Η Ελλάδα στα τελικά του EURO! Αν μετά το 2004, και με τη συνεχή αύξηση των ομάδων της τελικής φάσης, φαντάζει από λογικό μέχρι και αυτονόητο, στα 1980 επρόκειτο για έναν πραγματικό άθλο. Το γαλανόλευκο συγκρότημα της εποχής ήταν μία «μέτρια» ποσότητα στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο. Οι Έλληνες παίκτες, μόλις που αποκτούσαν επαγγελματικό στάτους. Και εκτός από κάποιες εξαιρέσεις το όνομα της Εθνικής Ελλάδας σπάνια έκανε θόρυβο στον διεθνή χώρο. Η αλήθεια είναι ότι, μία δεκαετία πριν, η Ελλάδα άγγιξε την πρόκριση στα τελικά του Μουντιάλ του 1970. Στον τελευταίο αγώνα, ήθελε διπλό μέσα στο Βουκουρέστι. Για λόγους που και σήμερα παραμένουν ασαφείς (ακούστηκαν 3-4 διαφορετικές εκδοχές), ο προπονητής Λάκης Πετρόπουλος απέκλεισε παραμονές της ιστορικής εκείνης αναμέτρησης τον σπουδαιότερο Έλληνα παίκτη, Μίμη Δομάζο. Η Ελλάδα έφερε ισοπαλία 1-1 και αποκλείστηκε. Η πρώτη μεγάλη ευκαιρία χάθηκε. Ευτυχώς όχι και η 2η. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Η Ελλάδα βρήκε απέναντί της, στον προκριματικό όμιλο του Euro1980, τις Ουγγαρία, ΕΣΣΔ και Φινλανδία. Αν και δεν περνούσαν και την καλύτερή τους εποχή, Μαγυάροι και Σοβιετικοί ήταν τα φαβορί. Η Ελλάδα είχε όμως κάθε λόγο να πιστεύει ότι μπορούσε να πάρει την 1η θέση και να περάσει. Άλλωστε είχε ζορίσει τις δύο αντιπάλους της στα προκριματικά του Μουντιάλ 1978. Ξαφνικά όμως βγήκαν από την  εξωτερική οι Φινλανδοί που στον 1ο αγώνα του ομίλου διέλυσαν την Ελλάδα με 3-0. Η ήττα θεωρήθηκε ως προάγγελος μίας παταγώδους αποτυχία, ενώ οι εφημερίδες έκραξαν τους διεθνείς. Ακολουθεί και 2η ήττα στη Σοβιετική Ένωση με 2-0. Τίποτα δεν προδίκαζε τη συνέχεια. Η Ελλάδα αντιδρά, διαλύει με 8-1 τη Φινλανδία και την Ουγγαρία, ενώ παίρνει λευκή ισοπαλία στη Βουδαπέστη. Έτσι, με νίκη στον τελευταίο αγώνα με την ΕΣΣΔ στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας έπαιρνε την πρόκριση.
Παραμονή του μεγάλου παιχνιδιού ξύπνησαν θύμησες του Βουκουρεστίου, μία δεκαετία πριν. Ο πρώτος σκόρερ της Εθνικής Θωμάς Μαύρος και ο τερματοφύλακας Παναγιώτης Κελεσίδης, που είχε κατεβάσει τα ρολά στη Βουδαπέστη. Και εδώ υπάρχει ασάφεια για την απουσία τους. Επισήμως οι δύο άσοι της εποχής δήλωσαν τραυματίες. Όπως και να 'χει, ο προπονητής Αλκέτας Παναγούλιας δήλωσε εμφαντικά στα ΜΜΕ ότι η Ελλάδα θα τα καταφέρει και χωρίς αυτούς.


Η ιστορική 12η Σεπτεμβρίου
Και έτσι έφτασε η 12η Σεπτεμβρίου 1979. Στην υπερπλήρη Λεωφόρο. Τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν μέρες πριν. Μέχρι και τις θέσεις στα δημοσιογραφικά θεωρεία πούλησε η ΕΠΟ. Οι πόρτες του γηπέδου  άνοιξαν από τις 11 το πρωί σ’ ένα ματς που θα άρχιζε στις πέντε το απόγευμα. Η τηλεόραση ήταν κι αυτή εκεί. Η ΕΡΤ είχε ετοιμάσει υπερπαραγωγή για τα μέτρα της εποχής, με τον Γιάννη Διακογιάννη στην περιγραφή και τους Τέρενς Κουίκ και Μανώλη Μαυρομμάτη στον αγωνιστικό χώρο. Ο αγώνας μεταδόθηκε φυσικά και στην Κύπρο. Είναι από τις πιο αξέχαστές μας αναμνήσεις από το ασπρόμαυρο κουτί.

Ο Παναγούλιας επέλεξε τους Κωνσταντίνου (Παναθηναϊκός), Γούναρη (ΠΑΟΚ), Ιωσηφίδη ΠΑΟΚ), Φοιρό (Άρης), Καψή (Παναθηναϊκός), Δαμανάκη (ΠΑΟΚ), Λιβαθηνό (Παναθηναϊκός), Αρδίζογλου (ΑΕΚ), Νικολούδη ( ΑΕΚ), Δεληκάρη (Παναθηναϊκός), Γαλάκο (Ολυμπιακός). Θωράκισε τη μεσαία γραμμή με τους Δαμανάκη, Λιβαθηνό και έδωσε άνεση κινήσεων στον Δεληκάρη. Στη δε κορυφή επέλεξε τον Νικολούδη, που δεν ήταν κλασικό φορ για την εποχή. Αν και η Ελλάδα ξεκίνησε νευρικά και δυσκολεύτηκε να γίνει επικίνδυνη, το πλάνο του Αλκέτα βγήκε. Στο 25΄ο  Δεληκάρης με εξαίρετη πάσα, ελευθέρωσε τον Αρδίζογλου και αυτός έστρωσε στον Νικολούδη. Το σουτ του άσου της ΑΕΚ ήταν άπιαστο ακόμη και για τον εξαιρετικά ταλαντούχο τότε τερματοφύλακα της Σοβιετικής Ένωσης, Ντασάεφ.  Η Λεωφόρος κουνήθηκε συθέμελα από τους πανηγυρισμούς, ενώ από ένα εκκωφαντικό «ΓΚΟΛ» ακούστηκε από τις χιλιάδες φωνές των τηλεθεατών. Αν και υπήρχε πολύς χρόνος, η Ελλάδα, εκτός από μία κραγαυλέα ευκαιρία των Σοβιετικών, δεν δυσκολεύτηκε να κρατήσει το 1-0 και να πάρει την ιστορική πρόκριση. Χιλιάδες κόσμου μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο και αποθέωσαν τους διεθνείς. Οι Έλληνες το γλέντησαν δεόντως. Η Ελλάδα στα τελικά του Euro 1980, μαζί με τις Ολλανδία, Δυτική Γερμανία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο και Τσεχοσλοβακία παρακαλώ. Ήταν μία πολύ μεγάλη μέρα. Ένας άθλος για τα δεδομένα τής τότε εποχής!


ΤΑ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΘΡΙΑΜΒΟΥ
-    Ο Παναγούλιας τόνισε ότι δεν έδωσε καμία οδηγία στους παίκτες του. Δήλωσε ότι τους είπε απλά πως… : «Αυτοί είναι οι ίδιοι μ΄ εσάς. Γιατί, λοιπόν, να περάσουν αυτοί και όχι εσείς;».

-    Φεύγοντας από το γήπεδο ο προπονητής της Ελλάδας ενεπλάκη σε αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ευτυχώς τραυματίστηκε πολύ ελαφρά.

-    Οι φίλαθλοι που εισήλθαν στο γήπεδο μετά τον αγώνα, σήκωσαν στους ώμους τους, πέραν από τους Έλληνες διεθνείς, και τους διαιτητές του αγώνα.

-    Το πριμ των διεθνών έφθασε τις 200.000 δρχ. για κάθε παίκτη. Σημαντικό ποσό βγήκε από τα ταμεία της ΕΠΟ και το υπόλοιπο από  τους Σταύρο Νταϊφά (250.000 δρχ.), πρόεδρο του Ολυμπιακού, Παύλο Γιαννακόπουλο (200.000 δρχ.) και Γιώργο Βαρδινογιάννη (150.000 δρχ.).

-    *Ο αγώνας έγινε λίγες μέρες πριν από την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή στη Μόσχα. Το ταξίδι χαρακτηρίστηκε ως πολιτικό άνοιγμα προς το ανατολικό μπλοκ. Οι γελοιογράφοι της εποχής, με τα σκίτσα τους, σατίρισαν το γεγονός (χαρακτηριστικό είναι το σκίτσο του ΚΥΡ).

-    Οι ελληνικές εφημερίδες βγήκαν φυσικά με πηχυαίους τίτλους και επικά ρεπορτάζ. Εξαίρεση ο «Ριζοσπάστης» που έκανε λόγο απλά για «Νίκη-πρόκριση τους τελικούς».

-    Η «Πράβντα», το όργανο του ΚΚΣΕ, είχε τίτλο: «Η ήττα ήταν κάτι που φοβόμασταν». Στο κείμενο έκανε σκληρή κριτική στη σοβιετική ομάδα, ενώ η «Σπορτ», που εξέδιδε το υπουργείο Αθλητισμού της ΕΣΣΔ, κατηγόρησε τους ποδοσφαιριστές ότι δεν εξάντλησαν όλα τα περιθώρια που είχαν να νικήσουν και να προκριθούν.