Ένα δυσλειτουργικό κράτος-κατασκεύασμα προσπαθεί να σταθεί στα πόδια του
Ο εμφύλιος της Βοσνίας τελείωσε το 1995, και από τότε έχουν υπάρξει λίγες διαμαρτυρίες για κοινωνικά θέματα

Στάσιμη, αλλά σταθερή. Έτσι ήταν εδώ και χρόνια η κατάσταση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Αλλά μετά τις ταραχές της περασμένης βδομάδας, πολλοί μιλούν ήδη για μια «βοσνιακή άνοιξη». Στην Τούζλα, στο Μόσταρ, στη Ζένιτσα και στο Σαράγεβο, κυβερνητικά κτίρια τυλίχθηκαν στις φλόγες. Οργισμένοι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους και συγκρούστηκαν με την αστυνομία, σε συμπλοκές που άφησαν πίσω τους εκατοντάδες τραυματίες. Οι ταραχές άρχισαν στα βόρεια, στην Τούζλα, την περασμένη Τετάρτη. Κόσμος από αρκετά εργοστάσια που ιδιωτικοποιήθηκαν και τώρα έχουν πλέον χρεοκοπήσει διαδήλωσαν ζητώντας μισθούς, συντάξεις και νέες θέσεις εργασίας. Με τους εργάτες ενώθηκαν φοιτητές και πολιτικοί ακτιβιστές. Η βία ξέσπασε όταν άρχισαν να λιθοβολούν το τοπικό δικαστήριο, και τους απάντησαν τα ΜΑΤ.

Αδιέξοδο και μετά κρίση
Ο εμφύλιος της Βοσνίας τελείωσε το 1995, και από τότε έχουν υπάρξει λίγες διαμαρτυρίες για κοινωνικά θέματα. Μέχρι το 2006, γινόταν κάποια πρόοδος στο δρόμο προς τη δημιουργία ενός λειτουργικού κράτους. Αλλά από τότε, η βοσνιακή πολιτική έχει βρεθεί σε κατάσταση πλήρους αδιεξόδου, και, όπως τα υπόλοιπα Δυτικά Βαλκάνια, η χώρα έχει πληγεί σκληρά από χρόνια οικονομικής κρίσης. Οι παλιές βιομηχανίες της σοσιαλιστικής εποχής, που κυριάρχησαν σε πόλεις όπως η Τούζλα, εγκαταλείφθηκαν στην παρακμή μετά τον πόλεμο. Οι ιδιωτικοποιήσεις, συχνά από διεφθαρμένες κλίκες, ο ληστρικός καπιταλισμός και η φτώχια προστέθηκαν στις πληγές του εμφυλίου.

Η ανάμνηση του πολέμου έχει κάνει τους ανθρώπους απαθείς, φοβισμένους και κυνικούς. Τα τραύματα είναι τόσο βαθιά, που παρά το γεγονός ότι υπάρχει θυμός για τη διαφθορά και για τον πλουτισμό των λίγων, την ώρα που το βιοτικό επίπεδο των πολλών πέφτει όλο και πιο χαμηλά, δεν ξεσπούν διαμαρτυρίες από τον φόβο της επιστροφής σε συνθήκες σύγκρουσης.

Δύο σημαντικά σημεία
Δύο δεκαετίες μετά τον εμφύλιο με τους 200.000 νεκρούς, τα όπλα έχουν βέβαια σιγήσει, αλλά οι άνθρωποι δεν έχουν ξεχάσει. Η χώρα είναι «τριχοτομημένη» και η οικονομία φυτοζωεί. Μια «κατεστραμμένη γενιά» προσπαθεί να βρει τον δρόμο της, και ένα δυσλειτουργικό κράτος-κατασκεύασμα να σταθεί στα πόδια του. Ακόμη και πριν από την οικονομική κρίση, το 70% του κόσμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ζούσε κάτω ή κοντά στα όρια της φτώχιας. Τώρα, η ανεργία έχει χτυπήσει το 43% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Ο μέσος μισθός είναι 450 ευρώ τον μήνα. Μπορεί να βλέπουμε λοιπόν την αρχή μιας βοσνιακής άνοιξης, όπως έσπευσαν να γράψουν κάποιοι; Δεν είναι καθόλου βέβαιο.

Δύο σημαντικά σημεία που πρέπει να έχουμε στο νου μας: Πρώτον, ανάλογες κοινωνικές διαμαρτυρίες που ξέσπασαν το καλοκαίρι στο Σαράγεβο ξεθύμαναν πολύ γρήγορα, παρά τον αρχικό ενθουσιασμό. Δεύτερον, μέχρι τώρα, οι διαμαρτυρίες είναι υπόθεση των μουσουλμάνων της Βοσνίας, δεν τις βλέπουμε να εξαπλώνονται στις σερβικές και τις κροατικές περιοχές, μολονότι από οικονομικής απόψεως οι πάντες στη Βοσνία αντιμετωπίζουν ακριβώς τα ίδια προβλήματα. Φέτος, τρία μεγάλα γεγονότα κυριαρχούν στο βοσνιακό ημερολόγιο. Η χώρα θα κάνει εκλογές, η ποδοσφαιρική ομάδα της θα παίξει στο Παγκόσμιο Κύπελλο, και το Σαράγεβο θα τιμήσει την 100ή επέτειο του γεγονότος που άλλαξε τον κόσμο - τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου τον Ιούνιο του 1914, η οποία πυροδότησε τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι πολύ νωρίς ακόμα για να πούμε αν το 2014 θα μείνει στην ιστορία ως το έτος που άλλαξε και τη Βοσνία.

ΟΗΕ
Συνεχίζει τη βοήθεια στη Χομς
Καταδικάζοντας την επίθεση σε οχηματοπομπή που παρέδιδε ανθρωπιστική βοήθεια στη συριακή Χομς, τα Ηνωμένα Έθνη υπογραμμίζουν ότι δεν θα πτοηθούν και θα συνεχίσουν «να συνδράμουν όσους το χρειάζονται». Έτσι, από το απόγευμα της Κυριακής συνεχίστηκε η διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας στην πολιορκημένη Χομς της κεντρικής Συρίας, μετά την προσωρινή αναστολή της επιχείρησης λόγω του καταιγισμού πυρών που δέχτηκε κονβόι της Ερυθράς Ημισελήνου. Παράλληλα, απομακρύνθηκαν άλλοι 65 κάτοικοι -παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένοι- από τις κατεστραμμένες λόγω του εμφυλίου γειτονιές της Παλιάς Πόλης, όπως μετέδωσε το συριακό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων SANA.

Συριακή κυβέρνηση και αντικαθεστωτικοί επιρρίπτουν ο ένας στον άλλον την επίθεση στο κονβόι. Η συμφωνία για την παράδοση τροφίμων και φαρμάκων στους 30000 κατοίκους της πολιορκημένης Χομς ήταν το μοναδικό απτό αποτέλεσμα στον πρώτο γύρο συνομιλιών της «Γενεύης ΙΙ» (και ακόμη και αυτό βρισκόταν στον αέρα όταν τελείωνε η διάσκεψη). «Είμαι βαθύτατα απογοητευμένη για την αθέτηση της τριήμερης ανθρωπιστικής παύσης πυρός που είχε συμφωνηθεί και για το ότι έγινε στόχος προσωπικό ανθρωπιστικών οργανώσεων», είπε η Βαλερί Αμός, επικεφαλής του ΟΗΕ για την ανθρωπιστική βοήθεια.

«Τα Ηνωμένα Έθνη και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις με τις οποίες συνεργαζόμαστε δεν θα πτοηθούν από το να κάνουν το καλύτερο δυνατό για να φέρουμε βοήθεια σε αυτούς που τη χρειάζονται», είπε η Αμός, καλώντας «όλα τα μέρη της σύγκρουσης» να σεβαστούν την παύση πυρός στη Χομς. Η οχηματοπομπή της Ερυθράς Ημισελήνου είχε δεχθεί το Σάββατο καταιγισμό πυρών σε πολιορκημένο τμήμα της Χομς. Κοντά στα οχήματα έπεσε και όλμος. Από τα πυρά τραυματίστηκε ο οδηγός ενός οχήματος, όπως ανακοίνωσε η Ερυθρά Ημισέληνος, η οποία όμως δεν επέρριψε ευθύνες.

Πάνω από 70.000 διαδηλωτές στους δρόμους του Κιέβου
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΑΠΟΚΛΙΜΑΚΩΣΗΣ
Περίπου 70.000 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν ξανά στην Πλατεία Ανεξαρτησίας στο κέντρο του Κιέβου, για να διαμαρτυρηθούν κατά του Προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, καθώς η πολιτική κρίση που μαίνεται στη χώρα δείχνει ελάχιστα σημεία αποκλιμάκωσης. Ο αριθμός των διαδηλωτών αυτήν τη φορά είναι σχεδόν όμοιος με εκείνον του περασμένου σαββατοκύριακου, αλλά σαφώς μικρότερος από τα τέλη Ιανουαρίου, όταν οι διαδηλώσεις αμαυρώθηκαν από βίαια επεισόδια, από τα οποία αρκετοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Ο Ντμίτρο Μπουλάτοφ, ο διαδηλωτής ο οποίος κατήγγειλε ότι βασανίστηκε και σήμερα βρίσκεται στο Βίλνιους της Λιθουανίας, μίλησε τηλεφωνικώς από το νοσοκομείο όπου βρίσκεται στους συγκεντρωμένους διαδηλωτές, εκφράζοντας την πρόθεσή τους να μην υποχωρήσουν και καταχειροκροτήθηκε. Στην αρχή της συγκέντρωσης διαμαρτυρίας τον λόγο πήραν δύο προσωπικότητες της αντιπολίτευσης: Η Ουκρανή δημοσιογράφος Τετιάνα Τσορνόβολ, η οποία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του φιλοευρωπαϊκού κινήματος και η οποία ξυλοκοπήθηκε άγρια στα τέλη Δεκεμβρίου από αγνώστους σε προάστιο του Κιέβου, και ο πρώην Υπουργός Εσωτερικών και νυν ηγετικό στέλεχος της αντιπολίτευσης Γιούρι Λουτσένκο, ο οποίος είχε δεχθεί επίθεση με ρόπαλο στο κεφάλι, από την οποία υπέστη εγκεφαλική διάσειση. Ο Λουτσένκο ήταν πρώην μέλος της φυλοδυτικής κυβέρνησης της φυλακισμένης πρώην Πρωθυπουργού Γιούλια Τιμόσενκο. Στη συγκέντρωση θα απευθυνθούν και οι αρχηγοί των τριών κομμάτων της αντιπολίτευσης, Όλεχ Τιαχνίμποκ, Βιτάλι Κλίτσκο και Αρσένι Γιατσενίουκ.