Νέα διάσταση στο πολύχρονο αδιέξοδο μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών για τους ρωσικούς S-400 δίνει ανάλυση του Forbes, σύμφωνα με την οποία το Ισραήλ επιχειρεί να αποτρέψει πιθανή πώληση των συστημάτων από την Άγκυρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Στο επίκεντρο δεν βρίσκονται μόνο οι S-400. Το βασικό διακύβευμα, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι τα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35.

Η απομάκρυνση των ρωσικών συστημάτων από το τουρκικό έδαφος θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο βήμα για την επίλυση της διαφοράς Άγκυρας–Ουάσιγκτον και, δυνητικά, να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ένα ενδεχόμενο που, σύμφωνα με το Forbes, το Ισραήλ δεν επιθυμεί.

Η Μόσχα ανοίγει παράθυρο για πώληση

Σημαντική εξέλιξη καταγράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου, όταν ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ότι η Μόσχα δεν αποκλείει τη μεταφορά των τουρκικών S-400 σε τρίτη χώρα.

Έθεσε, ωστόσο, συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η χώρα που θα αποκτήσει τα συστήματα θα πρέπει να θεωρείται «υπεύθυνη» και να διατηρεί φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία, ενώ απαιτείται η συγκατάθεση της Μόσχας βάσει της αρχικής συμφωνίας με την Τουρκία.

Παράλληλα, η νέα χώρα-χρήστης θα πρέπει να εγγυηθεί ότι οι S-400 δεν θα καταλήξουν στην Ουκρανία.

Η εξέλιξη έχει σημασία καθώς μία από τις λύσεις που έχουν εξεταστεί είναι η πώληση των συστημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Το αγκάθι που κρατά την Τουρκία μακριά από τα F-35

Η κρίση των S-400 χρονολογείται από το 2017, όταν η Τουρκία αποφάσισε να αγοράσει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα παρά τις αντιδράσεις της Ουάσιγκτον.

Μετά την παραλαβή των πρώτων συστημάτων το 2019, οι ΗΠΑ απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα F-35. Έξι αεροσκάφη που είχαν ήδη κατασκευαστεί για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία παρέμειναν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το 2020 ακολούθησαν αμερικανικές κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA.

Οι S-400, ωστόσο, δεν εντάχθηκαν πλήρως σε επιχειρησιακή υπηρεσία και το Forbes περιγράφει την κατάσταση ως ένα πανάκριβο στρατιωτικό σύστημα που επί χρόνια παραμένει ουσιαστικά ανενεργό.

Η Άγκυρα αναζητεί πλέον τρόπο εξόδου από το αδιέξοδο, καθώς επιδιώκει την απόκτηση έως και 40 F-35A.

Το Ισραήλ φέρεται να πιέζει το Άμπου Ντάμπι

Εδώ, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παρεμβαίνει το Ισραήλ.

Το Forbes επικαλείται δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, σύμφωνα με τα οποία η ισραηλινή κυβέρνηση ασκεί πιέσεις στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ώστε να μην προχωρήσουν στην αγορά των τουρκικών S-400.

Ο Τούρκος δημοσιογράφος Μεχμέτ Ατζέτ, γράφοντας στη Haber7, υποστήριξε ότι το εμπόδιο στην ολοκλήρωση της συμφωνίας δεν προέρχεται από τη Ρωσία και ότι Άγκυρα και Μόσχα έχουν ήδη καταλήξει σε μια κοινή αντίληψη για το ζήτημα.

Κατά τον ίδιο, το Ισραήλ δεν επιθυμεί ούτε την άρση των κυρώσεων CAATSA ούτε την επαναφορά της Τουρκίας στον δρόμο προς τα F-35.

Πρόκειται για ισχυρισμούς του τουρκικού δημοσιεύματος που επικαλείται το Forbes και όχι για επισήμως επιβεβαιωμένη ισραηλινή παρέμβαση.

Γιατί τα F-35 αλλάζουν την εξίσωση

Η ανάλυση εκτιμά ότι από ισραηλινή σκοπιά είναι προτιμότερο η Τουρκία να παραμείνει με δύο συστοιχίες S-400 και περίπου 120 πυραύλους, παρά να αποκτήσει τα 40 F-35A που επιδιώκει.

Το ζήτημα συνδέεται με τη διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ στην περιοχή.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στο ενδεχόμενο απόκτησης F-35 από την Τουρκία, συνδέοντας το θέμα με την ασφάλεια του Ισραήλ και την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον

Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο επίλυσης της διαφοράς.

Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, δήλωσε στις 21 Σεπτεμβρίου ότι το ζήτημα των S-400 «θα επιλυθεί», χαρακτηρίζοντάς το περισσότερο θέμα της διμερούς σχέσης παρά ένα ανυπέρβλητο πρόβλημα.

Δύο ημέρες αργότερα διευκρίνισε ότι η διαδικασία θα χρειαστεί χρόνο, καθώς Ουάσιγκτον και Άγκυρα καλούνται να αντιμετωπίσουν και τις απαιτήσεις του Κογκρέσου, περιλαμβανομένων όσων απορρέουν από το CAATSA.

Το βασικό εμπόδιο παραμένει η παρουσία των ρωσικών συστημάτων και των εξαρτημάτων τους στην Τουρκία.

Η Συρία και η ισραηλινοτουρκική αντιπαράθεση

Το Forbes εντάσσει την υπόθεση σε μια ευρύτερη εικόνα ανταγωνισμού Τουρκίας–Ισραήλ.

Υπενθυμίζει ισραηλινές επιθέσεις εναντίον συριακών στρατιωτικών εγκαταστάσεων τις οποίες η Άγκυρα είχε εξετάσει για πιθανή ανάπτυξη δυνάμεων, καθώς και παλαιότερες πληροφορίες ότι η Τουρκία είχε εξετάσει ακόμη και προσωρινή μεταφορά S-400 στη Συρία.

Παράλληλα, παραπέμπει σε δημοσίευμα του Reuters του Φεβρουαρίου 2025, σύμφωνα με το οποίο το Ισραήλ είχε ασκήσει πιέσεις προς τις ΗΠΑ για τη διατήρηση των ρωσικών στρατιωτικών βάσεων στη Συρία ως αντίβαρο στην αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία.

Υπό αυτό το πρίσμα, το Forbes θέτει μια ενδιαφέρουσα γεωπολιτική ανάγνωση: οι ρωσικοί S-400, οι οποίοι αποτέλεσαν αρχικά σύμβολο της προσέγγισης Άγκυρας–Μόσχας, λειτουργούν σήμερα ως το βασικό εμπόδιο που κρατά την Τουρκία μακριά από το πλέον προηγμένο αμερικανικό μαχητικό που διατίθεται για εξαγωγή.

Διαβάστε επίσης  Ισραηλινός Νομικός: Προσφυγή σε ΔΠΔ κατά Τουρκίας για κατοχή-εποικισμό Κύπρου