Η πειθαρχία είναι το όπλο τους, η ψυχολογία το μυστικό τους, η τεχνική και η σπιρτάδα τα βασικά εφόδιά τους. Συνάμα, η διαχείριση της επιτυχίας είναι το ισχυρό ατού που τους οδηγεί στην επόμενη, ενώ η αγάπη του κόσμου, ο σεβασμός των παικτών και η εμπιστοσύνη από τα διοικητικά συμβούλια είναι αυτά που τους δίνουν κουράγιο και δύναμη για νέες ανηφόρες. Οι αντίθετες καταστάσεις είναι που οδηγούν -μοιραία- τους προπονητές στην πόρτα εξόδου. Πάντως, στο θέμα μας μιλούμε με προπονητές ποδοσφαίρου, ωστόσο, δανειζόμαστε τον τίτλο του ρεπορτάζ από ένα σεμινάριο του "μετρ στη διαχείριση" Ζέλικο Ομπράντοβιτς.

Άνθρωποι που σφράγισαν με χρυσά γράμματα το μπαούλο της ιστορίας της Ανόρθωσης, της ΑΕΛ και του Απόλλωνα αποκαλύπτουν στο IN Business όλα αυτά που δεν ακούμε στην κερκίδα, στις διασκέψεις Τύπου και στις στερεότυπες συνεντεύξεις. Περισσότερα στις αράδες που ακολουθούν από τη ζωή του αυστηρού Τιμούρ, του απρόβλεπτου Πάμπου και του πάντα συνεσταλμένου Χριστάκη.

Τιμούρ Κετσπάγια
Ο καθένας στην ομάδα να κοιτά τη δουλειά του  
Μπορεί να κάνει εντύπωση στους πλείστους που δεν τον γνωρίζουν και πιθανόν να τον νομίζουν απρόσιτο κι όμως ο Τιμούρ Κετσπάγια θεωρεί την ανθρώπινη προσέγγιση εξαιρετικά σημαντική στη σχέση προπονητή - ποδοσφαιριστή. «Πρέπει, όμως, ο κάθε παίκτης να καταλάβει ότι αν δεν αξίζει δεν θα παίξει. Δεν μεταχειρίζομαι κανένα πιο ευνοϊκά σε σύγκριση με τους άλλους. Άλλοι προπονητές βάζουν μόνο τους δικούς τους να παίζουν, με αποτέλεσμα να καταστρέφουν τις ομάδες. Εγώ δεν τα κάνω αυτά», ομολογεί με αφοπλιστική ειλικρίνεια. Τονίζει, παράλληλα, ότι ο προπονητής πρέπει να είναι αυστηρός, αλλά ως ένα σημείο, για να μην καταστρέφει την καλή σχέση που επιβάλλεται να έχει με τους παίκτες. Ωστόσο, λέει: «Η δουλειά είναι δουλειά. Όποιος δεν με υπακούει, δεν έχει θέση στην ομάδα μου». Μάλιστα, στην ερώτηση για το πώς χειρίζεται παίκτες, διοικούντες και οπαδούς σε θέματα αγωνιστικής ετοιμότητας, επιτυχιών ή αποτελεσμάτων, ο Τιμούρ απαντά χωρίς περιστροφές: «Ο καθένας να κοιτά τη δουλειά του. Εμένα και μόνο αφορά τι κάνω με τους παίκτες μου. Η διοίκηση να φροντίζει ώστε όλα να πηγαίνουν καλά και ο κόσμος να έρχεται στο γήπεδο να στηρίζει τους παίκτες. Αυτή είναι δουλειά του καθενός και έτσι πρέπει να γίνεται σε κάθε σοβαρή ομάδα. Είναι απαράδεκτο να παίρνουν οι οπαδοί αποφάσεις για το ποιοι θα παίξουν και ποιοι όχι».

Τον ρωτάμε εάν έχει αντιμετωπίσει στην καριέρα του κάποια ακραία αντίδραση ποδοσφαιριστή. Απαντά αρνητικά: «Στο ποδόσφαιρο πάντα κάποιος έχει παράπονο ή γκρινιάζει. Ποτέ, όμως, οποιοσδήποτε παίκτης δεν έκανε κάτι ακραίο σ’ εμένα».  

Ο Τιμούρ Κετσπάγια, σε κάποια περίοδο της καριέρας του, διετέλεσε ταυτόχρονα παίκτης και προπονητής στην Ανόρθωση. Του ζητάμε να περιγράψει το διπλό αυτό ρόλο και απαντά πως «είναι παρά πολύ δύσκολος. Άλλο είναι να βλέπεις τα πράγματα από τον πάγκο και άλλο να μπαίνεις μέσα και να παίζεις. Είναι, επίσης, δύσκολο να αντιμετωπίζεις τους παίκτες και ως συμπαίκτης και ως προπονητής».
Μιλάμε για ώρα με τον Τιμούρ. Λέμε διάφορα. Τον ρωτάμε, όμως, κάτι που φαίνεται να τον αγγίζει ιδιαίτερα: «Προτιμάς τον παίκτη - σταρ ή τον παίκτη - στρατιώτη;». Η απάντησή του χαρακτηριστική: «Είναι και οι δυο χρήσιμοι. Το σημαντικό είναι όλοι να αγωνίζονται για το καλό της ομάδας και όχι για το δικό τους. Είναι, επίσης, βασικό να έχεις πλήρη ομάδα. Όταν λείπει κάποιος να μην αντιμετωπίζεις πρόβλημα. Εδώ ακριβώς είναι που χρειάζεσαι τόσο το σταρ όσο και το στρατιώτη».

Ήταν ο πρώτος προπονητής που έβαλε κυπριακή ομάδα σε ομίλους του Champions League. Έζησε όχι απλώς την αποδοχή, αλλά και το θαυμασμό του κόσμου. Τον ρωτάμε πώς ο ίδιος χειρίζεται την επιτυχία στο ποδόσφαιρο, αλλά και την αποτυχία. Χωρίς να διστάζει, απαντά πως: «Δυστυχώς δεν σε αφήνουν να διαχειριστείς την επιτυχία. Το έζησα στην Ανόρθωση, το βλέπω να συμβαίνει και σήμερα στον ΑΠΟΕΛ. Υπάρχει μεγάλη αχαριστία. Εννοείται πως οι προπονητές, όπως και όλος ο κόσμος, κάνουν λάθη. Το θέμα είναι να τα εντοπίζεις και να προχωράς μπροστά για την επόμενη ημέρα. Αυτό το γνωρίζουν καλά στις μεγάλες ομάδες της Ευρώπης και αυτός είναι ο λόγος της επιτυχίας τους. Στην Κύπρο, δυστυχώς, είναι αλλιώτικα τα δεδομένα».

Μιλώντας για τους προπονητές, τις επιτυχίες και τα λάθη τους, του ζητάμε να μας πει ποιο προπονητή εκτιμά ιδιαίτερα για το έργο, τις τακτικές και τη διαχείριση που έκανε σε ομάδα της Κύπρου. Δίχως δεύτερη σκέψη μας αναφέρει τον Ιβάν Γιοβάνοβιτς:«Έκανε πολλά για την ομάδα του, όπως κι εγώ για τη δική μου. Τον σέβομαι και είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Πολλές φορές τα είπαμε για καφέ, είχαμε, όμως, ένα συναγωνισμό που έκανε τις ομάδες μας όλο και καλύτερες. Τόσο η δουλειά όσο και τα επιτεύγματα του καθενός μας ανήκουν στην ιστορία των σωματείων, στην οποία ο καθένας μπορεί να ανατρέξει».

ΚΑΡΙΕΡΑ
Πρωταθλήματα: 2 (2005, 2009)
Κύπελλα: 1 (2007)
Συμμετοχή σε ευρωπαϊκούς ομίλους: 1 (2008)
Αριθμός ομάδων που εργάστηκε: 3 (Ανόρθωση, Ολυμπιακός Πειραιώς, σήμερα στην Εθνική Γεωργίας)

Πάμπος Χριστοδούλου
Αν σε εμπιστευτούν, θα θυσιαστούν για σένα
Εκρηκτικός, αυθεντικός, πολλές φορές απρόβλεπτος, μα πάντα ειλικρινής. Αυτή την εικόνα δίνει προς τα έξω. Ο ίδιος περιγράφει τον εαυτό του ως σκληρό δουλευτή και αφοσιωμένο στο ποδόσφαιρο, το οποίο θεωρεί μία μεγάλη επιχείρηση. Ως εκ τούτου ένας προπονητής, λέει, είναι για την ομάδα του όπως ο manager για την εταιρεία: «Πρέπει να καθορίζει τους στόχους και να τους επιτυγχάνει με το ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτει ή που επιλέγει, στο πλαίσιο του budget που προσφέρουν οι ιδιοκτήτες. Για να πάρει, όμως, το 100% από τους παίκτες του χρειάζονται πολλά. Σημαντικός παράγοντας είναι, βεβαίως, ο οικονομικός. Όταν υπάρχουν λεφτά κινείται κανείς πιο εύκολα. Αν δεν υπάρχουν, τότε χρειάζεται το ‘καλό μάτι’, για να γίνονται καλές επιλογές».

Αναφερόμενος στη φιλοσοφία που το συνοδεύει, σε κάθε ομάδα που καλείται να προπονεί, ο κ. Χριστοδούλου τονίζει πως θεωρεί απαραίτητο να κατανοούν οι παίκτες ότι εκτός γηπέδου ο προπονητής είναι φίλος και συνοδοιπόρος στη ζωή τους, αλλά στον αγώνα και την προπόνηση οφείλουν να εφαρμόζουν πλήρως αυτά που λέει.

Σχολιάζοντας την άποψη που επικρατεί για το ότι ένας προπονητής απευθύνεται ταυτόχρονα, κατά κάποιο τρόπο, σε τρεις διαφορετικές ομάδες που έχουν αλλιώτικη προσέγγιση για το ποδόσφαιρο, δηλαδή, σε παίκτες, διοικούντες και οπαδούς, επισημαίνει πως: «Πρέπει να υπάρχει μία σωστή γραμμή, στην οποία όλοι να είναι πιστοί. Οι πάντες μπορούν να κατανοήσουν τις δυνατότητες μιας ομάδας, να θέσουν τους σωστούς στόχους και να τη στηρίξουν είτε είναι ποδοσφαιριστές είτε παράγοντες είτε απλός κόσμος». Και για να επιτευχθούν οι στόχοι απαιτείται πειθαρχία. Αν δεν υπάρχει, τότε πρέπει να λαμβάνονται μέτρα: «Έδιωξα παίκτη από την προπόνηση για ένα πολύ σκληρό μαρκάρισμα που έκανε σε συμπαίκτη του», αναφέρει ενδεικτικά, θέλοντας να τονίσει τη σημασία όχι μόνο της πειθαρχίας, αλλά και του σεβασμού που πρέπει να χαρακτηρίζει μια ομάδα, ένα σύνολο επαγγελματιών γενικότερα.

Παραδέχεται ότι είναι αυστηρός. Δεν το αρνείται. Είναι, όμως, ταυτόχρονα φίλος και πατέρας για τους παίκτες του: «Αν κερδίσεις την εμπιστοσύνη τους τότε κι αυτοί θα θυσιαστούν για σένα», δηλώνει. Και όταν τον ρωτάμε ποιον προτιμά μεταξύ παίκτη - σταρ και παίκτη - στρατιώτη, παρατηρεί πως «ο σταρ, για να είναι τέτοιος, σημαίνει ότι ήταν καλός στρατιώτης. Αλλά, για να συνεχίσει να είναι ο σταρ της ομάδας, δεν πρέπει να πάψει να εργάζεται σκληρά σαν στρατιώτης».  Η σκληρή δουλειά είναι, εξάλλου, προϋπόθεση για την επιτυχία κάθε επαγγελματία, συμπληρώνει, προσθέτοντας πως μεγάλη προσπάθεια χρειάζεται, επίσης, για το χειρισμό της από ένα προπονητή:« Όταν καταφέρεις να πετύχεις κάποια πράγματα, πρέπει να συνεχίσεις να είσαι σταθερός, συνετός και ταπεινός».                        

Κάπου εδώ θα την κλείναμε τη συνέντευξη. Πήραμε όσα θέλαμε να πάρουμε για τον άνθρωπο - manager, Πάμπο Χριστοδούλου. Δεν αντιστεκόμαστε, όμως, στην περιέργεια και τον ρωτάμε πώς του φαίνεται το παρατσούκλι «Παμπουρίνιο», το οποίο του «κόλλησαν», παρομοιάζοντάς τον με το γνωστό Ζοζέ Μουρίνιο. Μας απαντά χαμογελώντας: «Είναι η αγάπη του κόσμου της ΑΕΛ που γέννησε αυτό το παρατσούκλι. Μαζί με αυτό τον κόσμο έζησα σπουδαίες στιγμές. Κάναμε τεράστια πράγματα. Πήραμε πρωτάθλημα μετά από δεκαετίες και παίξαμε σε ομίλους. Ο… τίτλος που μου απέδωσαν είναι χαριτωμένος και γελώ όταν τον ακούω».

ΚΑΡΙΕΡΑ
Πρωταθλήματα: 1 (2012)
Κύπελλα: -
Συμμετοχή σε ομίλους: 1 (2012)
Αριθμός ομάδων που εργάστηκε: 4 (Δόξα Κατωκοπιάς, Ολυμπιακός Λευκωσίας, ΑΕΛ, Ανόρθωση)

Χριστάκης Χριστοφόρου
Παίκτης έκλαψε στον ώμο μου…
Είναι γνωστός για την ηρεμία και τη νηφαλιότητά του εντός των γηπέδων γενικά και σε κάθε επιτυχία με τον Απόλλωνα ειδικότερα. Μιλώντας μαζί του, αντιλαμβανόμαστε ότι φιλοσοφεί τα πράγματα στο ποδόσφαιρο και στο management που ασκεί ως προπονητής, έχοντας να χειριστεί ταυτόχρονα διοικούντες, παίκτες και οπαδούς: «Είναι βασικό συστατικό της δουλειάς μας η καλή επικοινωνία με όλους. Είναι, επίσης, σημαντικό να μη στοχεύεις στην πρόσκαιρη επιτυχία, αλλά να κτίζεις με μακροπρόθεσμους στόχους».                      

Ο Χριστάκης Χριστοφόρου, μέσα σε έξι μήνες παρουσίας στον πάγκο του Απόλλωνα, κατέκτησε κύπελλο, ανέδειξε νεαρά ταλέντα και εξασφάλισε είσοδο της ομάδας στο Europa League. Πώς τα κατάφερε, τον ρωτάμε, όχι να γίνει απλώς αποδεκτός, αλλά να μεταδώσει με επιτυχία στους παίκτες την αξία της πραγμάτωσης των στόχων, με αποτέλεσμα να έλθουν όλες αυτές οι διακρίσεις; Να αναπτύξει, δηλαδή, μια σχέση αποδοτική μαζί τους; Εξηγεί ότι υπάρχει μια λεπτή κόκκινη γραμμή, που διαχωρίζει τη φιλία από τη σχέση σεβασμού που πρέπει να έχουν οι ποδοσφαιριστές με τον προπονητή τους. «Πρέπει να ξέρουν οι παίκτες ότι στο γήπεδο γίνεται πάντα ότι λέω εγώ. Εκτός γηπέδου μπορεί να ανταλλάξουμε απόψεις, ακόμη και για ένα παιχνίδι, αλλά μέχρι εκεί. Τίποτα περισσότερο», λέει.  Άλλωστε, προσθέτει, «οι παίκτες μου ξέρουν ότι είμαι εκεί για να τους εξυπηρετώ όταν και εφόσον χρειάζεται και όχι για να τους υπηρετώ».                                                

Για τις σχέσεις του με τη διοίκηση, αλλά και με τους οπαδούς της ομάδας, είναι, επίσης, ξεκάθαρος: «Η διοίκηση έχει τους στόχους της, τους οποίους υλοποιεί μέσω πλάνου που αφορά κι εμένα, αλλά ξέρει πως δεν έχει χώρο στα αποδυτήρια. Δεν κάνει παρεμβάσεις στο έργο μου. Ο κόσμος, με τη σειρά του, απογοητεύεται και ενθουσιάζεται εύκολα. Η δική μου ευθύνη είναι να τον κρατώ ήρεμο».          

Ευθύνη του είναι και το δέσιμο της ομάδας. Και δεν είναι εύκολο το εγχείρημα. Είναι, ομολογεί, η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίζει ως προπονητής: «Είναι πραγματικά δύσκολο να φέρεις κοντά νεαρούς, σχεδόν έφηβους, από διάφορες χώρες, με άλλες θρησκείες και  αλλιώτικες κουλτούρες». Με τους νεαρούς αυτούς έζησε και ζει κάθε μέρα στιγμές κορύφωσης πλείστων συναισθημάτων: «Παίκτης, εκτός προπόνησης, με προσέγγισε για να μου μιλήσει σχετικά με κάποιο προσωπικό του πρόβλημα. Στο τέλος κατέληξε να δακρύζει στον ώμο μου, κάτι που στα ίδια μου τα παιδιά δεν επιτρέπω. Στους παίκτες, όμως, πρέπει να μπορείς να προσφέρεις τα πάντα».

Κληθείς να σχολιάσει εάν είναι δύσκολο για τον προπονητή να μεταχειρίζεται παίκτες που αμείβονται πολύ περισσότερο από τον ίδιο, ο κ. Χριστοφόρου απάντησε πως δεν βλέπει ανταγωνιστικά «τα παιδιά», όπως αποκαλεί τους ποδοσφαιριστές του. Αλλά, όσον αφορά το δίλημμα αστέρι ή στρατιώτης, η απάντησή του είναι ξεκάθαρη: «Λέω συχνά στους παίκτες μου ότι αστέρια υπάρχουν μόνο στον ουρανό». Καταλήγοντας, ο προπονητής του Απόλλωνα μένει στο θέμα της ομαδικότητας, για την οποία εργάζεται σκληρά μαζί με τους παίκτες του: «Πέρσι καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα πολύ ισχυρό ομαδικό πνεύμα στην ομάδα και είχαμε πολύ καλά αποτελέσματα. Φέτος στοχεύουμε σε ακόμη καλύτερα, μέσω της δημιουργίας του καλύτερου πνεύματος, που δεν είναι άλλο από το οικογενειακό».

ΚΑΡΙΕΡΑ
Πρωταθλήματα: -
Κύπελλα: 1 (2013)
Συμμετοχή σε ομίλους: 1 (2013)
Αριθμός ομάδων που εργάστηκε: 4 (Εθνική Παίδων Κύπρου, ΣΕΚ Αγίου Αθανασίου, Απόλλων Ladies, σήμερα στον Απόλλωνα)


To ρεπορτάζ δημοσιεύεται στο IN Business Νοεμβρίου που κυκλοφορεί στα περίπτερα. Το κριτήριο επιλογής των προπονητών για το θέμα ήταν με βάση ποιοι πέτυχαν είσοδο σε ομίλους ευρωπαϊκής διοργάνωσης με κυπριακή ομάδα. Δεν καταφέραμε να επικοινωνήσουμε με τους Ιβάν Γιοβάνοβιτς και Τον Κάανεν που πέτυχαν εισόδους σε ομίλους με ΑΠΟΕΛ και ΑΕΚ αντίστοιχα.