Νέα εμπλοκή στις προσπάθειες ανάπτυξης του κυπριακού κοιτάσματος φυσικού αερίου «Αφροδίτη» προκαλεί η διαφωνία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των εταιρειών που συμμετέχουν στο έργο, αναφορικά με το κόστος μεταφοράς του φυσικού αερίου μέσω αιγυπτιακών υδάτων.

Σύμφωνα με αποκαλυπτική ανάλυση του εξειδικευμένου ενεργειακού εντύπου Middle East Economic Survey (MEES), που δημοσιεύθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2026 και υπογράφει ο Peter Stevenson, η Chevron και οι εταίροι της προτείνουν τέλος μεταφοράς περίπου 3 δολαρίων ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), έναντι περίπου 1 δολαρίου που είχε αρχικά προβλεφθεί.

Η Λευκωσία θεωρεί τη νέα χρέωση υπερβολική και έχει ζητήσει από τις εταιρείες να επανέλθουν με πιο ανταγωνιστική πρόταση, καθώς το ύψος του τέλους επηρεάζει άμεσα την οικονομική διάρθρωση του έργου και δυνητικά τα μελλοντικά έσοδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Έως 500 εκατ. δολάρια πρόσθετες χρεώσεις ετησίως

Το MEES υπολογίζει ότι, εφόσον το κοίτασμα φτάσει στη μέγιστη προβλεπόμενη παραγωγή των 700 εκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου ημερησίως, η διαφορά μεταξύ των δύο προτεινόμενων τελών θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες χρεώσεις μεταφοράς της τάξης των 500 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.

Το ποσό αυτό δεν ισοδυναμεί με αντίστοιχη απώλεια εσόδων για το κυπριακό κράτος, ωστόσο αναδεικνύει το οικονομικό μέγεθος της διαφωνίας.

Η διαφορά έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα έσοδα από την παραγωγή φυσικού αερίου και τα έσοδα από τη μεταφορά του κατανέμονται μέσω διαφορετικών εταιρικών και συμβατικών μηχανισμών.

Συγκεκριμένα, το φυσικό αέριο του «Αφροδίτη», στο τεμάχιο 12 της κυπριακής ΑΟΖ, προβλέπεται να υποβάλλεται σε επεξεργασία σε πλωτή μονάδα παραγωγής πάνω από το κοίτασμα και στη συνέχεια να μεταφέρεται με υποθαλάσσιο αγωγό προς το Πορτ Σάιντ, όπου θα συνδέεται με το αιγυπτιακό δίκτυο φυσικού αερίου.

Το τμήμα του αγωγού εντός της αιγυπτιακής ΑΟΖ αναμένεται να αναπτυχθεί και να λειτουργεί μέσω ξεχωριστής εταιρείας, της Aphrodite Midstream Company (AMC), στην οποία, σύμφωνα με το MEES, θα συμμετέχουν οι τρεις εταίροι του κοιτάσματος και φορέας που θα υποδείξει η αιγυπτιακή κυβέρνηση.

Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν συμμετέχει άμεσα στην εταιρεία μεταφοράς. Κατά συνέπεια, υψηλότερα τέλη θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα έσοδα της εταιρείας αγωγού, επιβαρύνοντας παράλληλα την οικονομική απόδοση του κοιτάσματος, από την οποία εξαρτώνται και τα κρατικά έσοδα βάσει των συμφωνιών κατανομής παραγωγής.

Τρία ανοικτά ζητήματα πριν από την επενδυτική απόφαση

Η διαφωνία για τα τέλη μεταφοράς δεν αποτελεί τη μοναδική εκκρεμότητα.

Σύμφωνα με το MEES, τρία βασικά ζητήματα παραμένουν ανοικτά: το κόστος μεταφοράς μέσω του αγωγού, η υπογραφή δεσμευτικής συμφωνίας πώλησης φυσικού αερίου με την αιγυπτιακή κρατική εταιρεία EGAS και η οριστική διευθέτηση της διασυνοριακής διαφοράς μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ για το κοίτασμα Αφροδίτη–Ισάι.

Η αιγυπτιακή πλευρά επιθυμεί την ολοκλήρωση της συμφωνίας πώλησης πριν από το Mediterranean Offshore Conference, που θα πραγματοποιηθεί στην Αλεξάνδρεια από τις 20 έως τις 22 Οκτωβρίου.

Ωστόσο, η Λευκωσία επιδιώκει πρώτα να αποσαφηνιστούν οι οικονομικοί όροι μεταφοράς, προτού προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για την οριστική συμφωνία πώλησης.

Η σύνδεση των δύο ζητημάτων δημιουργεί πρόσθετη πίεση στο χρονοδιάγραμμα του έργου.

Η εκκρεμότητα με το Ισραήλ

Παράλληλα, συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για τη διασυνοριακή διαφορά που αφορά την επέκταση του κοιτάσματος Αφροδίτη προς το ισραηλινό Ισάι.

Σύμφωνα με το ΚΥΠΕ, πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη επαφές μεταξύ τεχνικών εμπειρογνωμόνων και νομικών συμβούλων Κύπρου και Ισραήλ, με τη συμμετοχή των διαχειριστών των δύο κοιτασμάτων.

Παρότι καταβάλλονται προσπάθειες να ολοκληρωθεί η διαδικασία πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός είχε εκφράσει επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας εντός αυτού του χρονικού ορίου.

Η Chevron μιλά για σταθερή πρόοδο

Από την πλευρά της, η Chevron αποφεύγει να σχολιάσει τις συγκεκριμένες εμπορικές διαπραγματεύσεις.

Σε δήλωσή της προς το MEES, η εταιρεία ανέφερε ότι συνεχίζεται η πρόοδος προς την ανάπτυξη ενός τεχνικά αξιόπιστου και εμπορικά βιώσιμου έργου, με τις εργασίες του λεπτομερούς αρχικού μηχανικού σχεδιασμού (FEED) και τις εμπορικές διαπραγματεύσεις να βρίσκονται σε εξέλιξη.

Στο κοίτασμα συμμετέχουν η Chevron ως διαχειρίστρια με ποσοστό 35%, η Shell με 35% και η NewMed Energy με 30%.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου υπολογίζονται σε περίπου 3,7 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια, ενώ το συνολικό επενδυτικό κόστος εκτιμάται σε περίπου 4 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το κρίσιμο ορόσημο του Ιουνίου 2027

Βάσει της τροποποίησης της σύμβασης κατανομής παραγωγής που συμφωνήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, οι εταιρείες έχουν περίπου μέχρι τον Ιούνιο του 2027 για να λάβουν την τελική επενδυτική απόφαση (FID).

Ο υπουργός Ενέργειας είχε προηγουμένως αναφέρει ότι η Chevron αναμένεται να ολοκληρώσει τον σχεδιασμό FEED μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026 ή τον Ιανουάριο του 2027, με στόχο την επενδυτική απόφαση εντός του 2027 και την έναρξη εμπορικής παραγωγής το 2031.

Ωστόσο, η νέα διαφωνία για τα τέλη αγωγού προσθέτει έναν σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας.

Η επίτευξη συμφωνίας για το κόστος μεταφοράς θεωρείται κρίσιμη για την ολοκλήρωση των εμπορικών διαπραγματεύσεων και την οριστικοποίηση του χρηματοοικονομικού σχεδιασμού.

Διαφορετική πορεία από τον Κρόνο

Οι εξελίξεις στο «Αφροδίτη» έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το κυπριακό κοίτασμα «Κρόνος», στο τεμάχιο 6, έχει ήδη προχωρήσει στην τελική επενδυτική απόφαση.

Το έργο των Eni και TotalEnergies στοχεύει στην έναρξη παραγωγής το 2028, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες αιγυπτιακές υποδομές του κοιτάσματος Ζορ και τη μονάδα υγροποίησης της Νταμιέτας.

Αντίθετα, το «Αφροδίτη», παρά το γεγονός ότι αποτέλεσε την πρώτη ανακάλυψη φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπορικές και διακρατικές εκκρεμότητες.

Το κατά πόσον η Λευκωσία και οι εταιρείες θα καταλήξουν σε συμφωνία για το τέλος μεταφοράς τους επόμενους μήνες αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία του έργου.

Η οικονομική διαφορά δεν αφορά απλώς το κόστος ενός αγωγού, αλλά τον τρόπο με τον οποίο θα κατανέμεται η αξία του φυσικού αερίου μεταξύ παραγωγής, μεταφοράς και τελικής πώλησης, με άμεση σημασία για τα μελλοντικά οφέλη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Διαβάστε επίσης:  Ο «εικονικός EastMed» ανοίγει νέο δρόμο για Κάθετο Διάδρομο μέσω Αιγύπτου