Εκτιμήσεις για ευνοϊκές εξελίξεις στην οικονομία της ευρωζώνης

Η ΕΚΤ έχει βοηθήσει την ευρωζώνη να εξέλθει από τη χειρότερη φάση της οικονομικής κρίσης και συνεπώς θα πρέπει τώρα να αναλάβει ηγετικό ρόλο για να διασφαλιστεί η ανάκαμψη

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ της ευρωζώνης εκτιμάται ότι θα σημειώσει ανάπτυξη με ρυθμό 1,2% το 2014 σε σχέση με την πτώση 0,4% που καταγράφηκε το 2013

Κατά την έναρξη ανάληψης της προεδρίας της Ε.Ε. από την Ελλάδα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο, δήλωσε ότι το 2014 είναι το έτος κατά το οποίο η ευρωζώνη θα εξέλθει από την οικονομική ύφεση, αν και προειδοποίησε ότι η οικονομική κρίση ακόμη να τερματιστεί. Επίσης ο κ. Ντράγκι, μετά από χρόνια προσπαθειών για την καταπολέμηση της κρίσης χρεών στην ευρωζώνη, σε ομιλία του στο Νταβός της Ελβετίας, δήλωσε ότι βλέπει δραματικές βελτιώσεις στην ευρωζώνη με τους κινδύνους να μειώνονται τόσο στις χώρες της περιφέρειας όσο και στις χώρες του πυρήνα του βορρά και προβλέπει ότι η οικονομία της ευρωζώνης θα σημειώσει ανάπτυξη με ρυθμό 1,2% το 2014 σε σχέση με την πτώση 0,4% που καταγράφηκε το 2013.

Η ανάπτυξη σταδιακά επανέρχεται ακόμη και σε χώρες όπως είναι η Ισπανία και η Ιρλανδία, ενώ οι αποδόσεις (yields) για τα ομόλογα των χωρών αυτών μειώνονται. Η οικονομική ανάπτυξη στην ευρωζώνη κατά το 2013 στηρίχθηκε κυρίως στις εξαγωγές, αλλά κατά το 2014 αρχίζει να αυξάνεται και η επίδραση της καταναλωτικής ζήτησης. Οι καταναλωτές στην ευρωζώνη έχουν δώσει σημαντική ώθηση στην οικονομική ανάκαμψη με τις λιανικές πωλήσεις να αυξάνονται με τον πιο ψηλό ρυθμό κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Στις πέντε χώρες της ευρωζώνης στις οποίες δόθηκε οικονομική στήριξη, τα προγράμματα εργάζονται αποτελεσματικά. Η δεύτερη χώρα που ζήτησε βοήθεια από τον μηχανισμό στήριξης, η Ιρλανδία, εξήλθε από το πρόγραμμα στο τέλος του 2013 και από τότε έχει διαθέσει στις αγορές κυβερνητικά ομόλογα ύψους €3,75 δις που αποτελούν το 50% των δανειστικών της αναγκών για το 2014, με επιτόκιο 3,54% που είναι το πιο χαμηλό επιτόκιο από μια δεκαετία. Παράλληλα και η Πορτογαλία, που αναμένεται να εξέλθει από το μνημόνιο φέτος, προετοιμάζεται να απευθυνθεί στις αγορές για άντληση κεφαλαίων.

Ακόμη και ο Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, κ. Γιάννης Στουρνάρας, δήλωσε ότι και η Ελλάδα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2014 ίσως να αποταθεί στις αγορές. Αναφέρεται ότι τα yields για δεκαετή ομόλογα της Ελλάδας μειώθηκαν στο 7,8%, τα πιο χαμηλά από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση το 2010, τα yields των ισπανικών ομολόγων μειώθηκαν στο 3,8% που είναι το πιο χαμηλό επίπεδο από τις αρχές του 2010, ενώ η απόδοση των ομολόγων της Πορτογαλίας μειώθηκε στο 5,4%.

Η ισχύς για τη ζήτηση ομολόγων των χωρών της περιφέρειας δεν αντανακλά μόνο το αυξημένο ενδιαφέρον για κυβερνητικά ομόλογα με πιο ψηλή απόδοση, αλλά και την αυξανόμενη εμπιστοσύνη στις οικονομίες της ευρωζώνης, όπως και τις προσδοκίες για περαιτέρω δράση από την ΕΚΤ για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού. Παρά τις κάποιες ανησυχίες όσον αφορά τις χώρες της περιφέρειας, Αμερικανοί επενδυτές θεωρούν ότι οι επενδύσεις στις ευρωπαϊκές μετοχές προσφέρουν τις καλύτερες προοπτικές. Παράλληλα, οι επενδύσεις των Αμερικανών αντανακλούν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ανάπτυξη της ευρωζώνης και τη σταθερότητα της νομισματικής ένωσης.

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2013, η ισπανική οικονομία αναπτύχθηκε με τον πιο γρήγορο ρυθμό για σχεδόν έξι χρόνια, πράγμα που οδηγεί στην αισιοδοξία ότι η χώρα αυτή οδηγείται στην ανάκαμψη. Ο Υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, κ. Λουίς ντε Γκουίντος, δήλωσε ότι το ΑΕΠ της χώρας αυξήθηκε με ρυθμό 0,3% κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2013 σε σχέση με 0,1 κατά το προηγούμενο τρίμηνο, και ότι για πρώτη φορά από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση η Ισπανία βρίσκεται σε πορεία ανάκαμψης.

Τα στοιχεία αυτά είναι τα τελευταία σε μια σειρά από ευνοϊκές εξελίξεις που έχουν δώσει ώθηση στην εμπιστοσύνη στην ισπανική οικονομία και έχουν οδηγήσει στην αύξηση του ενδιαφέροντος των ξένων επενδυτών. Παράλληλα, το πιο σημαντικό αποτελεί η βελτίωση στο πιο σοβαρό οικονομικό πρόβλημα της Ισπανίας, που είναι η ανεργία, αφού τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι, έστω και με βραδύ ρυθμό, η ανεργία σημειώνει πτώση.

Έτοιμη να δράσει η ΕΚΤ

Ο ΝΤΡΑΓΚΙ έχει δηλώσει ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να δράσει αν οι συνθήκες χειροτερέψουν σε περίπτωση που οι τράπεζες επιδείξουν ότι πραγματικά ενδιαφέρονται να πάρουν νέα κεφάλαια. Στην περίπτωση αυτή η ΕΚΤ θα προσφέρει στις τράπεζες αυτές ρευστότητα υπό τη μορφή μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης. Μια άλλη επιλογή της ΕΚΤ είναι να μειώσει το καταθετικό επιτόκιο και αφού θα πληρώνουν για τα χρήματα που καταθέτουν στην Κεντρική Τράπεζα, να υποχρεώνονται να προσφέρουν περισσότερα δάνεια. Μια πιο αποτελεσματική δράση είναι η ΕΚΤ να αγοράζει κυβερνητικά ομόλογα όπως έχουν πράξει και η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής, η FED, και η Τράπεζα της Αγγλίας.

Βέβαια, η ΕΚΤ δεν δικαιούται να αγοράζει κυβερνητικά ομόλογα απευθείας από τις κυβερνήσεις, αλλά δικαιούται να αγοράζει ομόλογα στη δευτερογενή αγορά, κάτι που και πάλι θεωρείται ως ποσοτική νομισματική χαλάρωση. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι η ΕΚΤ έχει βοηθήσει την ευρωζώνη να εξέλθει από τη χειρότερη φάση της οικονομικής κρίσης και συνεπώς θα πρέπει τώρα να αναλάβει ηγετικό ρολό για να διασφαλιστεί η ανάκαμψη. Και τούτο γιατί η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε χώρες με ψηλά δημόσια χρέη.

Πριν από τρία χρόνια, η Ιρλανδία ήταν η δεύτερη χώρα της ευρωζώνης που αποτάθηκε στον Μηχανισμό Στήριξης μετά την Ελλάδα. Στην Ιρλανδία δόθηκε δάνειο ύψους €67,5 δις με δραστικούς όρους που επέβαλαν αυστηρή λιτότητα στον πληθυσμό υπό τη μορφή μείωσης των δαπανών και αύξησης φορολογιών ύψους €28 δις, που αντιστοιχεί στο 20% της αξίας του ΑΕΠ. Σαν αποτέλεσμα των μέτρων που λήφθηκαν, οι Ιρλανδοί έχουν καταστήσει την οικονομία τους περισσότερο ανταγωνιστική και έτσι σημειώθηκε πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αφού οι εξαγωγές αυξήθηκαν με τον πιο ψηλό ρυθμό στην ευρωζώνη.

Η Ιρλανδία τώρα προσβλέπει σε ρυθμό ανάπτυξης 2% κατά το 2014, ενώ σκοπεύει να μειώσει και τη φορολογία εισοδήματος για τους μισθωτούς.

Αναφέρεται όμως ότι η ανεργία στην ευρωζώνη, στο 12,1%, συνεχίζει να είναι ψηλή, αν και πρόσφατα παρουσιάζεται σταθεροποίηση. Τώρα όμως παρουσιάζεται ένας άλλος κίνδυνος που είναι η πτωτική πορεία του πληθωρισμού, που στο 0,8% -ρυθμός που είναι ο πιο χαμηλός από τότε που εισήχθη το ευρώ, το 1999- δημιουργεί κινδύνους για αποπληθωρισμό. Ο αποπληθωρισμός οδηγεί σε αυξημένα κόστη για τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις στην αποπληρωμή των χρεών, αφού ο αποπληθωρισμός οδηγεί στην αύξηση του χρέους σε πραγματικούς όρους. Επίσης, δημιουργεί προβλήματα στην ανάκαμψη, αφού οι καταναλωτές αναβάλλουν τις αγορές τους με την ελπίδα ότι οι τιμές θα μειωθούν περαιτέρω.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν, είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).