα, γεγονός που καθιστά την οικονομία ευάλωτη σε αυξήσεις τιμών και διαταραχές εφοδιασμού.

Το ίδιο ισχύει και με την ηλιακή ενέργεια. Στη χώρα μας, αναντίλεκτα, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη .. ηλιοφάνειας. Είναι η ανικανότητα, η κακή ρύθμιση και η κατανομή των ωφελημάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ότι το 2025 οι περικοπές ανανεώσιμης ενέργειας στην Κύπρο αυξήθηκαν κατά 83%, κυρίως λόγω της ανικανότητας αποθήκευσης ηλεκτρισμού. Δηλαδή παράγουμε φθηνή ηλιακή ενέργεια, αλλά λόγω δικτύου, αποθήκευσης και ρυθμιστικής αποτυχίας δεν την αξιοποιούμε σωστά. Την ίδια στιγμή, το 95% των φωτοβολταϊκών πάρκων ανήκει σε ιδιώτες οι οποίοι ανέπτυξαν ή εξασφάλισαν μεγάλο αριθμό έργων, γνωρίζοντας ότι δεν έχουμε δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας, και χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη μείωση στις τιμές ηλεκτρισμού. Κάτι το οποίο προκαλεί σωρεία ερωτηματικών. Και αυτά, ενώ το κόστος καυσίμων και δικαιωμάτων εκπομπών αντιστοιχεί περίπου στο 70% των λειτουργικών εξόδων της ΑΗΚ και μετακυλίεται στους καταναλωτές.

Αν αυτό δεν είναι κόστος διαπλοκής, τότε τι είναι; Δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι κάθε επιχειρηματίας παρανόμησε. Σημαίνει, όμως, ότι το κράτος σχεδίασε, αδειοδότησε, πλήρωσε και ρύθμισε μια αγορά με τρόπο που δεν επέστρεψε το όφελος στον καταναλωτή. Όταν η ηλιακή ενέργεια γίνεται πεδίο προσόδων για λίγους αντί εργαλείο μείωσης του κόστους για όλους, τότε η «πράσινη μετάβαση» μετατρέπεται σε ακόμα έναν μηχανισμό μεταφοράς πλούτου από τον πολίτη προς τους ισχυρούς.

Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η ενέργεια είναι ακριβή. Το ερώτημα είναι γιατί η Κύπρος άφησε την ενέργεια να γίνει τόσο ακριβή. Γιατί δεν ολοκληρώθηκε εγκαίρως το Βασιλικό; Γιατί δεν προχώρησε εγκαίρως η αποθήκευση; Γιατί το δίκτυο δεν προσαρμόστηκε στην ηλιακή παραγωγή; Γιατί οι άδειες και τα οφέλη συγκεντρώθηκαν σε λίγους; Γιατί ο ανταγωνισμός σε κρίσιμες αγορές μοιάζει περισσότερο με διαχείριση ισορροπιών παρά με προστασία του καταναλωτή;

Το ίδιο πρέπει να ειπωθεί και για τη λιανική αγορά. Οι μεγάλες αλυσίδες και τα μεγάλα δίκτυα προμηθευτών δεν χρειάζεται να συνεννοούνται παράνομα για να αποτύχει η αγορά. Σε μια μικρή οικονομία, με υψηλό ενεργειακό κόστος, υψηλό κόστος μεταφορών, περιορισμένο ανταγωνισμό και χρόνια πολιτική οικειότητα μεταξύ μεγάλων παικτών και κυβέρνησης, οι τιμές μπορούν να γίνουν άκαμπτες. Ανεβαίνουν γρήγορα όταν αυξάνεται το κόστος και πέφτουν αργά, ή καθόλου, όταν το κόστος υποχωρεί. Αυτό δεν είναι υγιής αγορά. Είναι αγορά που χρειάζεται αυστηρό έλεγχο περιθωρίων, πραγματική πολιτική ανταγωνισμού και πλήρη διαφάνεια.

Η Κύπρος δεν έχει απλώς πρόβλημα πληθωρισμού. Έχει πρόβλημα θεσμών. Έχει πρόβλημα διακυβέρνησης. Έχει πρόβλημα αγοράς. Έχει, στην τελική, πρόβλημα οικονομικού μοντέλου. Και αυτά τα προβλήματα πληρώνονται από τον πολίτη κάθε μήνα, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο πρατήριο καυσίμων, στις υπεραγορές και στο ενοίκιο.

Αυτό είναι το πραγματικό κόστος της διαφθοράς. Όχι μόνο ότι κάποιοι πλουτίζουν αθέμιτα. Αλλά ότι όλοι οι υπόλοιποι πληρώνουν ακριβότερα για μια οικονομία που θα μπορούσε να λειτουργεί φθηνότερα, δικαιότερα και πιο παραγωγικά.

* Ο Δρ. Στέλιος Πλατής είναι Διδάκτορας Χρηματοοικονομικών και Μακροοικονομίας του Πανεπιστημίου του Cambridge.