ΤΑ «ΚΙΤΡΙΝΑ ΓΙΛΕΚΑ» ΣΤΗΝ ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ

Η «ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ» ΤΩΝ ΚΙΤΡΙΝΩΝ ΓΙΛΕΚΩΝ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΣΠΑΝΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΩΝ «ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ» ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΩΝ, ΔΡΩΝΤΑΣ ΑΝΕΞΕΛΕΓΚΤΑ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ, ΑΡΝΟΥΜΕΝΑ ΝΑ ΥΠΟΚΥΨΟΥΝ ΣΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΣΥΜΒΑΤΙΚΑ ΟΡΙΑ

Ο Μακρόν, «οχυρωμένος» θεσμικά από την Πέμπτη Δημοκρατία, η οποία εξασφαλίζει πάνω απ’ όλα τη σταθερότητα, αλλά και εξασφαλισμένος κοινοβουλευτικά, αφού το κόμμα του κατέχει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, έχει στη διάθεσή του απεριόριστο χρόνο να «διορθώσει» την κακή εικόνα που δημιουργήθηκε από τις βολές των διαδηλωτών

Κατά την «πρώτη πράξη» της συγκέντρωσης των «Κίτρινων Γιλέκων» τον περασμένο Νοέμβριο, ο αριθμός των διαδηλωτών ξεπερνούσε τους 282.000. Παρά το γεγονός ότι για 14η εβδομάδα οι κίτρινοι επαναστάτες δήλωσαν το «παρών» τους και ενώ δεν υπάρχει κάποιο σημάδι που να δείχνει ότι οι «εισβολές» τους στη γαλλική πρωτεύουσα θα σταματήσουν σύντομα, ο αριθμός τους ολοένα και συρρικνώνεται.

Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μια αντιστρόφως ανάλογη τάση στα ποσοστά δημοτικότητας του Γάλλου Προέδρου, Εμμανουέλ Μακρόν, τα οποία, ενώ είχαν καταποντιστεί στο 23% τον περασμένο Δεκέμβριο, πλέον παρουσιάζουν αύξηση. Ταυτόχρονα, αν και η γαλλική κοινωνία εξακολουθεί να στηρίζει το κίνημα, άρχισε πλέον να διαμορφώνεται η άποψη ότι, εκείνοι που συνεχίζουν τις διαδηλώσεις, δεν εκπροσωπούν τις αρχικές φιλοδοξίες των «Κίτρινων Γιλέκων».

Ιδιαιτερότητα του κίτρινου «λαϊκού κινήματος»

Αυτοί οι επίμονοι διαδηλωτές, ακόμα και μετά τις υποχωρήσεις της κυβέρνησης Μακρόν για τις αυξήσεις των τιμών στα καύσιμα, κατάφεραν να μετατρέψουν αυτήν τη μαζική κινητοποίηση σε ένα «λαϊκό κίνημα» της «βαθιάς» Γαλλίας, το οποίο εξεγείρεται ενάντια στο αίσθημα του παραγκωνισμού και της απομόνωσης στην ειδυλλιακή ύπαιθρο, με εισοδήματα τα οποία μετά βίας τούς αρκούν μέχρι το τέλος του κάθε μήνα.

Παράλληλα, το κίνημα αυτό, από το οποίο απουσιάζει η δομημένη ιεραρχία, τα ξεκάθαρα αιτήματα και ιδεολογία, φέρει μαζί του κάτι καινούργιο, σε μια Γαλλία διόλου ασυνήθιστη σε μαζικές κινητοποιήσεις. Στη χώρα υπάρχει μια βαθιά πεποίθηση ότι κανένας δεν θα πάρει στα σοβαρά ένα κοινωνικό αίτημα, εάν δεν υπάρξουν διαδηλώσεις στους δρόμους, χρωματισμένες με μια δόση βίας.

Η «καινοτομία» των «Κίτρινων Γιλέκων», όμως, είναι ότι σπάνε την παράδοση των «συμβάσεων» των προηγούμενων διαδηλώσεων, δρώντας ανεξέλεγκτα μέσα στη γαλλική πρωτεύουσα, αρνούμενα να υποκύψουν σε αυτά τα συμβατικά όρια. Στον ανυπότακτό τους χαρακτήρα έρχεται να προστεθεί η ετερογένεια των διαδηλωτών, η οποία ολοένα και αλλάζει, αφήνοντας να παρεισφρήσουν μέσα, μεταξύ άλλων, ακραία στοιχεία τόσο από την Αριστερά, όσο και από τη Δεξιά, κάνοντας, έτσι, από τη μια δύσκολο τον περιορισμό τους από τις Αρχές, αλλά, από την άλλη, δυσχεραίνει την προσπάθειά τους να συντάξουν συντονισμένα τα αιτήματά τους.

Το «Βατερλώ» του Μακρόν, που ποτέ δεν ήρθε

Με την κάθοδο των «Κίτρινων Γιλέκων» οι πολιτικοί αντίπαλοι του Εμμανουέλ Μακρόν είδαν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να απορροφήσουν πολιτική ισχύ, βάλλοντας κατά του Προέδρου και υποστηρίζοντας, έστω και ανεπιτυχώς, τους κίτρινους εξεγερμένους. Ενώ περίμεναν ότι αυτή η κρίση θα σηματοδοτούσε τον πολιτικό θάνατο του Γάλλου Προέδρου, 14 εβδομάδες μετά, ο 41χρονος ηγέτης όχι μόνο δεν «έπεσε», αλλά βγήκε πιο δυνατός από αυτήν τη δοκιμασία. Αυτοί που ανέμεναν το «Βατερλώ» του Μακρόν, φαίνεται ότι δεν έλαβαν υπόψη κάποιες πραγματικότητες της γαλλικής πολιτικής ζωής.

Αρχικά, παρά το γεγονός ότι η οργή των διαδηλωτών είχε ως στόχο τον ίδιο τον Πρόεδρο της Γαλλίας, η πιθανότητα να εξαναγκαζόταν σε παραίτηση πριν από τη λήξη της θητείας του το 2022 ήταν σχεδόν μηδαμινή. Ο Μακρόν, «οχυρωμένος» θεσμικά από την Πέμπτη Δημοκρατία, η οποία εξασφαλίζει πάνω απ’ όλα τη σταθερότητα, αλλά και εξασφαλισμένος κοινοβουλευτικά, αφού το κόμμα του κατέχει την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, έχει στη διάθεσή του απεριόριστο χρόνο να «διορθώσει» την κακή εικόνα που δημιουργήθηκε από τις βολές των διαδηλωτών.

Όντας στόχος των «Κίτρινων Γιλέκων», ο νεαρός Πρόεδρος, μεθοδικά έκανε κάποιες υποχωρήσεις, έστω φαινομενικά, θέτοντας, παράλληλα, σε εφαρμογή το σχέδιο αντεπίθεσής του, εξαγγέλλοντας το λεγόμενο «μεγάλο ντιμπέιτ», το οποίο περιελάμβανε συναντήσεις σε όλες τις πόλεις της Γαλλίας, με στόχο να μειώσει την απόστασή του από τα προβλήματα των πολιτών.

Οι μεγάλοι χαμένοι της πολιτικής κρίσης

Η δεύτερη πολιτική πραγματικότητα που έπρεπε να λάβουν υπόψη τα αντιπολιτευόμενα κόμματα είναι ότι, η κρίση που δημιουργήθηκε με τα «Κίτρινα Γιλέκα», δεν θα λειτουργούσε κατ’ ανάγκην υπέρ τους. Παραδόξως, νικητής από αυτήν την αναμέτρηση βγήκε ο Εμμανουέλ Μακρόν. Στις απαρχές της «κίτρινης» αυτής «έκρηξης», τα αιτήματα των επαναστατών για μείωση των καυσίμων και φορολόγηση των πλουσίων έτυχαν της υποστήριξης της γαλλικής Αριστεράς.

Παράλληλα, κέρδισαν τη συμπάθεια της ακροδεξιάς με το αίτημα της αποχώρησης της Γαλλίας από το Σύμφωνο της Μετανάστευσης του ΟΗΕ, το οποίο οι διαδηλωτές θεωρούσαν ότι θα ήταν όχημα για την εισβολή χιλιάδων μεταναστών από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Τελικά, το πολιτικό φλερτ δεν ευοδώθηκε ούτε με την Αριστερά, ούτε και με τη Δεξιά.

Στη συνέχεια, όμως, μία εκ των συντονιστριών των «Κίτρινων Γιλέκων» ανακοίνωσε ότι θα έφτιαχνε λίστα με υποψηφίους για συμμετοχή στις Ευρωεκλογές του Μαΐου. Αμέσως μετά, δημοσκόπηση έδειξε ότι η πρόθεση ψήφου υπέρ της λίστας των υποψηφίων των «Κίτρινων Γιλέκων» έφτανε στο 13%, καθιστώντας αυτόματα το «κόμμα» ως τρίτη δύναμη στη Γαλλία. Όμως, μια πιο προσεκτική ματιά σε αυτό το αποτέλεσμα, επιβεβαιώνει το πόσο λάθος ήταν οι υπολογισμοί των πολιτικών αντιπάλων του Μακρόν.

Συγκεκριμένα, το κυβερνών κόμμα στο σενάριο καθόδου των «Κίτρινων Γιλέκων» στις Ευρωεκλογές έχει ελάχιστες απώλειες εκλογικών ποσοστών. Η εκλογική βάση του κόμματος του Μακρόν έδειξε «ανοσία» στο επαναστατικό κάλεσμα των «Κίτρινων Γιλέκων». Κατά τραγική ειρωνεία, τα θύματα της νέας αυτής πολιτικής πραγματικότητας δεν ήταν άλλοι από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές του κίτρινου κινήματος. Από τη μια, το αριστερό κόμμα του Ζαν-Λικ Μελανσόν έχασε 1,5%, ενώ το ακροδεξιό κόμμα της Λεπέν είχε απώλειες πέραν του 3,5%.

Τριγμοί από τις εμφύλιες διαμάχες

Παρά τα υψηλά ποσοστά που έδειξε η δημοσκόπηση στη «λίστα» των «Κίτρινων Γιλέκων», η άμεση αντίδραση της «βάσης» στη σελίδα του Facebook ήταν αρνητική. Ακολούθησε η έντονη κριτική κατά της συντονίστριας, αποκλείοντας κάθε συμμετοχή στο εκλογικό σύστημα. Έγινε λόγος για «προδοσία των χιλιάδων ανθρώπων, αλλά και του κινήματος, με την ένταξη στη δημοκρατική διαδικασία», ενώ έκαναν την εμφάνισή τους οι πρώτες «εμφύλιες» διαμάχες μεταξύ των συντονιστών.

Οι ασυμβατότητες αυτές, ενώ αρχικά έδιναν τον χαρακτήρα της ποικιλομορφίας στο κίνημα, πλέον δείχνουν ότι ο επαναστατικός του πυρήνας δεν μπορεί να συνυπάρξει με τους απογοητευμένους μετριοπαθείς. Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι το διακύβευμα της γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ αυτών που θέλουν να «διαλύσουν» τα Ηλύσια Πεδία και αυτών που θέλουν να εκμεταλλευτούν την πολιτική συγκυρία για να κατέβουν στις Ευρωεκλογές είναι η ίδια η επιβίωση αυτού του ιδιότυπου «λαϊκού» κινήματος.

Η προσέγγιση των λαϊκιστών

Η γεμάτη συμβολισμούς συνάντηση του Υπουργού Εσωτερικών της Ιταλίας, Λουίτζι Ντι Μάιο, με ηγετικά μέλη του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων» στη Γαλλία με φόντο τις Ευρωεκλογές, έγινε η αφορμή να ξεσπάσει η μεγαλύτερη κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η γαλλική κυβέρνηση δεν δίστασε να κάνει λόγο για επαναλαμβανόμενες ενέργειες ανάμειξης, ενώ κατηγόρησε τον ηγέτη του λαϊκιστικού Κινήματος των Πέντε Αστέρων ότι όλα αυτά γίνονται με σκοπό να σχηματίσουν μια ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο.

Η ουσία αυτής της συνάντησης, όμως, βρίσκεται στο γεγονός ότι ανοίγεται ο δρόμος σε άλλη μια αντισυστημική δύναμη να ενισχύσει το ευρωσκεπτικιστικό τόξο που αναμένεται να κυριαρχήσει στις Ευρωεκλογές του Μαΐου. Την ίδια στιγμή, αποτελεί μια υπενθύμιση στον Εμμανουέλ Μακρόν ότι η συζήτηση που άνοιξε με τα «Κίτρινα Γιλέκα» και ο τρόπος διαχείρισής τους δεν θα καθορίσει μόνο το μέλλον της Γαλλίας, αλλά και της ίδιας της Ε.Ε.