ΧΩΡΙΣ ΚΑΘΑΡΟ ΝΙΚΗΤΗ ΟΙ ΕΝΔΙΑΜΕΣΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ

Η ΑΛΛΑΓΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΩΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΕΛΙΓΜΟΥΣ ΤΡΑΜΠ, ΑΛΛΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΑΝΤΑ Η ΛΥΣΗ... ΟΜΠΑΜΑ, ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΑΠΟΛΕΣΕΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΩΜΑΤΩΝ, ΔΙΟΙΚΩΝΤΑΣ ΜΕ ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ

Σε κλίμα πόλωσης για άλλη μια φορά, οι Αμερικανοί κλήθηκαν να ψηφίσουν δύο χρόνια μετά την αιφνιδιαστική για πολλούς νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία της χώρας, για την ανάδειξη του 116ου Κογκρέσου. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που μετατράπηκαν σε δημοψήφισμα για την προεδρία του Τραμπ, έδωσαν τον έλεγχο της Βουλής στους Δημοκρατικούς, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί ενίσχυσαν την παρουσία τους στη Γερουσία, δίνοντας την ευκαιρία και στα δύο κόμματα να δηλώσουν νικητές και ικανοποιημένοι με το εκλογικό αποτέλεσμα. Οι μεν, παραβλέποντας ότι το «κύμα αντι-Τραμπ» που είχε προαναγγελθεί, τελικά δεν υπήρξε, την ώρα που οι δεύτεροι υποβάθμισαν, τουλάχιστον επικοινωνιακά, τη δυνατότητα που απέκτησαν οι Δημοκρατικοί να θέτουν εμπόδια σε μεγάλο μέρος του προγράμματος του Τραμπ στη Βουλή.

Η σημασία των ενδιάμεσων εκλογών

Οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται στο μέσο κάθε προεδρικής θητείας και η συνήθης αλλαγή συσχετισμών και δυνάμεων στα δύο σώματα είναι καθοριστική για το έργο του εκάστοτε Αμερικανού Προέδρου. Όμως, οι συγκεκριμένες ενδιάμεσες εκλογές δεν ήταν συνηθισμένες, αφού, πέρα από τον χαρακτήρα του δημοψηφίσματος που ο ίδιος ο Τραμπ τούς είχε προσδώσει, επικρατούσε η άποψη ότι έφτασαν στο σημείο να γίνουν ένα υβρίδιο ενδιάμεσων και προεδρικών εκλογών, στέλνοντας μηνύματα και στους δύο πόλους της αμερικανικής πολιτικής ζωής.

Για τους Δημοκρατικούς γίνεται πλέον ξεκάθαρο ότι η ανατροπή του Τραμπ στις εκλογές του 2020 δεν θα είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, αφού δεν κατόρθωσαν να διεισδύσουν σε βάθος στην εκλογική περιφέρεια απ’ όπου αντλεί ψήφους ο Αμερικανός Πρόεδρος. Από την άλλη, οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν την πλειοψηφία που είχαν την προηγούμενη τετραετία και στα δύο Σώματα του Κογκρέσου και πλέον έχουν να αντιμετωπίσουν το νομοθετικό αντίβαρο των Δημοκρατικών απέναντι στην πολιτική ατζέντα του Τραμπ.

Τα προβλήματα που διαφαίνονται

Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, σε αυτές τις εκλογές ανανεώθηκε το Κογκρέσο, καθώς εκλέχθηκαν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ ανανεώθηκε κατά το ένα τρίτο και η σύνθεση της Γερουσίας. Η Γερουσία απαρτίζεται από 100 γερουσιαστές, δύο ανά πολιτεία, ανεξαρτήτως μεγέθους και πληθυσμού. Μέσα στις αρμοδιότητές της είναι η έγκριση των νομοθετημάτων που προτείνει η Βουλή.

Η τελευταία απαρτίζεται από 435 μέλη, που ανανεώνονται κάθε δύο χρόνια και η εκπροσώπηση κάθε πολιτείας γίνεται βάσει πληθυσμού. Η απόκτηση, πάντως, του ελέγχου των Επιτροπών της Βουλής δίνει στους Δημοκρατικούς εξουσία για τη διεξαγωγή ερευνών και τους επιτρέπει να καλέσουν μάρτυρες και να κατασχέσουν έγγραφα στα ευαίσθητα θέματα των φορολογικών δηλώσεων του Τραμπ, της χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών, των κατηγοριών για διαφθορά σε κυβερνητικές υπηρεσίες, αλλά και της υπό εξέταση ρωσικής ανάμειξης στις προεδρικές εκλογές του 2016.

Η ελκυστική επιλογή της αποπομπής Τραμπ

Μέσα σε αυτήν τη συζήτηση εντάσσεται και η διαδικασία αποπομπής του Προέδρου Τραμπ, μια επιλογή που φαίνεται «ελκυστική» πλέον σε μερίδα των Δημοκρατικών. Η πραγματικότητα είναι ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων μπορεί να προχωρήσει σε μια πρόταση μομφής κατά του Προέδρου, αλλά αυτό αφορά μόνον την αρχή της διαδικασίας. Εάν εξασφαλίσει πλειοψηφία για να προχωρήσει η πρόταση μομφής, η πραγματική «δίκη» θα γίνει στη Γερουσία, στην οποία θα χρειαστούν τα 2/3 για να γίνει τελικά αποδεκτή η πρόταση. Εάν λάβουμε υπόψη την πλειοψηφία που έχουν οι Ρεπουμπλικανοί στη Γερουσία, μπορούμε να καταλάβουμε γιατί αυτή η «ελκυστική» ιδέα δεν αποτελεί ρεαλιστική πολιτική επιλογή.

Επίσης, αντλώντας μνήμες από την πρόταση μομφής κατά του Μπιλ Κλίντον από τους «αμείλικτους» Ρεπουμπλικανούς, οι Δημοκρατικοί έμαθαν ότι μια τέτοια ενέργεια δημιουργεί κλίμα πόλωσης και κατά τη διάρκεια των ενδιάμεσων εκλογών θα μεταφραζόταν αυτόματα σε αύξηση των εδρών για τους αντιπάλους τους.

Οι ισορροπίες στην εξωτερική πολιτική

Με τον έλεγχο της Βουλής από τους Δημοκρατικούς, μια από τις προτεραιότητές τους αναμένεται να είναι η προσπάθεια να επηρεάσουν την «ξενοφοβική» εξωτερική πολιτική που υιοθέτησε ο Πρόεδρος Τραμπ με την εκλογή του. Αναλυτές συμφωνούν ότι οι χειρισμοί του Τραμπ στα γήπεδα της Ευρώπης, της Ρωσίας, της Σαουδικής Αραβίας, της Βόρειας Κορέας και του Ιράν οδήγησαν τις ΗΠΑ σε απομόνωση και τους αφαίρεσαν τον ηγεμονικό ρόλο που κατείχαν στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Η αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, η απόφαση της μεταφοράς της πρεσβείας των Ηνωμένων Πολιτειών από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ και η αναγνώρισή της ως πρωτεύουσας του Ισραήλ και οι χειρισμοί στη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν θορύβησαν όχι μόνο τους Δημοκρατικούς αλλά και μερίδα των Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι βλέπουν μια μονομερή προσέγγιση που αναγκαστικά πρέπει να ακολουθήσουν.

Η αλλαγή πάντως στη Βουλή δεν μπορεί να αλλάξει εκ των πραγμάτων πολλά, ειδικά όταν υπερέχει αριθμητικά στη Γερουσία το κόμμα του Προέδρου Τραμπ. Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας έχει ειδικό βάρος, αφού μέσα στις αρμοδιότητές της είναι η έγκριση όλων των διεθνών συνθηκών, η λήψη αποφάσεων για τα νομοθετήματα που αφορούν στην εξωτερική πολιτική, ενώ τα μέλη της επιτροπής ασκούν μεγάλη επιρροή στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.

Από την άλλη, η εξουσία που κατέχει η αντίστοιχη Επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων είναι σαφώς μειωμένη, αλλά μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην έγκριση των κονδυλίων της εξωτερικής πολιτικής και στον έλεγχο για το πώς χρησιμοποιούνται αυτά τα χρήματα. Αυτό όμως με μια προϋπόθεση: Οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να ψηφίζουν ομαδικά στη Βουλή, κάτι που μπορεί να είναι περίπλοκο στα θέματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, στα οποία πιο συντηρητικά μέλη του κόμματος μπορεί να μη συμφωνούν με πιο φιλελεύθερα μέλη του.

Ενισχύεται η ελληνική «φωνή» στην Ουάσιγκτον

Κερδισμένη κατά δύο μέλη αναδεικνύεται από τις ενδιάμεσες εκλογές η ελληνική κοινότητα. Δύο νέα μέλη εισήλθαν στο σώμα, ενώ επανεξελέγησαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων και οι τέσσερεις Ελληνοαμερικανοί βουλευτές. Σημαντικά οφέλη για την προώθηση της ελληνοκυπριακής ατζέντας αναμένεται να υπάρξουν και από την επανεκλογή του Γερουσιαστή Μπομπ Μενέντεζ, ο οποίος όχι μόνο είναι δεδηλωμένος φιλέλληνας, αλλά βρίσκεται στην κομβικής σημασίας επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, επηρεάζοντας αποφάσεις που αφορούν στο Κυπριακό, τις σχέσεις με την Τουρκία αλλά και στο σκοπιανό πρόβλημα.

Με την παρουσία Μενέντεζ στη Γερουσία και άλλους πέντε Ελληνοαμερικανούς στη Βουλή, αναμένεται μια πιο ισχυρή φωνή Ελλάδας και Κύπρου στο Κογκρέσο σε σχέση με την προηγούμενη διετία. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία την ώρα που η προκλητικότητα της Τουρκίας φτάνει στο κόκκινο, ενώ οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν ασφυκτικές πιέσεις για ισχυρές συμμαχίες με παίκτες-κλειδιά.