Το εμπορικό έλλειμμα θα βελτιωθεί όταν η Ευρωζώνη εξέλθει από την ύφεση

Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 52% των Βρετανών αντιμετωπίζουν δυσκολίες να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους

ΜΕ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ να έχουν αυξηθεί κατά 20% από το 2008, τα πραγματικά ημερομίσθια μειώθηκαν στο επίπεδο του 2003

Η Βρετανία δεν έχει ενταχθεί στην Ευρωζώνη και συνεχίζει να διατηρεί το δικό της νόμισμα, τη στερλίνα, τη δική της νομισματική πολιτική και τη δική της δημοσιονομική πολιτική. Εντούτοις και παρά την υποτίμηση της στερλίνας, οι εξαγωγές αυξήθηκαν με οριακό ρυθμό, ενώ η μείωση των επιτοκίων και η χαλαρή νομισματική πολιτική δεν έχουν βοηθήσει στην αύξηση των επενδύσεων και κατά συνέπειαν στην αύξηση της παραγωγικότητας. Σαν αποτέλεσμα, το βιοτικό επίπεδο των Βρετανών δεν αυξάνεται.

Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 52% των Βρετανών αντιμετωπίζουν δυσκολίες να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Σε μια περίοδο 18 μηνών μεταξύ του 2008 και 2009 το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 7,2%, η ανεργία αυξήθηκε, και το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξήθηκε. Μέχρι το 2010 η Βρετανία είχε το μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα μεταξύ των χωρών της Ομάδας των 20 (G20). Αλλά κατά το τρίτο τρίμηνο του 2013 η βρετανική οικονομία αυξήθηκε με ρυθμό 3,6%. Οι εκτιμήσεις δε είναι ότι και κατά το τέταρτο τρίμηνο σημειώθηκε παρόμοιος ρυθμός ανάπτυξης, πράγμα που οδηγεί στην εκτίμηση ότι κατά το 2014 θα σημειωθεί ρυθμός ανάπτυξης της τάξης του 3,2%. Άλλοι αναλυτές, όμως, προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης κατά το 2014 θα είναι της τάξης του 2%.

Με την αισιόδοξη πρόβλεψη, δηλαδή με ρυθμό ανάπτυξης 3,2%, η ανεργία θα μειωθεί στο 7% μέχρι το 2014. Αντίθετα με την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 2% η ανεργία θα συνεχίσει να είναι πιο πάνω από 7% μέχρι το 2016. Και επειδή η Τράπεζα της Αγγλίας έχει υποσχεθεί ότι δεν θα αυξήσει τα επιτόκια μέχρις ότου η ανεργία μειωθεί πιο κάτω από το 7%, αυτό σημαίνει ότι αύξηση των επιτοκίων θα καθυστερήσει μέχρι το 2016. Αλλά, παρά την ισχυρή επίδοση της οικονομίας για το 2013, εντούτοις από τότε που άρχισε η διεθνής οικονομική κρίση η βρετανική οικονομία υπήρξε ουραγός σε σχέση με άλλες ανταγωνιστικές οικονομίες.

Με την πολιτική λιτότητας της κυβέρνησης οι δημόσιες δαπάνες μειώνονται και κατά συνέπειαν χρειάζεται όπως αυξηθούν οι καταναλωτικές δαπάνες, οι εξαγωγές και οι επενδύσεις. Στην πραγματικότητα οι καταναλωτικές δαπάνες των νοικοκυριών, που αποτελούν το 62% του ΑΕΠ, σταδιακά αυξήθηκαν και τώρα βρίσκονται μόνο 2% πιο κάτω από το επίπεδο ρεκόρ πριν από την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Οι υπηρεσίες, που πάντοτε ήταν το μεγαλύτερο μέρος της βρετανικής οικονομίας, τώρα έχουν καταστεί πιο σημαντικές και αποτελούν το 80% του ΑΕΠ. Η ζήτηση για υπηρεσίες είναι ισχυρή στο εσωτερικό αλλά οι εξαγωγές υπηρεσιών σε πραγματικούς όρους παραμένουν αμετάβλητες από το 2008. Αν και οι εξαγωγές προϊόντων αυξήθηκαν, η αύξηση της τάξης του 5% είναι απογοητευτική ενόψει της κατά 25% υποτίμησης της στερλίνας.

Όσον αφορά τις επενδύσεις, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2013 σημειώθηκε αύξηση της τάξης του 1,4%, αν και το επίπεδο των επενδύσεων συνεχίζει να παραμένει 25% πιο κάτω από το προηγούμενο επίπεδο ρεκόρ. Αλλά έστω και με αυτήν την οριακή αύξηση των επενδύσεων, ο κυριότερος παράγοντας για την αύξησή τους ήταν η αύξηση των αποθεμάτων των επιχειρήσεων και όχι πραγματικές επενδύσεις σε εξοπλισμό και μηχανήματα. Η πτώση στις επενδύσεις έχει επηρεάσει τον ρυθμό ανάπτυξης και οι ιδιωτικές καταναλωτικές δαπάνες έχουν καταστεί ο κυριότερος παράγοντας επέκτασης της οικονομίας. Κατά συνέπειαν με τις εξαγωγές να αυξάνονται με πιο βραδύ ρυθμό παρά από την εσωτερική κατανάλωση η οικονομία τώρα βασίζεται περισσότερο στην εσωτερική κατανάλωση. Παράλληλα οι χαμηλές επενδύσεις δεν βοηθούν στην αύξηση των ημερομισθίων. Κατά συνέπειαν η μείωση της παραγωγής αποτελεί περιοριστικό παράγοντα στην αύξηση των ημερομισθίων.

Πιστεύεται δε ότι το εμπορικό έλλειμμα θα βελτιωθεί όταν η Ευρωζώνη εξέλθει από την ύφεση όταν ελπίζεται να αυξηθούν οι εξαγωγές χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Έτσι με χαμηλές επενδύσεις η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται, πράγμα που δεν βοηθά στην αύξηση των ημερομισθίων. Για παράδειγμα, ενώ από τότε που άρχισε η διεθνής οικονομική κρίση η παραγωγικότητα για κάθε εργαζόμενο στην Αμερική αυξήθηκε κατά 8%, στην περίπτωση της Βρετανίας σημειώθηκε πτώση της τάξης του 5%. Κατά συνέπειαν η πτώση στην παραγωγή κατά εργαζόμενο περιορίζει την πιθανότητα για αύξηση ημερομίσθιων. Με τις τιμές να έχουν αυξηθεί κατά 20% από το 2008, τα πραγματικά ημερομίσθια μειώθηκαν στο επίπεδο του 2003.

Ελπίζεται, όμως, ότι η ανάκαμψη της βρετανικής οικονομίας είναι κάτι που θα διατηρηθεί και θα οδηγήσει σε ευημερία και βελτίωση της οικονομίας των νοικοκυριών και της κυβέρνησης και όχι κάτι το πρόσκαιρο όπως συνέβη το 2009-2010. Πιο ανησυχητικό είναι ότι μετά από 25% υποτίμηση της στερλίνας το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Βρετανίας δεν έχει βελτιωθεί, κάτι το οποίο οι οικονομικοί αναλυτές χαρακτηρίζουν πολύ απογοητευτικό.

Εκτιμήσεις για τον ρυθμό ανάπτυξης

ΟΙ ΝΕΕΣ επιδόσεις των Βρετανών εξαγωγέων είναι χειρότερες από των εξαγωγέων της Ιρλανδίας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Ο Υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας George Osborne υποστηρίζει ότι είναι επιθυμητό όπως βραχυπρόθεσμα δοθεί ώθηση με χαλαρή νομισματική πολιτική με την ελπίδα ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε πιο υψηλές επενδύσεις, περισσότερες εξαγωγές και περισσότερη υποκατάσταση εισαγωγών.

Δημοσκόπηση που έγινε με 100 οικονομολόγους από την εφημερίδα Financial Times έδειξε ότι η πλειοψηφία υποστηρίζει την πολιτική της κυβέρνησης για δημοσιονομική προσαρμογή, παρά τις επικρίσεις από το ΔΝΤ. Η πρόβλεψη δε είναι ότι η οικονομική ανάκαμψη στη Βρετανία θα συνεχίσει και θα ενδυναμωθεί κατά το 2014, μετά από τρία χρόνια στασιμότητας και έντονης διεθνούς αμφισβήτησης των μέτρων λιτότητας της Βρετανίας.

Οι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Βρετανίας κατά το 2014 θα αυξηθεί στο 2,4% σε σχέση με εκτίμηση για 1,4% για το 2013. Αρκετοί δε από τους 100 οικονομολόγους προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα φθάσει και το 3%. Αλλά, παρά την οικονομική επίδοση του 2013, από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση η βρετανική οικονομία συνεχίζει να βρίσκεται πίσω από τις περισσότερες ανταγωνιστικές χώρες και 2% πιο κάτω από το επίπεδο πριν από την οικονομική κρίση.

Πρόσφατα ο κ. Osborne ξεκαθάρισε ότι στο Κοινοβούλιο που θα προέλθει από τις εκλογές του 2015 θα πρέπει να αναμένονται μειώσεις δημοσίων δαπανών ύψους £25 δις, χωρίς αύξηση φορολογιών. Οι μειώσεις δημοσίων δαπανών που περιλαμβάνουν και ?12 δις πρόσθετες μειώσεις για προγράμματα ευημερίας προβλέπεται να επηρεάσουν τη συνεργασία του Συντηρητικού Κόμματος με το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, ο ηγέτης του οποίου Nick Clegg εισηγήθηκε μείωση δαπανών 75% και 25% αύξηση φορολογιών.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της International ή Οίκων Μελών της KPMG).