ΑΒΕΒΑΙΟ ΤΟ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟ ΣΚΗΝΙΚΟ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛ

ΟΙ ΟΙΩΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟΙ, ΑΛΛΑ ΟΛΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΑΤΡΑΠΟΥΝ ΑΝ ΤΕΛΙΚΑ ΟΔΗΓΗΘΕΙ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ  ΑΞΙΟΠΟΙΝΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ

Την ώρα που το Κόμμα των Εργατικών αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο διάσπασης, ο στρατηγός Μπένι Γκαντς φιλοδοξεί να καλύψει το «αντιπολιτευτικό κενό» ιδρύοντας το κόμμα «Σθένος για το Ισραήλ»

Όταν στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε στο Ισραήλ η προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τις 9 Απριλίου 2019, κανείς δεν περίμενε ότι μέσα σε τρεις εβδομάδες ο κομματικός χάρτης της χώρας θα μεταβαλλόταν τόσο δραστικά. Μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος ποιες ακριβώς θα είναι οι πολιτικές δυνάμεις και συμμαχίες που θα συναγωνιστούν στις κάλπες. Εν μέσω κομματικών διασπάσεων, προσωπικών ανταγωνισμών και απρόσμενων συγκλίσεων, φαίνεται για την ώρα πως δύο θα είναι οι κύριοι μονομάχοι για το πρωθυπουργικό αξίωμα: ο νυν Πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου και ο νεοεμφανιζόμενος στην πολιτική, τέως Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Μπένι Γκαντς.

Οι προκλήσεις του Νετανιάχου

Όλα δείχνουν ότι οι επερχόμενες εκλογές είναι κρίσιμες όχι μόνο για το Λικούντ, το μεγαλύτερο κόμμα της χώρας, που εδώ και χρόνια αποτελεί τον κορμό εκάστοτε κυβερνητικού συνασπισμού, αλλά και για τον ίδιο τον αρχηγό του, Βενιαμίν Νετανιάχου. Μπορεί τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μην κατάφεραν να αρθρώσουν πολιτικό λόγο, ικανό να μειώσει τη δημοτικότητά του, ωστόσο, δύο ήταν οι σημαντικότεροι παράγοντες που τόνισαν δυσάρεστες πτυχές της θητείας του: Ο Τύπος και η Δικαιοσύνη.

Έτσι, ιδίως κατά την τελευταία τριετία, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν ιδιότυπο «πόλεμο σκιών», με δημοσιεύματα που επίμονα συνδέουν τον ίδιο, τα μέλη της οικογένειάς του και στενούς του συνεργάτες, με υποθέσεις διαφθοράς. Συγχρόνως, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη ανακριτικές πράξεις, το αποτέλεσμα των οποίων δεν έχει ακόμα ανακοινωθεί. Η πλήρης εικόνα για το εάν συντρέχουν στο πρόσωπο του Νετανιάχου αποχρώσες ενδείξεις για την τέλεση αξιόποινων πράξεων διαφθοράς θα φανεί στην έκθεση του Νομικού Επιτρόπου παρά τη Κυβερνήσει, η οποία φημολογείται ότι θα δοθεί στη δημοσιότητα τις ερχόμενες εβδομάδες. Σημειώνεται ότι η δημοσιοποίηση της έκθεσης αυτής θα συμπέσει χρονικά με τις εσωκομματικές εκλογές στο Λικούντ, που θα καθορίσουν την κατάρτιση του ψηφοδελτίου.

Μια απόφαση που κρίνει πολλά

Από την άλλη, και ενώ πολλές υποθέσεις που ενέπλεκαν τον Νετανιάχου σε σκάνδαλα έχουν μπει στο αρχείο, η κοινή γνώμη δεν φαίνεται να επηρεάζεται από τις υπόνοιες που βγαίνουν κατά καιρούς στη δημοσιότητα. Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Νετανιάχου διατηρεί τη δημοτικότητά του ψηλά, συγκεντρώνοντας ποσοστό 44% ως προς την καταλληλότητά του να διατηρήσει το πρωθυπουργικό αξίωμα. Παρ’ όλα αυτά, εάν το πόρισμα του Νομικού Επιτρόπου τον οδηγήσει στις αίθουσες των δικαστηρίων, η δημοτικότητά του αναμένεται να πληγεί σημαντικά - αλλά και πιθανότατα να ενθαρρύνει τους εσωκομματικούς του ανταγωνιστές να τονίσουν την παρουσία τους, αλλάζοντας άρδην τις ισορροπίες στο Λικούντ, το οποίο (μέχρι τώρα τουλάχιστον) δείχνει να είναι συσπειρωμένο γύρω από τον αρχηγό του.

Μεγάλες επιτυχίες στον διεθνή στίβο

Ο Νετανιάχου, ο οποίος είναι συγχρόνως και Υπουργός Εξωτερικών, μπορεί να αισθάνεται ικανοποιημένος για τον τρόπο με τον οποίον διαχειρίστηκε τις διεθνείς σχέσεις της χώρας του. Διόλου ευκαταφρόνητες οι επιτυχίες που σημείωσε. Ενδεικτικά: Μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ και της Γουατεμάλας στην Ιερουσαλήμ, συντονισμός με τη Ρωσία στο Συριακό, ανάπτυξη διαύλων επικοινωνίας με τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της στον Περσικό Κόλπο, αξιοποίηση του διαμεσολαβητικού ρόλου του Κατάρ σε ό,τι αφορά την κατάσταση στη Γάζα, ενίσχυση των σχέσεων με την Ινδία, στρατιωτική συνεργασία με την Αίγυπτο στο Σινά, ανάπτυξη της παρουσίας του Ισραήλ στην Αφρική, εμβάθυνση της συνεργασίας με Ελλάδα-Κύπρο-Ιταλία-ΕΕ για τον Eastmed (γεγονός που συνετέλεσε στη δραστική μείωση των επικρίσεων της ΕΕ κατά της πολιτικής του Ισραήλ έναντι των Παλαιστινίων).

Οι καλές επιδόσεις του Νετανιάχου στην ισραηλινή εξωτερική πολιτική τα τελευταία χρόνια αποτελούν και το μεγάλο του «επικοινωνιακό ατού» για το προεκλογικό του προφίλ: Ήδη ανακοινώθηκε ότι πρόκειται να επισκεφθεί σύντομα το Τσαντ (μία χώρα που είχε διακόψει τις σχέσεις της με το Ισραήλ στις αρχές της δεκαετίας του ’70, οι οποίες τώρα αναθερμαίνονται) και ότι ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Βραζιλίας πρόκειται να επισκεφθεί επίσημα το Ισραήλ, ακριβώς μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές. Εκτιμάται μάλιστα ότι, εάν οι δημοσκοπικές επιδόσεις δεν θα είναι ενθαρρυντικές για τον Νετανιάχου τους επόμενους μήνες, φαίνεται πως οι ΗΠΑ θα φροντίσουν να μειώσουν τις απώλειες: Μόλις ανακοινώθηκε η προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, κύκλοι του Λευκού Οίκου άφησαν να διαρρεύσει ότι η ανακοίνωση του ειρηνευτικού σχεδίου Τραμπ για τη Μέση Ανατολή θα πραγματοποιηθεί «σε συνάρτηση με τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών στο Ισραήλ», με ό,τι άλλο υπονοείται. Οι οιωνοί για τον Νετανιάχου είναι καλοί - πλην, όμως, υπό την δαμόκλειο σπάθη της ισραηλινής Δικαιοσύνης.

Εργατικοί σε κρίση, ρεύμα για Γκαντς

Ενώ το Κόμμα των Εργατικών της αξιωματικής αντιπολίτευσης αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο διάσπασης λόγω των κραδασμών που προκάλεσε η προσωπική αντιπαράθεση μεταξύ του (εξωκοινοβουλευτικού) αρχηγού του, Άβι Γκάμπαϊ, και της αρχηγού της κοινοβουλευτικής του ομάδας, Τσίπι Λίβνι, το «αντιπολιτευτικό κενό» φιλοδοξεί να καλύψει ο στρατηγός Μπένι Γκαντς (είχε διατελέσει Αρχηγός του στρατού κατά την περίοδο 2011-2016), ιδρύοντας το κόμμα «Σθένος για το Ισραήλ». Χωρίς να προβεί σε καμία απολύτως δήλωση περί του ιδεολογικού του στίγματος, ο Γκαντς συγκέντρωσε αμέσως το 38% της κοινής γνώμης ως προς το εάν είναι κατάλληλος για την πρωθυπουργία. Αυτό το «υψηλό σκορ» αποδεικνύει γι' ακόμα μια φορά πόσο ψηλά βρίσκεται ο θεσμός του στρατού στα μάτια του μέσου Ισραηλινού.

Οι καλές επιδόσεις του Νετανιάχου στην ισραηλινή εξωτερική πολιτική τα τελευταία χρόνια αποτελούν και το μεγάλο του «επικοινωνιακό ατού» για την προεκλογική του εκστρατεία, και απ’ ό,τι φαίνεται πρόκειται να το αξιοποιήσει τους επόμενους μήνες στο έπακρον. Ήδη χθες (Σάββατο, 19/1), ο Νετανιάχου μετέβη στο Τσαντ για να ανακοινώσει και επίσημα πια την πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με την αφρικανική αυτή χώρα, ύστερα από την πλήρη διακοπή τους στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Επιπροσθέτως, ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Βραζιλίας πρόκειται να επισκεφθεί επίσημα το Ισραήλ, ακριβώς μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές - και φυσικά, έπεται συνέχεια.

Εκτιμάται μάλιστα ότι, εάν οι δημοσκοπικές επιδόσεις δεν θα είναι ενθαρρυντικές για τον Νετανιάχου τους επόμενους μήνες, φαίνεται πως οι ΗΠΑ θα φροντίσουν να μειώσουν τις απώλειες: Μόλις ανακοινώθηκε η προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, κύκλοι του Λευκού Οίκου άφησαν να διαρρεύσει ότι η ανακοίνωση του ειρηνευτικού σχεδίου Τραμπ για τη Μέση Ανατολή θα πραγματοποιηθεί «σε συνάρτηση με τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών στο Ισραήλ», με ό,τι άλλο υπονοείται... Οι οιωνοί για τον Νετανιάχου είναι καλοί - πλην, όμως, υπό την δαμόκλειο σπάθη της ισραηλινής δικαιοσύνης.

ΓΑΒΡΙΗΛ ΧΑΡΙΤΟΣ
Δρ Διεθνών Σχέσεων, Ερευνητής του Ινστιτούτου Μπεν-Γκουριόν, Ισραήλ

Ο «Νόμος του Έθνους» και η στρατηγική Γκαντς

Η παρατεταμένη σιωπή του Γκαντς στοχεύει να αξιοποιήσει το διάστημα που διανύουμε, εν αναμονή του πορίσματος περί τυχόν ποινικών ευθυνών του Νετανιάχου. Βλέποντας, όμως, αφενός τα ποσοστά του κεντροδεξιού Λικούντ να παραμένουν υψηλά και, αφετέρου, το Κόμμα των Εργατικών να καταρρέει δημοσκοπικά, ο στρατηγός Γκαντς έλυσε την περασμένη εβδομάδα τη σιωπή του, δηλώνοντας λακωνικά ότι τάσσεται υπέρ της επαναδιατύπωσης του αμφιλεγόμενου «Νόμου του Έθνους», που στηρίχθηκε με πάθος από την εθνοθρησκευτική Δεξιά, ενώ επικρίθηκε έντονα τόσο από την ισραηλινή αριστερή αντιπολίτευση, όσο και διεθνώς.

Έτσι, χωρίς να θεωρείται τίποτα βέβαιο, το νέο κόμμα του Μπένι Γκαντς μάλλον προσβλέπει στις ψήφους που θα διαρρεύσουν από τους Εργατικούς. Αυτή, όμως, η ιδεολογική στόχευση ενδέχεται να αλλάξει, εάν το πόρισμα για τις ποινικές ευθύνες του Νετανιάχου προκαλέσει τριγμούς στο δεξιό Λικούντ. Μέχρι τότε, εκτιμάται ότι ο Γκαντς θα προτιμά τη σιωπή - αν και είναι κοινό μυστικό ότι ο ίδιος πρόσκειται ιδεολογικά στον χώρο της Δεξιάς, συμφωνώντας με τους μέχρι τώρα χειρισμούς στο Παλαιστινιακό.

Οι εκλογές και η πορεία της Τριμερούς

Παρά τις αισιόδοξες προβλέψεις, το εγχείρημα του Eastmed βρίσκεται ακόμα σε φάση κρίσιμη

Η Τριμερής Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ ουδέποτε τέθηκε στο πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης, είτε εντός είτε εκτός κυβέρνησης. Ως εκ τούτου, δεν αναμένεται να υπάρξει κάποια μεταβολή της ισραηλινής στάσης ως προς τον ελληνικό περιφερειακό παράγοντα. Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κύριος υποστηρικτής της ενίσχυσης των σχέσεων με την Κύπρο και την Ελλάδα αποδείχθηκε το περιβάλλον Νετανιάχου, παρά τις επιφυλάξεις που εκφράζονταν κατά καιρούς από τοπικά think tanks και επιχειρηματικούς κύκλους.

Η πρόσφατη αμερικανική ενθάρρυνση δεν θα πρέπει να μας εφησυχάζει, καθότι η τελευταία λέξη θα ανήκει πάντοτε στους διεθνείς επενδυτές. Παρά τις αισιόδοξες προβλέψεις, το εγχείρημα του Eastmed βρίσκεται ακόμα σε φάση κρίσιμη. Θα ήταν, λοιπόν, καλό, οι ισραηλινές εκλογές του Απριλίου να μη φέρουν νέα πρόσωπα στα ισραηλινά κέντρα λήψεως αποφάσεων σε ό,τι αφορά την εμβάθυνση του άξονα Λευκωσίας-Αθήνας-Ιερουσαλήμ, τη στιγμή, μάλιστα, που η διακυβέρνηση Νετανιάχου από το 2010 και εντεύθεν απέδειξε ότι έχει τη βούληση να εξυπηρετήσει σε αρκετά μεγάλο βαθμό τις ελλαδικές και κυπριακές επιδιώξεις.