ΟΙ ΣΙΩΝΙΣΤΕΣ ΕΒΡΑΙΟΙ ΕΔΩΣΑΝ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΚΛΗΡΟΠΥΡΗΝΙΚΟΥΣ ΟΥΑΧΑΜΠΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΣΟΒΑΡΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ

Δύο χώρες παραδοσιακά αντίπαλες, που άφησαν πίσω τις παλιές έχθρες και κλείδωσαν κοινή στρατηγική στο πλαίσιο μιας ανίερης συμμαχίας, προκειμένου η καθεμιά να εξυπηρετήσει τους δικούς της σκοπούς και τα δικά της συμφέροντα στη Μέση Ανατολή αλλά και στη διεθνή σκακιέρα της διπλωματίας

Μετατροπή σε περιφερειακή δύναμη της Μέσης Ανατολής και της ευρύτερης περιοχής. Αυτός είναι ο ρόλος που διεκδικούν οι βασικοί παίκτες της περιοχής, με απώτερο σκοπό να εξασφαλίσουν και να κατοχυρώσουν μακροχρόνια τα δικά τους συμφέροντα στην περιοχή. Ακόμη κι όταν αυτή η επιθυμία επιβάλλει εκσυγχρονισμό και απομάκρυνση από τις βαθιές ρίζες του Ισλάμ. Είναι γεγονός πως πίσω από τους θορυβώδεις πολέμους και την «αναστάτωση» που προκαλούν τα κύματα προσφύγων από τη Συρία και το Ιράκ, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ένας μυστικός μετασχηματισμός ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. Οι εξελίξεις, για κάποιον που παρακολουθεί στενά την περιοχή, είναι ραγδαίες και θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως πρόκειται να επηρεάσουν τόσο τα περιφερειακά, όσο και τα διεθνή ζητήματα των επόμενων χρόνων.

Τι αλλάζει στη Μέση Ανατολή;

Το πρώτο ερώτημα που τίθεται υπό εξέταση, από διεθνούς και εγνωσμένου κύρους διεθνολόγους, είναι κατά πόσον η Μέση Ανατολή, με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα, θα συνεχίσει να υπάρχει ή θα μετατραπεί σε περιφέρειες, τριών, κυρίως, αξόνων της Μέσης Ανατολής. Το πιθανότερο σενάριο χωρίζει τη μια Μέση Ανατολή που γνωρίζουμε, σε τρεις περιφέρειες, του Αραβικού Κόλπου, του Λεβάντε και της Βορείου Αφρικής. Αυτό βεβαίως θα γίνει με τις ευλογίες των δυτικών κρατών, αν όχι με τις οδηγίες τους, τα οποία διεκδικούν αντίστοιχα μερίδια ισχύος σε καθεμιάν από τρεις περιφέρειες.

Ο «διαμοιρασμός» ενδέχεται να έχει ήδη προσυμφωνηθεί με την τελική σφραγίδα, να υπονοείται ότι μπήκε στην περιβόητη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, πέρσι, στο Ελσίνκι. Οι θεωρίες -συνωμοσίας ή πραγματικότητας (;)- θέλουν η περιφέρεια του Αραβικού Κόλπου να εκχωρείται στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ηγετικό ρόλο θα έχει η Σαουδική Αραβία. Η περιφέρεια του Λεβάντε, στον οποίο ηγετικό ρόλο θα έχει το Ισραήλ -σύμφωνα με τις ίδιες θεωρίες- εκχωρείται επίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο πολιορκεί στενά η Ρωσία. Σε ό,τι αφορά την περιφέρεια της Βορείου Αφρικής, φαίνεται πως εκχωρείται στην Ευρώπη, γεγονός που δεν αποκλείεται να προκαλέσει εξίσου την έντονη αντίδραση της Ρωσίας - αν και προς το παρόν δεν έχει δείξει έντονο «θυμό» - ή ακόμη και να προκαλέσει φθορά και προστριβές στα ίδια τα κράτη μέλη της Ε.Ε., τα οποία προφανώς και δεν συμμερίζονται τις ίδιες αξίες, ιδεολογίες και τακτικές σε ό,τι αφορά τα μεταναστευτικά ζητήματα.

Ο μετασχηματισμός της Σαουδικής Αραβίας

Η Τουρκία προφανώς και θα επιθυμούσε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιφέρεια του Αραβικού Κόλπου και προς αυτήν την κατεύθυνση αναγκάστηκε να συμμαχήσει με το Ιράν, αφήνοντας πίσω τις παλιές έχθρες - έστω προσωρινά. Αυτό, όμως, που δεν έχει η Τουρκία, αλλά ούτε και το Ιράν, είναι την οικονομική επιφάνεια του Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία είναι εκ των πραγμάτων μια ιδιαίτερη χώρα. Πολλές φορές παρεξηγημένη και άλλες το αντίστροφο. Από την ίδρυσή της ως κράτος / βασίλειο, το 1932 μέχρι και σήμερα στηρίζεται στην ιδέα και το δόγμα του ουαχαμπισμού, την πιο ακραία μορφή του Σουνιτικού Ισλάμ, στην οποία πιστεύουν και στηρίζονται οι τζιχαντιστές του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου. Βαθιά συνδεδεμένη με την οικογένεια των Σαούντ. Το πετρέλαιο είναι το απόλυτο αγαθό που ενδυνάμωσε την οικονομία της τόσο, ώστε να της δώσει το δικαίωμα στην κυριαρχία.

Συνειδητοποιώντας πως οι εποχές άλλαξαν και μαζί αλλάζουν και οι ισορροπίες, κυρίως μέσα από την «αμερικανική επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου», ήρθε και η αλλαγή, που ονομάστηκε μεταρρύθμιση και η οποία θεωρήθηκε επιβαλλόμενη αν το βασίλειο ήθελε να διατηρήσει την κυριαρχία του και τον ηγετικό ρόλο του στη νέα αυτή εποχή. Κύριο συστατικό της μεταρρύθμισης είναι η αποδοχή του δυτικού κόσμου, η προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες και η τήρηση αποστάσεων από το γεωπολιτικό χάος της υπόλοιπης περιοχής.

Η Σαουδική Αραβία δεν ονειρεύεται να «βάλει χέρι» στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή και, ως εκ τούτου, όχι μόνο συναινεί, αλλά παίζει και πρωταγωνιστικό ρόλο στον διαχωρισμό των περιφερειών ή ζωνών επιρροής όπως ονομάζονται σήμερα, ώστε να αποκόψει εαυτόν από τις «προβληματικές» περιφέρειες και τους προβληματικούς ανταγωνισμούς των άλλων δύο περιφερειών που «πνίγονται» στις γεωπολιτικές και ενεργειακές εξελίξεις.

Το παράδειγμα του Ισραήλ

Στην πραγματικότητα η Σαουδική Αραβία, βρίσκοντάς τα με το Ισραήλ στη βάση της θεωρίας «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» -θεωρία που πρωταγωνιστεί στο διεθνές διπλωματικό γίγνεσθαι- ακολούθησε και το παράδειγμά του. Ως χώρα που κινδύνευε περισσότερο από ιδρύσεώς του το Ισραήλ κατάφερε, πέρα από την ισχυρή άμυνα που του έδωσε έρεισμα και λόγο στην περιοχή, να ξεφύγει από τον κίνδυνο του εύθραυστου κράτους, μέσα από την αυτόνομη οικονομική και κυρίως τεχνολογική ανάπτυξη. Το μεγαλύτερο κέρδος είναι πως δεκαετίες μετά τη σύλληψη και υλοποίηση του στόχου, το κράτος του Ισραήλ, όποιες κι αν είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις, δεν κινδυνεύει να αφανιστεί, δεν κινδυνεύει η ύπαρξή του.

Άλλωστε, μεταξύ άλλων, το Ισραήλ κατάφερε να υπογράψει Συνθήκες ειρήνης που δεν αποτελούν μέρος των παιγνίων σε κινούμενη άμμο, όπως όλες σχεδόν οι υπόλοιπες συμμαχίες στην ευρύτερη περιοχή που διαμορφώνονται και μεταλλάσσονται αναλόγως συμφερόντων. Η πρώτη το 1979 με την Αίγυπτο και η δεύτερη το 1994 με την Ιορδανία, αποτελούν συνθήκες που αντικειμενικά εξυπηρετούν αμοιβαία εθνικά συμφέροντα και δεν αναμένεται υπό καμία περίσταση να παραβιαστούν.

Τους ενώνει ο κοινός εχθρός

Θέλοντας να ελέγξουν τις δύο από τις τρεις περιφέρειες ή ζώνες επιρροής, Σαουδική Αραβία και Ισραήλ, με σύμπραξη των Ηνωμένων Πολιτειών, κατάφεραν να συντάξουν την, τουλάχιστον φαινομενικά, πιο ανίερη συμμαχία του αιώνα. Οι σιωνιστές Εβραίοι έδωσαν τα χέρια με τους σκληροπυρηνικούς ουαχαμπιστές του Ισλάμ. Τους ένωσε αδιαμφισβήτητα ο κοινός εχθρός του ιρανικού σιιτικού καθεστώτος.

Το Ριάντ εχθρεύεται το Ιράν, λόγω της αμφισβήτησης που εκφράζει η Τεχεράνη στη νομιμότητα των Σαούντ, για καθαρά θρησκευτικούς λόγους, επειδή η Σαουδική Αραβία θεωρεί εαυτόν ιερό φύλακα και υπηρέτη της Μέκκας και της Μεδίνας - οι δύο πιο ιερές πόλεις όλων των δογμάτων του Ισλάμ. Η διαδοχή του Μωάμεθ αποτέλεσε την αφορμή για το σχίσμα και αν και την επικαλούνται μέχρι σήμερα, ο έλεγχος και η κυριαρχία είναι η ουσιαστική αιτία. Μαζί και οι εθνοτικές διαφορές, αφού οι Ιρανοί δεν είναι Άραβες αλλά ινδοευρωπαίοι, απόγονοι Περσών και Μήδων.

Από την άλλη το Ισραήλ εχθρεύεται το Ιράν από το 1979, οπότε η ισλαμική επανάσταση των Μουλλάδων του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντικατέστησε το κοσμικό καθεστώς του Σάχη, το οποίο διατηρούσε καλές σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Έκτοτε η Τεχεράνη απειλεί την ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ, θέλοντας να ενισχύσει τη δική της επιρροή στην περιοχή.

Ο ανομολόγητος φόβος Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ, ωστόσο, που τους έδεσε περισσότερο, είναι η εγκατάλειψή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, που στην προ-Τραμπ εποχή έδειχνε να εξυπηρετεί άλλες ατζέντες, δικές της, αντίθετες σε ορισμένες περιπτώσεις από τα συμφέροντα των δύο χωρών με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της Συμφωνίας των 5+1 για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, που θα έβγαζε το Ιράν από τον κατάλογο των κρατών με συνολικό εμπάργκο και διεθνή απομόνωση και άρα θα του έδινε ευκαιρία ελιγμών και ανάπτυξης.

Πέντε χρόνια νωρίτερα, μετά από πιέσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εγκαταλείψει με σχετική ευκολία την στενή -επί δεκαετίες- σύμμαχο Αίγυπτο του φίλου Μπουμπάρακ. Οι αλλαγές που έρχονται στη Μέση Ανατολή θα κριθούν από μία βασική αρχή, που επικρατεί εδώ και δεκαετίες στην περιοχή. Την αρχή της σκοπιμότητας.