Γιατί ο Πρόεδρος Χριστόφιας… μαλάκωσε και ποιος καθορίζει το μέλλον του Οικονομικού Προγράμματος - Τώρα αρχίζει η πραγματική δουλειά για την τελική συμφωνία, έγκριση και υλοποίησή της. Τράπεζες - δημοσιονομικά σε ένα «πακέτο»

ΟΙ ΣΥΓΚΛΙΣΕΙΣ απόψεων και οι ξεχωριστές ανακοινώσεις της Κυβέρνησης και της Τρόικας δεν είναι αρκετές για να επισημοποιηθεί ακόμη η κατ' αρχήν συμφωνία μεταξύ των δυο πλευρών

Τα τελευταία εικοσιτετράωρα ζήσαμε ιστορικές στιγμές για τον τόπο και την οικονομία. Ο άλλοτε άτεγκτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Δημήτρης Χριστόφιας, ο άνθρωπος που πολέμησε τις αγορές και την Τρόικα, υπερέβη εαυτόν, και άναψε το «πράσινο φως» για ένα μνημόνιο και μια δανειακή συμφωνία με την Τρόικα, απεγκλωβίζοντας το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία από την αβεβαιότητα και την αστάθεια.

Τα κόμματα και τα συνδικάτα, άλλοτε υπέρ και άλλοτε εναντίον του μνημονίου, παίρνουν θέσεις, με τους πολίτες να αδημονούν και να βασανίζονται για τις δύσκολες μέρες που έρχονται απ' εδώ και πέρα.

Οι συγκλίσεις απόψεων, οι παραγωγικές συζητήσεις και η ικανοποιητική πρόοδος που επιτεύχθηκε τις τελευταίες μέρες και αποτυπώνεται σε ξεχωριστές ανακοινώσεις της Κυβέρνησης και της Τρόικας, δεν είναι αρκετές για να επισημοποιηθεί ακόμη η κατ' αρχήν συμφωνία μεταξύ των δυο πλευρών.

Ο λογαριασμός των τραπεζών

Το «κλειδί» της πόρτας του μνημονίου και του Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας αναμένεται να ανοίξει η Pimco, με τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων του διαγνωστικού ελέγχου που πραγματοποιεί με γοργούς ρυθμούς και εντατικά σε εμπορικές τράπεζες και συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα.

Ουσιαστικά, ο έλεγχος θα καθορίσει το τελικό ποσό που θα χρειαστεί το κυπριακό τραπεζικό σύστημα γι' ανακεφαλαιοποίηση και που μαζί με τη χρηματοδότηση του κράτους δεν αποκλείεται να αυξήσει τον τελικό λογαριασμό της κρίσης μέχρι και τα €20 δις. Η αξιολόγηση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, μέσω της οποίας θα καθοριστούν οι κεφαλαιακές ανάγκες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που βρίσκονται σε διαδικασία ελέγχου, θα δώσει και το τελικό ποσό που χρειάζεται η Κύπρος και θα διαφανεί κατά πόσο το δημόσιο χρέος είναι βιώσιμο και διαχειρίσιμο. Εάν δεν εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του χρέους, τα πράγματα δυσκολεύουν.

Πέραν της καθοριστικής άσκησης που περνά το τραπεζικό σύστημα από το οποίο κρίνεται το μέλλον του μνημονίου, η Κύπρος θα κληθεί να περάσει και από άλλες δύσκολες εξετάσεις τις προσεχείς βδομάδες, μέχρι και την εκταμίευση της πρώτης δόσης του δανείου.

Η τύχη της δανειακής σύμβασης θα κριθεί από τη στάση όχι μόνο των Αρχών της Τρόικας αλλά και των κοινοβουλίων της Ευρωζώνης, που θα κληθούν να εγκρίνουν το οικονομικό πρόγραμμα της Κύπρου.

Ουσιαστικά, όμως, τα πράγματα φαίνεται να παίρνουν την προδιαγεγραμμένη, εδώ και καιρό, πορεία και την πιεστική ανάγκη για λύση εδώ και τώρα, τις τελευταίες βδομάδες, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έστειλε έντονα και ξεκάθαρα μηνύματα προς την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ότι: «Κινδυνεύετε να μείνετε χωρίς ρευστότητα».

Προειδοποιήσεις για τον ELA

Η ΕΚΤ προειδοποίησε ότι θα κόψει την τελευταία ροή χρήματος προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Κύπρου που γίνεται μέσω του ELA (Emerging Liquidity Assistance), του μηχανισμού που έχουν στη διάθεσή τους οι Κεντρικές Τράπεζες, για να χρηματοδοτούν τις τράπεζες που είναι φερέγγυες αλλά αντιμετωπίζουν πρόβλημα ρευστότητας.

Αυτό έθεσε σε επιφυλακή όχι μόνο το Υπουργείο Οικονομικών, που γονάτισε τον τελευταίο καιρό στο θέμα της υπογραφής μνημονίου, αλλά και την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, που είχε επίσης μια πλήρη εικόνα ότι:

· Το χρηματοπιστωτικό σύστημα του τόπου κινδυνεύει να καταρρεύσει, οι ξένοι επενδυτές - καταθέτες στέλλουν τα δικά τους ξεκάθαρα μηνύματα για το νησί.
· Τα ταμεία του κράτους αδειάζουν.
· Η στάση πληρωμών έχει ουσιαστικά κηρυχθεί, καθώς πολλές από τις πληρωμές και υποχρεώσεις του κράτους δεν εκτελούνται.
· Η Τρόικα σκληραίνει τις θέσεις της, ρίχνοντας πολλές φορές το γάντι γι' αποδοχή των όρων του Οικονομικού Προγράμματος που προτείνει.

Επίσης, οι κοινοτικοί εταίροι της Κύπρου φαίνεται να έκαναν το ίδιο, θέλοντας να ξεκαθαρίσει το σκηνικό που λέγεται κυπριακό μνημόνιο.

Βασανιστική απόφαση

ΣΙΓΟΥΡΑ είναι από τις λίγες φορές που ο Πρόεδρος Δημήτρης Χριστόφιας βρέθηκε σε μιαν από τις τραγικότερες και δυσκολότερες θέσεις, μπροστά γκρεμός και πίσω ακόμη μεγαλύτερος γκρεμός.

Στην πραγματικότητα, δεν επιθυμεί να βάλει την υπογραφή του ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα μνημόνιο, που, κατά την άποψή του, υποθηκεύει το μέλλον του λαού, ούτε να ανοίξει τον δρόμο, συμφωνώντας με τους όρους των τροϊκανών, για ένα οικονομικό πρόγραμμα που θα έρθει, ούτως ή άλλως, τους προσεχείς μήνες.

Οι εξελίξεις, όμως, τον πιέζουν βασανιστικά, οι πληροφορίες εντείνονται για τα περιθώρια ρευστότητας για στήριξη του τραπεζικού συστήματος και της οικονομίας. Ο Διοικητής Πανίκος Δημητριάδης, τον οποίον ο ίδιος εμπιστεύτηκε και επέλεξε για τη θέση του ανώτατου άρχοντα της Κεντρικής Τράπεζας - έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού ότι είναι δικός του άνθρωπος- τον έχει προειδοποιήσει με έντονο τρόπο για την κατάσταση.

Μπορεί ο Υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή και το επιτελείο του Υπουργείου του, που έδωσαν όλα τα ψυχικά και σωματικά τους αποθέματα για να πείσουν, να μην έπεισαν τον Πρόεδρο. Όμως, ο Διοικητής έθεσε ενώπιόν του μια εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση, την οποία δεν μπορούσε να αγνοήσει.

Η εκκρεμότητα για συμφωνία με την Τρόικα δημιουργεί ένα κλίμα αβεβαιότητας και αστάθειας με άμεσες επιπτώσεις:

· Το κράτος θα μείνει χωρίς ρευστό για τις τρέχουσες υποχρεώσεις του.
· Οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι συνταξιούχοι κινδυνεύουν να μην πληρωθούν.
· Η Κύπρος έχει αποκλειστεί από τις διεθνείς αγορές εδώ και καιρό, δεν μπορεί να εξασφαλίσει καμιά δανειοδότηση.
· Το νησί χάνει την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη της οποίας τυγχάνει διεθνώς ως χρηματοοικονομικό κέντρο.
· Τράπεζες παραμένουν αφύλακτες χωρίς ανακεφαλαιοποίηση.
· Οι ξένοι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης συνεχίζουν να υποβαθμίζουν την Κύπρο.
· Οι ξένοι καταθέτες σκέφτονται, αυτήν τη φορά, πιο σοβαρά να αποσύρουν τις καταθέσεις τους από το τραπεζικό σύστημα.

Του έκλεισαν πόρτες για δάνειο

Η τελευταία απέλπιδα προσπάθεια του Δημήτρη Χριστόφια, για εξασφάλιση δανείου από χώρα της Λατινικής Αμερικής ή της Αφρικής, για να καλυφθούν τουλάχιστον τα δημοσιονομικά τού κράτους με 3,5 δις μέχρι το τέλος του 2013, απέβη άκαρπη. Όντας πολέμιος των τραπεζών, η θέση του ήταν εξ αρχής ξεκάθαρη. Προσδοκούσε να ρίξει την μπάλα της ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος στο γήπεδο του Μόνιμου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθεροποίησης (ESM).

Τι γίνεται, όμως, που για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να πάρουν την πορεία τους δυο σοβαρά ζητήματα:

Πρώτο, ο νέος εποπτικός μηχανισμός δεν φαίνεται να τίθεται σε ισχύ πριν από την 1η Ιανουαρίου του 2014 και δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη κατά πόσον οι πιστώσεις και εγγυήσεις για πιστώσεις που θα παραχωρούνται σε υπερχρεωμένα κράτη - μέλη, με επιδοτούμενο επιτόκιο, από τα πλουσιότερα κράτη - μέλη θα μπορούν να παραχωρούνται και για παλιές κρίσεις χρέους ή μόνο για μελλοντικές.

Δεύτερο, ακόμη και σε μια μελλοντική κατάληξη συμφωνίας για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών μέσω του ESM, το κράτος - μέλος, όπως η Κύπρος, υποχρεούται να υλοποιεί ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα προσαρμογής και να δίνει σοβαρές εξηγήσεις και αναλύσεις κατά πόσον το χρέος του είναι διαχειρίσιμο και βιώσιμο.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΦΩΝΗΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ

ΜΙΣΘΟΙ

2013

· Περικοπές μισθών στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα ως εξής:

Από €1001- €1500 6,5%
Από €1501- €2000, 8,5%
Από €2001- €3000, 9,5%
Από €3001- €4000, 11,5%
Άνω των €4001, 12,5%

· Πάγωμα της ΑΤΑ μέχρι το 2016. Από το 2016 και μετά, η ΑΤΑ θα καταβάλλεται με μείωση κατά 50% από τα στοιχεία που καταγράφονται στον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Επίσης, στον Δείκτη δεν θα συνυπολογίζονται οι έμμεσες φορολογίες (φόροι κατανάλωσης, ΦΠΑ, πετρέλαιο θέρμανσης, κίνησης και βενζίνης, ο ηλεκτρισμός, φρούτα και λαχανικά).

2014

· Αύξηση του ποσοστού των περικοπών 3% για την περίοδο της δημοσιονομικής προσαρμογής.
· Πάγωμα προσλήψεων στη δημόσια υπηρεσία.

ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ
2013
· Φορολόγηση κατά 15% των επιδομάτων στον δημόσιο και κατάργηση άλλων.
· Αλλαγή του ωραρίου εργασίας στη δημόσια υπηρεσία (8 π.μ. - 3 μ.μ.ή 9 π.μ. - 4 μ.μ. από την 1η Σεπτεμβρίου 2013.

Μετά το 2016
· Για κάθε 4 αφυπηρετήσεις μια πρόσληψη.
· Μηδέν προσλήψεις ωρομισθίων.
· Για κάθε αφυπηρέτηση θα γίνεται μια πρόσληψη στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας.
· Μείωση κατά 992 άτομα στους εποχικούς ωρομίσθιους (οι δασοπυροσβέστες).
· Μείωση κατά 5.000 θέσεις στον δημόσιο μέσα από αφυπηρετήσεις και οικειοθελείς αποχωρήσεις, για την περίοδο του μνημονίου.

Λεπτομερή στοιχεία για όλα τα μέτρα αναμένονται με την οριστικοποίηση του τελικού μνημονίου.

ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ

· Ανακοίνωση της Pimco για τον διαγνωστικό έλεγχο των τραπεζών και το τελικό ποσό της ανακεφαλαιοποίησής τους.
· Ξεκαθάρισμα θεμάτων που αφορούν το φυσικό αέριο, την ΑΤΑ και τις ιδιωτικοποιήσεις.
· Προχωρούν οι διαδικασίες για συμφωνία στο Eurogroup εντός του Δεκεμβρίου.
· Εξασφάλιση έγκρισης του Μνημονίου και της δανειακής συμφωνίας από τις αρμόδιες Αρχές ή και τα Κοινοβούλια των κρατών - μελών της Ευρωζώνης μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 2013
· Υπογραφή δανειακής συμφωνίας με Ε.Ε. - ΔΝΤ - ΕΚΤ
· Εκταμίευση της πρώτης δόσης για άντληση ρευστότητας από τον Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
· Πρώτη έκθεση προόδου και έλεγχος εφαρμογής των μέτρων του μνημονίου κάθε τρεις μήνες.
· Εάν κριθεί αναγκαίο, η Κύπρος θα υποβάλει αίτημα γι' αντικατάσταση ορισμένων, μη ουσιαστικών μέτρων του μνημονίου, με τον όρο ότι θα προταθούν άλλα ισοδύναμα.
· Συνολική επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου, εάν απαιτηθεί, μόνο με τη σύμφωνη γνώμη όλων των εμπλεκόμενων οργανισμών (Ε.Ε.-ΔΝΤ-ΕΚΤ) και των κρατών-μελών που συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

Τα αρνητικά του Μνημονίου

· Μείωση μισθών και ωφελημάτων, κατάργηση θέσεων εργασίας και απολύσεις προσωπικού.
· Αποκρατικοποίηση κερδοφόρων οργανισμών.
· Συρρίκνωση του βιοτικού επιπέδου του λαού.
· Στενή παρακολούθηση και έγκριση των οικονομικών αποφάσεων του κράτους από την Τρόικα και τον Μηχανισμό, και μετά εκταμίευση των δόσεων του δανείου.

Τα θετικά του Μνημονίου

· Μείωση της αβεβαιότητας και αστάθειας για το οικονομικό μέλλον.
· Ανακεφαλαιοποίηση και στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
· Διόρθωση των δημοσιονομικών ανισορροπιών της οικονομίας με περικοπές και εξοικονομήσεις.
· Τομές για βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
· Αποκρατικοποίηση μη κερδοφόρων οργανισμών.