Tρεις Μαρτίου 1957. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου γίνεται αυτοθυσία και διατάζει τους συναγωνιστές του να βγουν έξω από το κρησφύγετο τους στον Μαχαιρά αφού οι Άγγλοι αποικιοκράτες τους κτυπούν ανελέητα. Τους «ανακάλυψαν». Κάποιος τους είχε προδώσει!  Ώρες αργότερα ο Γρηγόρης Αυξεντίου, καίγεται ζωντανός. Μακάβριο. Αυτή είναι όμως η ιστορία. Τον έκαψαν οι Εγγλέζοι αφού περιέλουσαν το κρησφύγετο με βενζίνη…

 

Ο «Σταυραετός του Μαχαιρά» γεννήθηκε στο χωριό Λύση Αμμοχώστου στις 22 Φεβρουαρίου 1928. Με την αποφοίτησή του από το γυμνάσιο μετέβη στην Ελλάδα για να σπουδάσει στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Μπήκε τελικά στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών και παράλληλα μελετούσε για να εγγραφεί στη Φιλοσοφική. Υπηρέτησε στα Ελληνοβουλγαρικά σύνορα ως Ανθυπολοχαγός πεζικού και μετά επέστρεψε στην Κύπρο, όπου εργάστηκε ως οδηγός ταξί.

 

Στις 20 Ιανουαρίου 1955 έγινε η πρώτη συνάντηση του Αυξεντίου με τον Γεώργιο Γρίβα Διγενή, τον Αρχηγό της Ε.Ο.Κ.Α.  και μπήκε στον αγώνα κατά των Άγγλων. Την άνοιξη του ιδίου χρόνου συμμετείχε στις επιθέσεις κατά της Ηλεκτρικής Εταιρείας και του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Λευκωσίας.

 

Πολύ γρήγορα διακρίθηκε για τις ηγετικές του ικανότητες και του δόθηκε η θέση του υπαρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α, της μεγαλύτερης απελευθερωτικής οργάνωσης στο νησί, με κύριο στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της σύντομης αντιστασιακής του δράσης έλαβε τα ψευδώνυμα «Ζήδρος», «Ρήγας», «Αίαντας», «Άρης», «Μάστρος» και «Ζώτος».

 

Οι Άγγλοι κατακτητές έκαναν πολλές προσπάθειες για να τον συλλάβουν και τον επικήρυξαν με 5.000 λίρες. Ο Αυξεντίου πάντα τους ξέφευγε και ποτέ δεν έχασε το κουράγιο του. Μια φορά μεταμφιέστηκε σε καλόγερο και κέρασε τους άγγλους διώκτες του χωρίς να τον αναγνωρίσουν. Στις 10 Ιουνίου του 1955 βρήκε την ευκαιρία να παντρευτεί την αγαπημένη του Βασιλική στο μοναστήρι του Αχειροποιήτου.

 

Στις 12 Δεκεμβρίου 1955 ο Αυξεντίου και όλη η ιεραρχία της ΕΟΚΑ παγιδεύτηκαν από τους Βρετανούς στην οροσειρά του  Τροόδους, κοντά στο χωριό Σπήλια. Ο  Αυξεντίου, όχι μόνο οδήγησε τους συντρόφους του σε ασφαλές μέρος, αλλά άφησε τους Άγγλους να αλληλοπυροβολούνται και να έχουν πολλά θύματα.

 

Στα τέλη Φεβρουαρίου 1957 οι Αγγλικές δυνάμεις ασφαλείας έλαβαν την πληροφορία από ένα βοσκό ότι ο Αυξεντίου και η ομάδα του κρύβονται σε μια σπηλιά πλησίον της Μονής Μαχαιρά. Αμέσως, απόσπασμα από 60 στρατιώτες έφθασε εκεί το απόγευμα της 2ας Μαρτίου. Περικύκλωσε τη σπηλιά, το κρησφύγετο  και κάλεσε τον Αυξεντίου να παραδοθεί. Ο επικεφαλής του Βρετανικού αποσπάσματος, ανθυπολοχαγός Μίντλετον, πλησίασε την είσοδο της σπηλιάς και φώναξε: «Ρίξε τα όπλα σου και παραδώσου, αλλιώς θα επιτεθούμε». Κάποιος απάντησε: «Καλά παραδινόμαστε». Τέσσερις άνδρες βγήκαν έξω, με διαταγή του Αυξεντίου, όχι όμως και ο Αυξεντίου. Ο Μίντλετον τον κάλεσε και πάλι να παραδοθεί, αλλά έλαβε την υπερήφανη απάντηση «Μολών λαβέ».

 

Αμέσως, τέσσερις στρατιώτες όρμησαν μέσα στην σπηλιά. Ο Αυξεντίου τους υποδέχτηκε με καταιγιστικά πυρά. Οι τρεις Βρετανοί οπισθοχώρησαν έντρομοι, ο τέταρτος, ένας δεκανέας, έπεσε νεκρός. Ο Μίντλετον ζήτησε ενισχύσεις, οι οποίες κατέφθασαν αμέσως με ελικόπτερα. Η μάχη συνεχίσθηκε για 10 ώρες, χωρίς αποτέλεσμα για τους επιτιθέμενους. Μπροστά στο αλύγιστο θάρρος του Αυξεντίου και αφού χρησιμοποίησαν όλων των ειδών τα όπλα, οι Βρετανοί περιέλουσαν τι κρησφύγετο με βενζίνη. Τεράστιες φλόγες κάλυψαν το σπήλαιο, για να τυλίξουν σε λίγο το κορμί του ΗΡΩΑ!

 

Η μάχη τελείωσε στις 2 το βράδυ της 3ης Μαρτίου 1957. Το πτώμα του ηρωικού πατριώτη βρέθηκε απανθρακωμένο και τάφηκε την επομένη στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στο χώρο που είναι γνωστός σήμερα ως «Φυλακισμένα Μνήματα». Ο Γρηγόρης Αυξεντίου ήταν μόλις 29 ετών.

 

Η Ανόρθωση Αμμοχώστου τιμώντας την μνήμη και την θυσία όλων των Ηρώων και Αγωνιστών υποκλίνεται και στην θυσία του δικού της παιδιού.

Με απόφαση του, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου στις 3 Ιανουαρίου 2011 ανακηρύσσει τον Αυξεντίου, μεταθανάτια, σε Επίτιμο Πρόεδρο της.

 

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΑΣ ΑΝΑΚΗΡΥΞΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ ΣΕ ΕΠΙΤΙΜΟ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ  ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ :

 

Το αναγνωστήριον υπό την επωνυμίαν Ανόρθωσις ιδρύθηκε στις 30 Ιανουρίου 1911 «επί τω σκοπώ της ηθικής αναπλάσεως και διαπαιδαγωγήσεως της Ελληνικής μορφώσεως και της ψυχαγωγίας των μελών αυτού».

 

Τρανταχτό παράδειγμα ο θρυλικότερος από τους ήρωες του απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., Γρηγόρης Αυξεντίου. Γαλουχείται με τα ιδανικά, τις αξίες της ζωής και της πατρίδας, στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και στη βιβλιοθήκη της Ανόρθωσης, από το 1948. Λάτρης, ένθερμος οπαδός της Ανόρθωσης και αδελφικός φίλος με τον ποδοσφαιριστή και προπονητή της ομάδας, Αντώνη Παπαδόπουλο. Η Ανόρθωση είναι το προπύργιο της Ε.Ο.Κ.Α, με εμπνευστή τον Αυξεντίου, που θα μυήσει στην οργάνωση, δεκάδες μέλη της.

 

Την παραμονή της έναρξης του Απελευθερωτικού Αγώνα του ’55, τα σχέδια δράσης καταστρώνονται μέσα στα αποδυτήρια της Ανόρθωσης, στο ΓΣΕ, στην παρουσία του Γρηγόρη Αυξεντίου, του Αντώνη Παπαδόπουλου και του μετέπειτα προέδρου της Παύλου Παυλάκη.

 

Ο Αίαντας της Μεσαορίας, ο Σταυραετός του Μαχαιρά θα αφήσει την τελευταία του πνοή, με την ασύλληπτη θυσία του, σε μια από τις κορυφαίες στιγμές του σύγχρονου Ελληνισμού, στις 3 Μαρτίου 1957. Ημέρα κατά την οποία αναγράφεται στα πρακτικά της Ανόρθωσης:

 

«Ο Γρηγόρης Αυξεντίου, μέλος του Συλλόγου μας, διά του ηρωϊκού του θανάτου εις τα βουνά του Μαχαιρά, εναντίον των Βρετανικών Δυνάμεων, δίδει αφ’ ενός παράδειγμα ανδρείας και αφ’ ετέρου διά της αυτοθυσίας του, κατατάσσεται εις το Πάνθεον των Ηρώων».

 

Θα ταφεί την επομένη στα «Φυλακισμένα Μνήματα», μα η ψυχή Του φτερουγίζει ελεύθερη και προσμένει να χαρεί (σύμφωνα με δικά του γραπτά) τη νεολαία «να πιστεύει σ’ ένα ιδανικό και να αγωνίζεται για το Μεγάλο, το Καλό και το Αληθινό».

 

Αιωνία του η μνήμη!