Σε νέα ενεργειακή εποχή φιλοδοξεί να εισέλθει η Κύπρος, με το πρώτο φυσικό αέριο από κυπριακό κοίτασμα να εκτιμάται ότι θα μπορεί να φτάσει στις ευρωπαϊκές αγορές ακόμη και από τον Μάρτιο του 2028. Την ίδια ώρα, προχωρούν οι σχεδιασμοί για την αξιοποίηση και άλλων κοιτασμάτων της κυπριακής ΑΟΖ, ενώ η Λευκωσία επιμένει στη στρατηγική σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Ευρώπη και μελλοντικά με το Ισραήλ.

Σε συνέντευξή του στο Associated Press, ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός ανέφερε ότι η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε εναλλακτική ενεργειακή πηγή για την Ευρώπη, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή ενισχύουν την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας.

Πρώτο αέριο από τον «Κρόνο» το 2028

Σύμφωνα με τον κ. Δαμιανό, η Eni και η TotalEnergies έλαβαν τον περασμένο μήνα την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Κρόνος», ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη παραγωγή φυσικού αερίου από κυπριακό κοίτασμα.

Βάσει του χρονοδιαγράμματος της κοινοπραξίας, αργότερα εντός του 2026 αναμένεται να αρχίσουν οι εργασίες για την κατασκευή αγωγού μήκους 105 χιλιομέτρων, ο οποίος θα συνδέσει τον «Κρόνο» με υφιστάμενες υποδομές του γιγαντιαίου αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ. Η κατασκευή του υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει έως 18 μήνες.

Ακολούθως, το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται στις εγκαταστάσεις της Νταμιέτας, στις βόρειες ακτές της Αιγύπτου, όπου θα υγροποιείται και θα μεταφέρεται με πλοία προς την Ευρώπη.

Η συγκεκριμένη επιλογή θεωρείται η οικονομικά αποδοτικότερη, καθώς το κόστος υπολογίζεται περίπου στα 2 δισ. δολάρια, σχεδόν στο μισό από το εκτιμώμενο κόστος ανάπτυξης άλλων κοιτασμάτων εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

Ο «Κρόνος» διαθέτει περισσότερα από 3 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η συμφωνία προβλέπει ότι το αέριο θα κατευθύνεται προς την Ευρώπη, ωστόσο υπάρχει πρόνοια ώστε περίπου το 20% να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη εγχώριων ενεργειακών αναγκών της Αιγύπτου.

Ο Υπουργός Ενέργειας υπογράμμισε ότι για την Κύπρο η σημασία της ανάπτυξης του κοιτάσματος δεν περιορίζεται στα αναμενόμενα έσοδα.

«Είναι ένα μικρό απόθεμα. Τα έσοδά μας ως χώρα δεν πρόκειται να είναι τεράστια. Επομένως, η σημασία του δεν είναι τα χρήματα, αλλά το γεγονός ότι αρχίζουμε να είμαστε παραγωγός και θα έχουμε το πρώτο μας φυσικό αέριο», ανέφερε.

«Γλαύκος» και «Πήγασος» με ορίζοντα το 2033

Ο «Κρόνος» αποτελεί ένα από τα έξι κοιτάσματα φυσικού αερίου που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα στην κυπριακή ΑΟΖ.

Τα κοιτάσματα «Γλαύκος» και «Πήγασος» εκτιμάται ότι διαθέτουν συνολικά περίπου 6,9 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η ExxonMobil και η QatarEnergy, που έχουν τα δικαιώματα ανάπτυξής τους, εκτιμούν ότι η παραγωγή θα μπορούσε να αρχίσει έως το 2033.

Ο κ. Δαμιανός ανέφερε παράλληλα ότι η ExxonMobil σχεδιάζει να διευρύνει τις ερευνητικές της δραστηριότητες στην κυπριακή ΑΟΖ και αναμένεται να λάβει πρόσθετη άδεια για έρευνες υδρογονανθράκων.

Το 2027 η κρίσιμη απόφαση για την «Αφροδίτη»

Σε ό,τι αφορά το κοίτασμα «Αφροδίτη», το πρώτο που ανακαλύφθηκε στην κυπριακή ΑΟΖ πριν από περίπου 15 χρόνια και το οποίο εκτιμάται ότι περιέχει 5,6 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου, η τελική επενδυτική απόφαση από την κοινοπραξία υπό τη Chevron αναμένεται το καλοκαίρι του 2027.

Ο σχεδιασμός προβλέπει απευθείας σύνδεση του κοιτάσματος μέσω αγωγού με εγκαταστάσεις στην Αίγυπτο, με το φυσικό αέριο να προορίζεται για την αιγυπτιακή αγορά.

Μέρος του κοιτάσματος εκτείνεται στην ισραηλινή πλευρά και, σύμφωνα με τον Υπουργό, υπάρχει η προσδοκία ότι μέχρι τον επόμενο μήνα διαιτητής θα καθορίσει το ποσοστό που αναλογεί στο Ισραήλ.

GSI: «Σημαντικό έργο για την Ευρώπη»

Ο Μιχάλης Δαμιανός αναφέρθηκε και στον Great Sea Interconnector (GSI), χαιρετίζοντας την είσοδο της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Ο σχεδιασμός αποσκοπεί στη σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο και, σε επόμενο στάδιο, στην επέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ. Σύμφωνα με τον Υπουργό, το έργο μπορεί παράλληλα να αποτελέσει σημαντικό τμήμα του σχεδιαζόμενου Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).

Παραμένουν, ωστόσο, ανοικτά ζητήματα αναφορικά με το πραγματικό κόστος του έργου, πέραν της προηγούμενης εκτίμησης των 2,2 δισ. δολαρίων. Έκθεση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία αναμένεται τους επόμενους μήνες, εκτιμάται ότι θα δώσει σαφέστερη εικόνα.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Κύπρο, καθώς, σύμφωνα με το AP, βάσει υφιστάμενης συμφωνίας οι Κύπριοι καταναλωτές ενδέχεται να επωμιστούν έως και το 63% του κόστους κατασκευής του καλωδίου, με πιθανές επιπτώσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι επιδιώκεται πρόσθετη ιδιωτική χρηματοδότηση προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών, ενώ εξετάζεται και περαιτέρω ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η ΕΕ έχει ήδη δεσμεύσει 658 εκατ. ευρώ για το έργο.

«Είναι ένα πολύ σημαντικό έργο για την Ευρώπη, επειδή συνδέει την Κύπρο, η οποία είναι απομονωμένη, με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Και η ιδέα είναι στη συνέχεια να προχωρήσουμε και να συνδεθούμε με το Ισραήλ», ανέφερε ο Υπουργός Ενέργειας.