Απόλυτα λογικές θεωρούνται οι συνεχείς συγκρούσεις - Είναι δυνατόν ένας ηλικιωμένος άνθρωπος να νιώθει ότι έχει ξεπεράσει τo στάδιο που αισθανόταν ότι είναι χρήσιμος, και αυτό να του προκαλεί στεναχώρια και άλλες φορές αγανάκτηση

ΤΟ ΘΕΜΑ είναι να μην απορούμε τόσο, που βλέπουμε συμπεριφορές στα συμπαθέστατα γεροντάκια οι οποίες να μας παραξενεύουν

Το να υπάρχουν άτομα μέσα στην οικογένεια που μπορούν και φτάνουν σε μια ηλικία, που πλέον όλοι μας θα ευχόμασταν ή μη να φτάσουμε, προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα. Πόσω μάλλον όταν η συμβίωση με την ηλικιωμένη μητέρα, τον ηλικιωμένο μπαμπά, παππού, γιαγιά είναι η μόνη επιλογή.

Στην εποχή των γενιών που βιώνουν καθημερινά την απώλεια, είναι λογικό να υπάρχουν συνεχώς συγκρούσεις. Πολλές φορές βλέπεις να ξεσπάει ο ένας στον άλλον για ασήμαντες ή καθημερινές αφορμές. Είναι κάτι που μπορεί να κρατήσει και τις δύο πλευρές «ζωντανές», χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν παύει να τις φθείρει και να τις φέρνει ακόμα και στο σημείο να δημιουργούν μιαν απόσταση και μιαν αποξένωση χωρίς όρια.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ηλικία των γηρατειών με την εμφάνιση φυσικών και ψυχολογικών προβλημάτων έχουν απόλυτη σχέση μεταξύ τους. Ναι, είναι δυνατόν ένας ηλικιωμένος άνθρωπος να νιώθει ότι έχει ξεπεράσει τo στάδιο που αισθανόταν ότι είναι χρήσιμος, και αυτό να του προκαλεί στεναχώρια και άλλες φορές αγανάκτηση. Ναι, είναι δυνατόν τα ζευγάρια που καλούνται να συντηρήσουν στο ίδιό τους το σπίτι τους δικούς τους, να νιώθουν ένα συνεχές άγχος και πανικό, αναρωτώμενοι «γιατι συμπεριφέρεται έτσι;» και «πώς μπορώ να το αντιμετωπίσω;». Διάφορες σωματικές παθήσεις και ασθένειες, μάλιστα, εντείνουν το λανθασμένο στερεότυπο του «ανίκανου, αδύναμου, ανήμπορου γέρου», δίνοντας μια ψευδή εικόνα των γηρατειών της κατάρας.

Υπάρχει άραγε ηλικία που να μην έχει ανάγκες και επιθυμίες; Ποιος είπε ότι όταν ξεπερνά κανείς το στάδιο που πιθανόν να μην είναι τόσο σεξουαλικά ενεργός όσο σε μια πιο νεαρή ηλικία, παύει να αναζητά σωματικά και ψυχικά ένα άγγιγμα ή μια οικειότητα; Ποιος είπε ότι όταν σταματά να είναι κάποιος επαγγελματικά ενεργός λόγω γηρατειών, δεν θα νιώθει την απώλεια αυτή όπως μπορεί να νιώθει την απώλεια του εαυτού του ένας άνεργος;

Το θέμα είναι, λοιπόν, να μην απορούμε τόσο, που βλέπουμε συμπεριφορές στα συμπαθέστατα γεροντάκια οι οποίες να μας παραξενεύουν. Η προσπάθειά τους να αναπληρώσουν ό,τι πήγε χαμένο και η αγωνία να μη βρεθούν στην απομόνωση είναι απολύτως δικαιολογημένα, χωρίς να σημαίνει ότι δεν αποτελεί μια σημαντική δοκιμασία για την ψυχολογία των φροντιστών τους. Δεν είναι λοιπόν εύκολο ούτε για τη μια ούτε για την άλλη πλευρά. Πολλές οικογένειες, βέβαια, έχουν βρει τη λύση στις στέγες ηλικιωμένων, οπου οι δικοί τους άνθρωποι μπορούν να λάβουν σημαντική στήριξη και ενασχόληση.

Το άγχος της φροντίδας…

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ να γίνει όμως σε περίπτωση που δεν μπορεί να συντηρηθεί το ηλικιωμένο άτομο και χρειάζεται φροντιστή;

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ηλικιωμένοι γονείς που συζούν με τα άλλα μέλη της οικογένειας συμμετέχουν ενεργά, κατανοώντας τις ευθύνες που υπάρχουν, και γίνονται αποδέκτες ουσιαστικού ενδιαφέροντος και αγάπης, χωρίς απαραίτητα να το ζητήσουν, μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά με την υπόλοιπη οικογένεια.

Τι γίνεται όμως με το καθημερινό άγχος της απαιτητικής φροντίδας από τη μεριά του ίδιου του φροντιστή; Πολλά μπορούν να ειπωθούν, υπάρχουν ενδεχομένως τρόποι που μπορεί να αντιμετωπιστεί. Αυτοί μπορούν να είναι οι εξής:

· Πρώτον και πολύ βασικό να αντιμετωπίζουν έναν ηλικιωμένο άνθρωπο ως άνθρωπο με προσωπικότητα, με μια ισορροπία ανάμεσα στα δικαιώματα και υποχρεώσεις (εξάλλου αναπόφευκτα μπορεί να έρθουν κάποια στιγμή στη δική του θέση…).

· Να μην αναλαμβάνει μόνο ένας εντελώς την ευθύνη της φροντίδας του ηλικιωμένου ατόμου, σε περίπτωση που χρειάζεται. Τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας δεν μπορούν να μη συμμετέχουν.

· Οι φροντιστές θα πρέπει να προσέχουν τη διατροφή τους και το σώμα τους, αλλά και την απόλαυση του φαγητού τους, πράγμα που θα τους βοηθήσει στην καλύτερη δυνατή ψυχολογία.

· Το να αφήνεις σαν φροντιστής χρόνο για τον εαυτό σου, να προσπαθείς να γελάς και να έχεις καλή διάθεση, αλλά και να εκτιμάς αυτό που είσαι, έχει αποδειχθεί επίσης ότι σε φέρνει σε τέτοια ψυχολογική ετοιμότητα, που να μπορείς να φροντίσεις όχι μόνο τον ηλικιωμένο γονιό, αλλά οποιονδήποτε άνθρωπο μπορεί να σε χρειάζεται. Η καλύτερη δυνατή ψυχολογία του φροντιστή οδηγεί στη δημιουργία αίσθησης ασφάλειας και αξίας από τον ηλικιωμένο, πράγμα που του μειώνει σημαντικά την τάση για να κλείνεται στον εαυτό του, να εμφανίζει συμπεριφορές εκνευρισμού, και να δημιουργεί συνεχώς αντιπαραθέσεις για να τον προσέχουν.

Ακόμα και αν έχει φτάσει τα 70 και τα 80, είναι άνθρωπος που έχει προσφέρει πολλά και μπορεί να συνεχίσει να προσφέρει. Με τη γνώση, τη γνώμη, τις αξίες και την αγάπη που μπορεί να δώσει με τον δικό του τρόπο. Πάντα έχεις κάτι να πάρεις.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΡΦΗΣ
Ψυχολόγος - Απόφοιτος Παντείου Πανεπιστημίου, Τμήματος Ψυχολογίας