Βλαισός μέγας δάκτυλος ή «κότσι»: Τα αίτια και η θεραπεία
Η πάθηση δεν συναντάται σχεδόν καθόλου σε πληθυσμούς που δεν φοράνε κλειστά παπούτσια και παρουσιάζεται συνήθως σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, αν και το παθαίνουν και νεαρότερες

Η κατάσταση βλαισού δακτύλου αφορά την άρθρωση στη βάση του μεγάλου δακτύλου του ποδιού και συχνά αναφέρεται ως κότσι. Στην πραγματικότητα η διαταραχή της ανατομίας της περιοχής είναι πολύ πιο πολύπλοκη από ένα απλό εξόγκωμα στην πλευρά του μεγάλου δακτύλου. Η πάθηση δεν συναντάται σχεδόν καθόλου σε πληθυσμούς που δεν φοράνε κλειστά παπούτσια. Παρουσιάζεται συνήθως σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν παρουσιάζεται σε νεότερες γυναίκες. Τα μυτερά παπούτσια, όπως οι γόβες με ψηλό τακούνι, μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξη βλαισού δακτύλου. Τα άνετα φαρδιά παπούτσια, με αρκετό χώρο για τα δάχτυλα, μειώνουν τις πιθανότητες εμφάνισης της πάθησης και δεν ερεθίζουν το εξόγκωμα του δακτύλου, αν υπάρχει ήδη.

Τα αίτια
Σε μερικά άτομα υπάρχει γενετική προδιάθεση. Σε αυτά τα άτομα το πρώτο μετατάρσιο (κόκαλο πίσω από το μεγάλο δάκτυλο) παρουσιάζει μια παθολογική γωνία προς τη μέση γραμμή με αποτέλεσμα να ασκούνται μεγάλες πιέσεις στο μεγάλο δάκτυλο μέσα στο παπούτσι. Πολλά από τα προβλήματα των ποδιών όμως είναι αποτέλεσμα μεγάλης πίεσης και τριβής μέσα στο παπούτσι. Τα περισσότερα συμπτώματα αναπτύσσονται με τον χρόνο, λόγω του ότι το δέρμα και ο μαλακός ιστός παγιδεύονται μεταξύ του οστού και του παπουτσιού. Το δέρμα με τη συνεχόμενη τριβή γίνεται σκληρότερο και σχηματίζει κάλους, ενώ στο οστό σχηματίζεται εξόγκωση.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα συνήθως εντοπίζονται πάνω από το εξόγκωμα του δακτύλου και είναι πόνος και αίσθημα καύσου. Σε βαριές περιπτώσεις η παραμόρφωση είναι τόσο μεγάλη, που προκαλεί αισθητικά προβλήματα ή ακόμη και δυσκολία στο να βρεθεί κατάλληλο παπούτσι. Παράλληλα, σε μεγάλες παραμορφώσεις παρατηρείται το φαινόμενο να μετακινείται το δεύτερο δάκτυλο προς τα πάνω, με αποτέλεσμα να τρίβεται και αυτό συνεχώς στο παπούτσι.
Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη του ιστορικού του ασθενούς και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός συνήθως ζητά να γίνουν ακτινογραφίες στα πόδια, που του επιτρέπουν να μετρήσει κάποιες σημαντικές γωνίες στα οστά του ποδιού που καθορίζουν τη θεραπεία.

Συντηρητική και χειρουργική θεραπεία
Σχεδόν πάντα η θεραπεία αρχίζει με την αλλαγή των παπουτσιών σε πιο φαρδιά, δίνοντας χώρο στα δάκτυλα με αποτέλεσμα την πιθανή επιβράδυνση ή και διακοπή της προοδευτικής παραμόρφωσης του δακτύλου. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιηθούν επιθέματα για κάλους (pads), που προστατεύουν από την τριβή ή διαχωριστικά των δακτύλων από σιλικόνη (toe spacers), που αντιστέκονται στις δυνάμεις που σπρώχνουν το δάκτυλο. Αν όλα τα συντηρητικά μέτρα αποτύχουν, τότε ο γιατρός θα εισηγηθεί τη χειρουργική αντιμετώπιση της πάθησης. Υπάρχουν δεκάδες διαφορετικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση του βλαισού δακτύλου.

Οι βασικές όμως επιδιώξεις σε όλες είναι:
· Η αφαίρεση του εξογκώματος (κότσι)
· Η ευθυγράμμιση των οστών του μεγάλου δακτύλου
· Η αλλαγή των μυών και συνδέσμων γύρω από την άρθρωση, ώστε η παραμόρφωση να μην επιστρέψει.

Σε κάποιες περιπτώσεις με μικρή παραμόρφωση του δακτύλου και όταν οι γωνίες των οστών το επιτρέπουν, γίνεται μόνο αφαίρεση του εξογκώματος του οστού μέσω μικρής τομής, χωρίς να γίνεται οποιαδήποτε άλλη παρέμβαση στα οστά. Το εξόγκωμα αφαιρείται, το οστό λειαίνεται και το δέρμα κλείνεται με μικρές ραφές. Η επέμβαση αυτή έχει πολύ μικρό χρόνο αποκατάστασης, ενώ ο ασθενής μπορεί να περπατήσει αμέσως.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, ο χειρουργός κόβει το μετατάρσιο και το επανατοποθετεί, ώστε να αποκαταστήσει τις σωστές γωνίες των οστών. Όταν γίνει αυτό, τότε τοποθετεί μεταλλικές βελόνες ή βίδες για να συγκρατήσει το οστό στη θέση του. Μόλις το οστό επουλωθεί, αφαιρεί τις βελόνες (3-6 εβδομάδες). Οι βίδες δεν αφαιρούνται, αλλά παραμένουν μέσα στο οστό.

Για να επουλωθούν τα οστά και οι μαλακοί ιστοί της περιοχής χρειάζονται 6 έως 8 εβδομάδες. Συνήθως οι ασθενείς φοράνε ένα ειδικό παπούτσι με σκληρή άκαμπτη σόλα για να προστατεύεται το οστό μέχρι να επουλωθεί. Επίσης, το πόδι τυλίγεται με επιδέσμους για να διατηρηθεί το δάκτυλο στη διορθωμένη θέση.

Αποτέλεσμα
Οι ασθενείς είναι συνήθως πολύ ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα, τόσο για το κοσμητικό μέρος όσο και για την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Οι περισσότεροι φοράνε ξανά παπούτσια που δεν μπορούσαν να φορέσουν λόγω της παραμόρφωσης. Η χειρουργική θεραπεία, με την εξέλιξη των υλικών που χρησιμοποιούνται και την ανάπτυξη ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων (minimal invasive surgery), είναι μια ασφαλής επιλογή που προσφέρει μόνιμη ανακούφιση στον ασθενή.

ΔΡ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΝΑΓΗ
Ορθοπεδικός Χειρουργός