Gazete Pencere: Η Κύπρος επανέρχεται στη διεθνή ατζέντα εν μέσω ευρωπαϊκών και περιφερειακών ανακατατάξεων

Η επανεκκίνηση των διεθνών επαφών για το Κυπριακό, οι πρωτοβουλίες της προσωπικής απεσταλμένης του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν και η προγραμματισμένη νέα συνάντηση «5+1» στα τέλη Ιουλίου επαναφέρουν το Κυπριακό στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, σύμφωνα με ανάλυση του Kaya Türkmen στην τουρκική εφημερίδα Gazete Pencere. Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι οι εξελίξεις δεν συνδέονται μόνο με τις εσωτερικές δυναμικές του νησιού, αλλά και με τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που διαμορφώνεται στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Η νέα κινητικότητα

Ο αρθρογράφος εκτιμά ότι η εντατικοποίηση των επαφών της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, οι συζητήσεις για νέα άτυπη διάσκεψη «5+1» με τη συμμετοχή των δύο κοινοτήτων, της Τουρκίας, της Ελλάδας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και τα δημοσιεύματα στον ελληνοκυπριακό Τύπο, δείχνουν ότι το Κυπριακό έχει επιστρέψει στη διεθνή ατζέντα.

Σύμφωνα με την ανάλυση, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής νέο ολοκληρωμένο σχέδιο λύσης αντίστοιχο του Σχεδίου Ανάν, ούτε έχει παρουσιαστεί κάποιο συνολικό κείμενο συμφωνίας. Κατά τον συντάκτη, ο βασικός στόχος του ΟΗΕ είναι να επαναφέρει τις δύο πλευρές σε ένα κοινό διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Η γεωπολιτική διάσταση

Η Gazete Pencere συνδέει την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για το Κυπριακό με τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα:

«Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν βρίσκεται μόνο στην Κύπρο, αλλά και στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης».

Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η Κύπρος δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως ένα άλυτο πολιτικό πρόβλημα, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής εξίσωσης που επηρεάζει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Από το Crans Montana στη νέα διαδικασία

Η ανάλυση υπενθυμίζει ότι μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Crans Montana το 2017 οι διαπραγματεύσεις ουσιαστικά πάγωσαν, ενώ η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή πλευρά προέβαλαν τη θέση περί λύσης δύο κρατών, κυριαρχικής ισότητας και ισότιμου διεθνούς καθεστώτος.

Ο συντάκτης σημειώνει ότι οι συναντήσεις «5+1» στη Γενεύη και στη Νέα Υόρκη το 2025 δεν οδήγησαν σε συνολική λύση, αλλά επικεντρώθηκαν σε ζητήματα όπως νέα οδοφράγματα, ενεργειακή συνεργασία και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Κατά το δημοσίευμα, οι τρέχουσες πρωτοβουλίες της Ολγκίν αποτελούν συνέχεια αυτής της διαδικασίας.

Οι φόρμουλες που συζητούνται

Η Gazete Pencere αναφέρεται σε πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στον ελληνοκυπριακό Τύπο και κάνουν λόγο για ενδιάμεσες φόρμουλες υπό εξέταση από κύκλους του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με την ανάλυση, στο τραπέζι των συζητήσεων φέρονται να βρίσκονται το καθεστώς του αεροδρομίου της Τύμπου, τα Βαρώσια, το απευθείας εμπόριο, οι απευθείας επαφές, νέα σημεία διέλευσης, ζητήματα ασφάλειας και ορισμένες πτυχές των σχέσεων Τουρκίας-ΕΕ.

Το δημοσίευμα επικαλείται επίσης αναφορές της εφημερίδας «Πολίτης», σύμφωνα με τις οποίες η Μαρία Άνχελα Ολγκίν φέρεται να επεξεργάζεται πιο ευέλικτες φόρμουλες που θα επιτρέπουν στις δύο πλευρές να ερμηνεύουν ορισμένες διατάξεις με διαφορετικό τρόπο.

Επιφυλάξεις στην τουρκοκυπριακή πλευρά

Ο αρθρογράφος υπογραμμίζει ότι η αυξημένη διπλωματική κινητικότητα δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη και αυξημένες πιθανότητες επιτυχίας, επικαλούμενος επιφυλάξεις που διατυπώνονται στα κατεχόμενα.

Παραθέτει τη θέση του γενικού διευθυντή του Kıbrıs Medya Grubu, Μετέ Τουμέρκαν, ο οποίος διερωτάται:

«Ενώ δεν μπορεί να ανοίξει ούτε ένα νέο σημείο διέλευσης, οι ηγέτες θα λύσουν το Κυπριακό;».

Παράλληλα, αναφέρεται στις απόψεις του πρώην υπουργού Εξωτερικών και πρώην διαπραγματευτή Οζντίλ Ναμί, σύμφωνα με τον οποίο η παραχώρηση σημαντικών ανταλλαγμάτων μέσω ενδιάμεσων ρυθμίσεων, όπως ενδεχόμενη επιστροφή των Βαρωσίων, θα μπορούσε να μειώσει τα κίνητρα για μια συνολική συμφωνία στο μέλλον.

Τα τρία βασικά εμπόδια

Κατά τον συντάκτη της Gazete Pencere, τρεις παράγοντες εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την επίτευξη λύσης.

Ο πρώτος είναι η βαθιά έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο δεύτερος αφορά, κατά την ανάλυση, το γεγονός ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν αντιμετωπίζει έντονη πίεση για αλλαγή του υφιστάμενου καθεστώτος, λόγω της διεθνούς αναγνώρισης, της ιδιότητας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των περιφερειακών συνεργασιών που έχει αναπτύξει.

Ο τρίτος αφορά τη στάση της Άγκυρας μετά το Crans Montana. Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, η Τουρκία θεωρεί κρίσιμα ζητήματα την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων, την αποφυγή μετατροπής τους σε μειονότητα και τη διατήρηση του ρόλου της στα ζητήματα ασφάλειας του νησιού.

Το ερώτημα για την πολιτική των δύο κρατών

Στο τελευταίο μέρος της ανάλυσης τίθεται το ερώτημα κατά πόσον η πολιτική των δύο κρατών που ακολουθήθηκε μετά το 2017 βελτίωσε τη διεθνή θέση των Τουρκοκυπρίων.

Ο συντάκτης επισημαίνει ότι δεν υπήρξε διεθνής αναγνώριση του ψευδοκράτους, δεν καθιερώθηκαν απευθείας πτήσεις, δεν προχώρησε το απευθείας εμπόριο και δεν διευρύνθηκαν σημαντικά οι διεθνείς επαφές των Τουρκοκυπρίων.

Καταλήγοντας, η Gazete Pencere αναφέρει ότι το βασικό ερώτημα για το επόμενο διάστημα είναι εάν μπορούν να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί που θα ενισχύσουν τις διεθνείς επαφές των Τουρκοκυπρίων, διατηρώντας παράλληλα, όπως υποστηρίζει η τουρκική πλευρά, την πολιτική ισότητα και την ασφάλειά τους.

Διαβάστε επίσης: Ιταλία: Πέντε άνθρωποι έχασαν την ζωή τους από το κύμα καύσωνα