ΟΙ ΚΥΡΙΑΡΧΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΚΑΚΙΕΡΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΥΡΟΔΟΤΟΥΝ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΚΑΚΙΕΡΑ, ΣΕ ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΠΟΥ ΘΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΙΚΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΧΑΜΕΝΟΥΣ, ΟΠΩΣ ΑΥΤΟΙ ΑΝΑΔΕΙΧΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΠΑΡΤΙΔΑ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1945-1955

Άνοδος του λαϊκισμού, αλλαγή στη δημογραφία -κυρίως της ΕΕ-, η προσπάθεια της Κίνας να καταστεί παγκόσμια πολιτική και στρατιωτική υπερδύναμη, η ενόχληση των Ηνωμένων Πολιτειών και τα εμπόδια που θα βάλλουν στη διαδρομή του Πεκίνου, ο ρόλος της Ρωσίας και η αλλαγή πορείας της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και οι ενεργειακές εξελίξεις τόσο στη Μαύρη Θάλασσα, όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αναμένεται να είναι μόνο μερικές από τις εξελίξεις που θα απασχολήσουν έντονα τη διεθνή κοινότητα το 2019.

Οι γραμμές άρχισαν ήδη να καθορίζονται από το 2018. Οι αλλαγές στις ισορροπίες του πλανήτη έχουν γίνει αισθητές. Σύμμαχοι έγιναν εχθροί, οι μικροί «παίκτες» δυνάμωσαν μέσα από συμμαχίες με τους μεγάλους και η τράπουλα που ανακατεύτηκε, άρχισε νέα μοιρασιά. Για την ΕΕ το πρώτο στοίχημα είναι το Brexit και η πρώτη δοκιμασία έχει οριστεί για τον Μάιο, με την διεξαγωγή ευρωεκλογών σε κλίμα λαϊκής οργής.

Το ερώτημα του μέλλοντος

Το τέλος εποχής για την Άγκελα Μέρκελ σηματοδότησε παράλληλα και το τέλος εποχής για τη γερμανική ηγεσία της Ε.Ε. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι ποιος θα αντικαταστήσει το κενό και κατά πόσον, μέσα από τα νέα αναδυόμενα πολιτικά δεδομένα, όπως αυτά θα αναδιαμορφώσουν και οι ευρωεκλογές. Αναλυτές εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρξει κίνδυνος οικονομικής επιβράδυνσης στη Γερμανία και αν αυτό ισχύσει, το καυτό ερώτημα είναι πώς θα επιδράσει αυτή η επιβράδυνση στην υπόλοιπη ΕΕ.

Το ερώτημα της Ιταλίας παραμένει ανοιχτό καθώς, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν τριγμοί στον κυβερνητικό συνασπισμό της Ρώμης, δεν αποκλείεται οι ευρωεκλογές να ενδυναμώσουν τον συνασπισμό, ο οποίος πάση θυσία θα παραμείνει ζωντανός μέχρι τον Μάιο, παρά το βεβαρημένο ιστορικό σε πρόωρες εκλογές της Ιταλίας.

«Ηard Brexit, soft Brexit, no Brexit»

Το 2019 μπαίνει με το ερώτημα του Brexit να παραμένει ανοιχτό. Όλα εξακολουθούν να είναι πάνω στο τραπέζι. Το σκληρό Brexit, το συντεταγμένο Brexit της συμφωνίας και το καθόλου Brexit. Στην πρώτη περίπτωση το Ηνωμένο Βασίλειο θα βιώσει απώλειες στο ΑΕΠ μέχρι και 4% σε πάροδο 5 ετών, το δεύτερο σενάριο είναι εκείνο που θεωρείται ως το πιο πιθανό σε ποσοστό 60%, ενώ το τρίτο σενάριο θεωρείται πιθανό μόνο αν υπάρξει σημαντική μεταστροφή στις διαπραγματευτικές θέσεις της Μέι ή αν η κυβέρνησης της σιδηράς κυρίας πέσει και αλλάξει χέρια η Downing Street 10.

Το όραμα της Κίνας

Το Πεκίνο είναι αποφασισμένο να διανύσει τον νέο δρόμο του μεταξιού που οδηγεί προς την ΕΕ, περνώντας από τα Βαλκάνια, γεγονός που ενοχλεί πολύ τους Αμερικανούς και λιγότερο τους Ρώσους. Στο τελευταίο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος αυτό έγινε περισσότερο ξεκάθαρο από ποτέ. Το εμπόριο δεν είναι ο μόνος στόχος, η πολιτική και στρατιωτική παρουσία της Κίνας σε όλα τα σημαντικά γεγονότα του πλανήτη είναι, για τη χώρα, επιβεβλημένη.

Σύμφωνα με τον Φρανκ Κέλι, διευθυντικό στέλεχος της Deutsche Bank, «η έμφαση που αποδίδει η Κίνα στο γιγάντιο project του Νέου Δρόμου του Μεταξιού, που καλύπτει διά γης και θαλάσσης την περιοχή από Fuzhou και την Τζακάρτα μέχρι το Ναϊρόμπι, τη Μόσχα και το Ρότερνταμ, περνώντας και από την Ελλάδα, προμηνύει παράλληλα και αυξανόμενες πολιτικές και στρατιωτικές εντάσεις, όπως αυτή στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας».

Το αμερικανο-ρωσικό μέτωπο

Η ρωσική αρκούδα και η ισχύς της επιρροής της σε διάφορα σημεία του πλανήτη θα συνεχίσουν να αποτελούν απειλή για την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και δεν αποκλείεται με διάφορες αφορμές να δούμε νέους γύρους κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Ο αντίκτυπος των κυρώσεων της Δύσης, ναι μεν δεν είναι άμεσος, ωστόσο σταδιακά αποσπά μεγάλο κομμάτι της ρωσικής οικονομίας. Όλα θα κριθούν στην Αζοφική θάλασσα, καθώς εκεί θα κορυφωθούν οι πιέσεις. Ήδη η Ρωσία έδειξε την πρόθεσή της να «πνίξει» τις εξαγωγές της Ουκρανίας, τα δύο σημαντικότερα λιμάνια της οποία βρίσκονται στη θάλασσα του Αζόφ.

Επιλογές υψηλού ρίσκου από Ερντογάν

Σίγουρα ο δρόμος που θα χαράξει τελικά η Τουρκία, η οποία προς το παρόν το παίζει σε διπλό ταμπλό, θα απασχολήσει έντονα το 2019. Η ενταξιακή της πορεία, ιδιαίτερα μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου, αλλά και η συμπεριφορά της εντός του ΝΑΤΟ θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι δεν συμφέρει την Άγκυρα να εγκαταλείψει τη συμμαχία, ωστόσο ο Ερντογάν δείχνει πρόθυμος να το ρισκάρει. Έντονα θα απασχολήσει και η στάση που θα τηρήσει σε σχέση με τα πεδία των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο, δεδομένου ότι το 2019 αναμένεται να είναι χρονιά-ορόσημο για τα ενεργειακά της περιοχής.

Μέση Ανατολή και Αραβικός Κόλπος

Η Σαουδική Αραβία και το Ιράν είναι οι χώρες που αναμένεται να απασχολήσουν περισσότερο. Το Ριάντ είναι αποφασισμένο να «πιάσει» τον στόχο του «Vision 2030», με τον οποίο θα εξελιχθεί από μεγαλύτερη πετρελαϊκή οικονομία σε τεχνολογικό και επενδυτικό ηγέτη του πλανήτη. Η δολοφονία Κασόγκι, ωστόσο, δημιουργεί σκιές σε αυτήν τη διαδρομή που επιχειρεί ο διάδοχος του θρόνου, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν.

Στο Ιράν, από την άλλη, το οποίο συνεχίζει τις απειλές για το πυρηνικό πρόγραμμα, το τοπικό νόμισμα ριάλ έχει κατακρημνιστεί σε νέα χαμηλά επίπεδα, χάνοντας περίπου το 70% της αξίας του. Σε περίπτωση δε που προκύψει νέα πίεση από ενδεχόμενη επιβολή κυρώσεων, οι σκληροπυρηνικοί εντός της χώρας θα είναι οι κερδισμένοι. Θέλοντας να ξεφύγει από την πίεση των ΗΠΑ, η Τεχεράνη στρέφεται στην Κίνα. Μεγάλο κεφάλαιο αναμένεται να είναι και η αντιπαράθεση με το Ισραήλ, εντός της συριακής επικράτειας.

Εμπορικός πόλεμος

Ο εμπορικός πόλεμος που πρώτος άρχισε ο Ντόναλντ Τραμπ, κυρίως με στόχο την Κίνα, αναμένεται πως θα απασχολήσει ιδιαίτερα τις ηγεσίες όλων των χωρών και το 2019 και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πού θα οδηγηθεί. Για την ΕΕ είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι υπήρξε ανακωχή, προς το παρόν τουλάχιστον, με τις ΗΠΑ, τουλάχιστον μέχρι να ολοκληρωθεί ένας κύκλος διαλόγου.