ΔΥΣΚΟΛΗ ΦΑΙΝΕΤΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΡΩΝ

Ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, Μαριάνο Ραχόι, συγκάλεσε χθες έκτακτο Υπουργικό Συμβούλιο, με την πρόθεση να ενεργοποιήσει τις ρυθμίσεις του άρθρου 155 του ισπανικού Συντάγματος, που προβλέπει την αναστολή της αυτονομίας των ισπανικών κοινοτήτων, έπειτα από την επιστολή του αυτονομιστή Προέδρου της Καταλωνίας, Κάρλες Πουντζδεμόντ, που απειλεί με κήρυξη ανεξαρτησίας, εάν δεν υπάρξει διάλογος. Μέχρι τη στιγμή που η εφημερίδα μας οδηγείτο στο τυπογραφείο, η συνεδρίαση δεν είχε ολοκληρωθεί. Στην αμφίσημη επιστολή του, ο Κάρλες Πουντζδεμόντ δεν υποχωρεί, αρνείται να ανακοινώσει ότι εγκαταλείπει την επιλογή της ανεξαρτησίας, αφήνει ασαφές κατά πόσον προχώρησε στην κήρυξη της ανεξαρτησίας στις 10 Οκτωβρίου, αλλά απειλεί να το κάνει, εάν δεν υπάρξει διάλογος με τη Μαδρίτη.

Η ισπανική Κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τη διαδικασία της αναστολής του καθεστώτος αυτονομίας της Καταλωνίας, θεωρώντας ότι ο αυτονομιστής Πρόεδρος Κάρλες Πουντζδεμόντ δεν αποκατέστησε τη νομιμότητα στην περιοχή του, επιδεινώνοντας μία κρίση που απειλεί τη σταθερότητα της Ευρώπης. «Εάν η Κυβέρνηση του Κράτους επιμείνει στην παρεμπόδιση του διαλόγου και συνεχίσει την καταστολή, το Κοινοβούλιο της Καταλωνίας θα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει, εάν το θεωρεί προσήκον, στην ψήφιση μίας επίσημης διακήρυξης της ανεξαρτησίας την οποία δεν ψήφισε στις 10 Οκτωβρίου», αναφέρεται στην επιστολή που απηύθυνε προς τον Πρωθυπουργό, Μαριάνο Ραχόι, αναφερόμενος στην απειλή αναστολής του καθεστώτος αυτονομίας.

Στην επιστολή του ο Πουντζδεμόντ αφήνει στην ισπανική Κυβέρνηση την επιλογή είτε να λάβει υπ΄όψιν της το γεγονός ότι αυτήν τη φορά μιλά λίγο πιο ανοικτά, είτε απλώς να διατηρήσει την απειλή της ενεργοποίησης του άρθρου 155 του Συντάγματος. Η ισπανική Κυβέρνηση επέλεξε το δεύτερο. «Η Κυβέρνηση θα συνεχίσει τις προβλεπόμενες από το άρθρο 155 του Συντάγματος διαδικασίες για την αποκατάσταση της νομιμότητας στην Καταλωνία, διαπιστώνοντας την "άρνηση" του κ. Πουντζδεμόντ να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις», αναφέρεται σε ανακοίνωση της ισπανικής Κυβέρνησης.

Τι προβλέπει το Σύνταγμα

Διάφορες απόψεις εκφράζονται για το ποιες είναι οι διαδικασίες που θα ακολουθήσουν την ενεργοποίηση του άρθρου 155. Όλες οι απόψεις συγκλίνουν στο ότι πρέπει πάση θυσία να αποφευχθεί αιματοχυσία, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση η γενίκευση του εμφυλίου είναι αναπόφευκτη με καταστροφικά αποτελέσματα. Κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ποιες είναι οι συνταγματικές διαδικασίες, καθώς αυτές δεν προνοούνται από το ίδιο το Σύνταγμα, αλλά θα ερμηνευθούν από τους νομικούς συμβούλους του κράτους, τώρα.

Η Ισπανία είναι μία εξαιρετικά αποκεντρωμένη χώρα και το Σύνταγμα του 1978 παρέχει στις 17 περιοχές της, τις αυτόνομες κοινότητες, εκτεταμένες εξουσίες σε τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Ωστόσο, ως ασφαλιστική δικλίδα, το άρθρο 155 αναφέρει πως η Μαδρίτη έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στη λήψη των αναγκαίων μέτρων που θα υποχρεώσουν τη Βαρκελώνη να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της. Τα «αναγκαία μέτρα» δεν περιγράφονται με σαφήνεια, εξ ου και η αβεβαιότητα που περιβάλλει την εφαρμογή του.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρουν Ισπανοί συνταγματολόγοι, όλα αυτά μπορούν να γίνουν, αν οι καταλανική ηγεσία αρνηθεί να παραδώσει τον έλεγχο της περιφέρειας. Έχει λοιπόν το δικαίωμα η Μαδρίτη να κηρύξει «κατάσταση έκτακτης ανάγκης», «κατάσταση επιβολής έκτακτων μέτρων» ή «κατάσταση πολιορκίας». Η εφαρμογή μιας από αυτές τις καταστάσεις μπορεί να επηρεάσει την ελευθερία κυκλοφορίας ή την ελευθερία τού συναθροίζεσθαι.

Υπάρχει, επίσης, ο νόμος «περί εθνικής ασφαλείας», ο οποίος θεσπίστηκε το 2015 , και επιτρέπει στην Κυβέρνηση να κηρύξει τη χώρα «σε κατάσταση που θέτει σε αμφισβήτηση την εθνική ασφάλεια». Σε αυτή την περίπτωση η Κυβέρνηση νομιμοποιείται να κυβερνά με νομοθετικά διατάγματα. Δημόσιοι λειτουργοί και αιρετοί μπορούν να τεθούν σε διαθεσιμότητα ή/και να αντικατασταθούν. Δεν αποκλείονται οι συλλήψεις αξιωματούχων. Και όλα αυτά μέχρι τη διενέργεια νέων εκλογών.

«Ιστορική ευθύνη»

Σύμφωνα με το ΑΠΕ, η καταλανική εφημερίδα Vanguardia επεσήμαινε την «ιστορική ευθύνη» του Κάρλες Πουντζδεμόντ, παρακινώντας τον να επιλέξει την οδό που του πρότεινε η Κυβέρνηση: Προκήρυξη πρόωρων τοπικών εκλογών για μία εκκίνηση εκ του μηδενός. «Δεν υπάρχει αξιοπρέπεια στη συλλογική αυτοκτονία, κυρίως εάν αυτό αποτελεί απόφαση ενός, ενώ όλοι υποφέρουν», γράφει η εφημερίδα της Καταλωνίας. Στην περιοχή αυτή, που έχει τη δική της γλώσσα και κουλτούρα και είναι υπερήφανη για την αυτονομία της, μία άρση της αυτονομίας μπορεί να προκαλέσει «εμφύλια σύγκρουση», προειδοποιεί η Vanguardia.

Η ηγεσία της Καταλωνίας θεωρεί ότι το δημοψήφισμα που διεξήγαγε την 1η Οκτωβρίου και το οποίο κηρύχθηκε παράνομο από τη Μαδρίτη τής δίνει «λαϊκή εντολή» για να κηρύξει ανεξαρτησία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, το «ναι» εξασφάλισε το 90% των ψήφων, ενώ η συμμετοχή ανήλθε στο 43%. Όμως, η καταλανική κοινωνία είναι απολύτως διχασμένη για το θέμα της ανεξαρτησίας.

Τοπικές εκλογές;

Μία λύση για την άρση του αδιεξόδου θα ήταν, σύμφωνα με πολλά μέσα ενημέρωσης, η προκήρυξη πρόωρων τοπικών εκλογών. «Εάν ο Κάρλες Πουντζδεμόντ προκηρύξει εκλογές, και ανάλογα με τη διαδικασία, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί επιστροφή στη νομιμότητα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ισπανική κυβερνητική πηγή. Βεβαίως, το περιθώριο έχει πλέον λήξει, και, ως εκ τούτου, ο ίδιος ο Πουντζδεμόντ δεν έχει πλέον το δικαίωμα να το πράξει. Αντιθέτως, θα αναλάβει την κήρυξη της διαδικασίας η Μαδρίτη.

Ο Πουντζδεμόντ υπό πίεση

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και του διαλόγου ανάμεσα στη Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη που ζητούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, μεγάλο μέρος των Καταλανών, μέχρι και η FC Barcelona, φαίνεται δύσκολη. Η ισπανική Κυβέρνηση θεωρεί ότι οι αυτονομιστές είναι παράνομοι και αρνείται να συζητήσει όσο δεν υποχωρούν. «Δεν μπορούμε να κάνουμε διάλογο με εκείνους που παραβιάζουν το Σύνταγμα», επαναλάμβανε ο Μαριάνο Ραχόι ενώπιον του βουλευτών.

Ο Κάρλες Πουντζδεμόντ, ο οποίος εξελέγη το 2016 υποσχόμενος την ανεξαρτησία, τελεί υπό πίεση απ' όλες τις πλευρές. Οι σύμμαχοί του τον παρακινούν να μην υποχωρήσει. Η σύλληψη και φυλάκιση δύο ηγετικών στελεχών του αυτονομιστικού κινήματος που κατηγορούνται για «στάση» εξήψε τα πνεύματα. Δεκάδες χιλιάδες Καταλανοί βγήκαν στους δρόμους το βράδυ της Τρίτης για να υποστηρίξουν τους δύο «πολιτικούς κρατουμένους», ενώ το CUP της άκρας αριστεράς και αναγκαίος εταίρος του Πουντζδεμόν τον καλεί να κηρύξει τώρα την ανεξαρτησία.

Από την άλλη πλευρά οι οικονομικοί κύκλοι ασκούν ακραία πίεση στον Πουντζδεμόντ για να υποχωρήσει. Περισσότερες από 800 επιχειρήσεις, ανάμεσά τους και δύο μεγάλες καταλανικές τράπεζες, μετέφεραν εκτός Καταλωνίας τις έδρες τους, ενώ ο κύκλος φυγής επιχειρήσεων συνεχιζόταν και το Σάββατο. Όμως, πάνω απ' όλα, η Μαδρίτη κρατά το πορτοφόλι: Η καταλανική Κυβέρνηση, η χρηματοδότηση της οποίας εξαρτάται από τη Μαδρίτη, μπορεί να βρεθεί με άδεια ταμεία στο τέλος του Οκτωβρίου.