Ο υιός του ήρωα της ΕΟΚΑ Ανδρέα Κάρυου, Παναγιώτης Κάρυος, κατέθεσε στο ΣΙΓΜΑ μια εκτενή και λεπτομερή μαρτυρία για τη δράση των αγωνιστών στην περιοχή της Αμμοχώστου. Εστιάζοντας ιδιαίτερα στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν την περίοδο πριν από την 1η Απριλίου 1955.
Όπως ανέφερε, «τρεις πρωτεργάτες του αγώνα» στην περιοχή ήταν ο Γρηγόρης Αυξεντίου από τη Λύση, ο Ανδρέας Κάριος και ο Κυριάκος Μάτσης, τον οποίο χαρακτήρισε «μια φοβερή προσωπικότητα της Κύπρου», επισημαίνοντας ότι ήταν γεωπόνος, σπουδασμένος στη Θεσσαλονίκη και διευθυντής τσιφλικιού στα Κούκλια.
Σύμφωνα με την αφήγησή του, οι τρεις αυτοί άνδρες «εκτός από τη στρατολόγηση για τη στελέχωση των πρώτων πυρήνων της ΕΟΚΑ, ανέλαβαν και δολιοφθορές κατόπιν σχεδίου της οργάνωσης». Όπως εξήγησε, ήδη από τον Ιανουάριο του 1955 ο Αυξεντίου έλαβε οδηγίες από τον Διγενή «να κάνουν δολιοφθορές στην περιοχή, πραγματικές δολιοφθορές, όχι απλώς ανατινάξεις», αλλά επιχειρήσεις που περιλάμβαναν ακόμη και «σχέδιο μάχης με αγγλικά στρατεύματα στη Δεκέλεια».
Ο ίδιος περιέγραψε το παράτολμο σχέδιο διακοπής ρεύματος, λέγοντας πως «θα προσπαθούσαν να προκαλέσουν βραχυκύκλωμα, να γίνει συσκότιση στη Δεκέλεια, για να μπορέσει ο Αυξεντίου και μια χούφτα αγωνιστές να κάνουν την επιχείρηση δολιοφθοράς». Τόνισε μάλιστα το ρίσκο, υπογραμμίζοντας ότι «το ρεύμα ήταν πολύ δυνατό και το σχέδιο παράτολμο, με μεγάλο ρίσκο για την απειρία των αγωνιστών».
Για την προετοιμασία, ανέφερε ότι «από τον Γενάρη μέχρι την 31η Μαρτίου ερχόταν τακτικά εδώ ο Αυξεντίου», επικαλούμενος και μαρτυρία της μητέρας του, ενώ περιέγραψε τα αυτοσχέδια μέσα: «σχοινί, αλυσίδα, ξύλο σαν διχάλα και πέτρα τρύπια», σημειώνοντας πως «ήταν μια ρυψοκίνδυνη αποστολή, αποστολή αυτοκτονίας».
Αναφερόμενος στη σύναξη στο Βαρώσι το βράδυ της 31ης Μαρτίου, είπε ότι ο Αυξεντίου δήλωσε στους αγωνιστές: «εκείνα που λέγαμε και μαθαίναμε και ασκούμαστε, θα τα κάνουμε πράξη απόψε».
Κατά τη διανομή των ρόλων, όπως μετέφερε, τους είπε: «Μαζί μου θα πάρω δύο από τα αδέρφια Παντελή» και προς τους υπόλοιπους: «θα πάτε να πάρετε τον Αντρέα Κάρυο και μετά στο χωριό σας, αυτή είναι η διαταγή και δεν συζητώ», εξηγώντας παράλληλα ότι «δεν μπορώ να βάλω τέσσερα αδέρφια να κινδυνέψουν».
Συγκλονιστική ήταν η στιγμή στο σημείο της επιχείρησης, όταν, σύμφωνα με την αφήγηση, ο Μόδεστος Παντελή αρνήθηκε να αποχωρήσει, λέγοντας: «εγώ δεν πάω στο Λιοπέτρι, θα μείνω να βοηθήσω γιατί κινδυνεύουν τα αδέρφια μας».
Διαβάστε επίσης: ΒΙΝΤΕΟ: Το μήνυμα ΠτΔ για 1η Απριλίου με κοριτσάκι να απαγγέλλει Παλληκαριδή
Ο Ανδρέας Κάρυος τον επέπληξε, λέγοντάς του «Εναι διαταγή, θα μας εκτελέσει ο Μάστρος, πρέπει να φύγεις», όμως εκείνος επέμεινε και παρέμεινε.
Περιγράφοντας την κρίσιμη στιγμή, τόνισε ότι «ήταν σκέτη αυτοκτονία», εξηγώντας πως ακόμη και σήμερα «αν βάλεις κάποιον της ηλεκτρικής να το κάνει, θα του είναι αδύνατο».
Μετά από επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες, «σε μια τελευταία απελπισμένη προσπάθεια» κατάφεραν να περάσουν το σχοινί και να προκαλέσουν το βραχυκύκλωμα.
Τότε σημειώθηκε η τραγωδία, καθώς «το σχοινί είχε γίνει αγωγός και το ρεύμα, περίπου έντεκα χιλιάδες βολτ ,διοχετεύθηκε στο σώμα του Μόδεστου», ο οποίος σκοτώθηκε ακαριαία.
Όπως ανέφερε, «ήταν τραγική και φριχτή η σκηνή μέσα στο σκοτάδι», ενώ ο Ανδρέας Κάριος τραυματίστηκε, αλλά επέζησε.
Στη συνέχεια, «τον φορτώθηκε στην πλάτη, ενώ έκαιγε», γεγονός που προκάλεσε εγκαύματα και στον ίδιο, και τον μετέφερε κοντά στον δρόμο.
Επιστρέφοντας στο σπίτι του, είπε στη μητέρα του: «γρήγορα φέρ’ μου ρούχα και αυτά που φορώ να τα κάψεις αμέσως» και «βάλε μου κάτι στην πλάτη, καίγομαι». Ακολούθως, έδωσε οδηγίες στον αδελφό του Γεώργιο: «πάρε το τρακτέρ και πήγαινε στο Λιοπέτρι να πεις ότι τον βρήκες πεσμένο κάτω από μια ακακία».
Οι βρετανικές αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις, ενώ, όπως ανέφερε, «ο Γιώργος Κάρυος ήταν από τους πρώτους που συνελήφθησαν», χωρίς όμως να αποκαλυφθεί η πλήρης εμπλοκή.
Την ίδια ώρα, η επιχείρηση του Αυξεντίου βρισκόταν σε εξέλιξη. «Έγινε στιγμιαία συσκότιση, αλλά το ρεύμα επανήλθε», με αποτέλεσμα «να αρχίσουν οι πυροβολισμοί και να ξυπνήσουν οι Άγγλοι», ενώ οι αγωνιστές «δεινοπάθησαν μέχρι να ξεφύγουν».
Σημείωσε ακόμη ότι από τα γεγονότα εκείνης της νύχτας «ο Γρηγόρης Αυξεντίου έγινε ο πρώτος καταζητούμενος της ΕΟΚΑ».
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στο προσωπικό του βίωμα, λέγοντας: «είμαι γιος του ήρωα Αντρέα Κάρυου», επισημαίνοντας ότι όταν σκοτώθηκε ο πατέρας του «ήμουν ενάμιση χρονών και η μητέρα μου έγκυος».
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η αναφορά στη γιαγιά του, η οποία έχασε και δεύτερο γιο. Όπως είπε, όταν έφεραν τη σορό του, «δεν έκλαψε», αλλά κοιτάζοντας τους Άγγλους «εμοιρολόγησε ελληνικά, σπαρτιάτικα»
«Τούτα που μας εκάμετε, έθασβηστουν αιώνια. Μα αν με κανέσουν τα παιθκιά, ας πάσιν τζαι τ' αγγόνια».
Διαβάστε επίσης: Ο κατάλογος των 187 εθνομαρτύρων και το χρέος των ζωντανών
