Πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου είναι κοινοί και εν μέρει απ’ εκεί προκύπτει η συσχέτιση
Η σωστή πρόληψη και θεραπεία της περιοδοντικής νόσου αποτελούν κέρδος όχι μόνο για την στοματική υγεία, αλλά και για την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος

Τα τελευταία χρόνια αρκετές μελέτες κυρίως επιδημιολογικές συσχετίζουν την περιοδοντίτιδα με την αθηροσκλήρωση των αρτηριών. Η αθηροσκλήρωση αποτελεί το υπόστρωμα εμφάνισης αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, οξέων στεφανιαίων συνδρόμων και οξείας ισχαιμίας κάτω άκρων.

Τα οξεά στεφανιαία σύνδρομα, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου, αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως ενώ η περιοδοντίτιδα την κυριότερη αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες.

Η συσχέτιση φαίνεται να είναι πιο ισχυρή σε ασθενείς κάτω των 60 ετών ενώ η συσχέτιση αυτή φαίνεται να ελαττώνεται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Τι είναι όμως η περιοδοντίτιδα και πως συσχετίζεται με την αθηροσκλήρωση;

Τι είναι
Περιοδοντίτιδα είναι μια φλεγμονώδης νόσος των μαλακών και σκληρών ιστών που περιβάλλουν και στηρίζουν τα δόντια. Η φλεγμονή εκτείνεται σε βάθος στους ιστούς και σταδιακά παρατηρείται αποκόλληση των ούλων από τα δόντια και καταστροφή του οστού που στηρίζει τις ρίζες των δοντιών. Η περιοδοντίτιδα ανάλογα με την απώλεια πρόσφυσης διακρίνεται σε αρχόμενη, μέση ή προχωρημένη και ανάλογα με την έκταση της σε εντοπισμένη ή γενικευμένη.

Η αιτιολογία είναι κυρίως βακτηριακή, υπάρχουν όμως και παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, το άγχος, η κληρονομικότητα , ορμονικές διαταραχές και η ανοσολογική απόκριση. Πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου της περιοδοντίτιδας είναι κοινοί παράγοντες κινδύνου αθηροσκλήρωσης, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει εν μέρει την συσχέτιση των δύο νόσων.

Η πιο συνηθισμένη αιτία απώλειας δοντιών
Τα συμπτώματα της περιοδοντίτιδας δυστυχώς δεν είναι έκδηλα στα πρώτα στάδια της νόσου, με αποτέλεσμα ο ασθενής να αντιλαμβάνεται συνήθως τη νόσο σε αρκετά προχωρημένο στάδιο. Αρχικά συμπτώματα αποτελούν συχνά η ουλορραγία (αιμορραγία των ούλων) και η κακοσμία του στόματος.

Σε πιο προχωρημένο στάδιο μπορεί να υπάρξει κινητικότητα δοντιών, αποκόλληση των ούλων από τα δόντια και μετανάστευση (μετακίνηση) δοντιών. Η διάγνωση πρέπει να γίνεται από τον γενικό οδοντίατρο σε πρώιμο στάδιο. Ασθενείς με μέση ή προχωρημένη περιοδοντίτιδα θα χρειαστεί να παραπεμφθούν σε ειδικό περιοδοντολόγο για τη θεραπεία της νόσου. Αν δεν υπάρξει ειδική θεραπεία, τα δόντια παρουσιάζουν έντονη κινητικότητα και τελικά χάνονται.

Ενδεικτικό είναι ότι η περιοδοντίτιδα θεωρείται η πιο συνηθισμένη αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες, ενώ η συχνότητα εμφάνισης της είναι πολύ υψηλή σε ηλικίες άνω των 45 ετών. Η τελευταία επιδημιολογική έρευνα από το Centers for Disease Control and Prevention (CDC) που έγινε το 2009-2010 δείχνει ότι το 47.2% των ενήλικων Αμερικάνων παρουσιάζουν κάποιου είδους περιοδοντική νόσο. Αυτό αναλογεί σε 64.7 εκατομμύρια ενήλικες . Σε ηλικίες 65 και άνω, το ποσοστό φθάνει τα 70.1%.

Η αθηροσκλήρωση
Τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι η περιοδοντίτιδα δεν ευθύνεται μόνο για την απώλεια δοντιών αλλά συσχετίζεται και με την αθηροσκλήρωση των αρτηριών. Η αθηροσκλήρωση των αρτηριών χαρακτηρίζεται από δημιουργία αθηροσκληρωτικών βλαβών ή κοινώς, αθηρωματικής πλάκας στο τοίχωμα των αρτηριών.

Η εξέλιξη και ρήξη της αθηρωματικής πλάκας αποτελεί την κύρια αιτία θρόμβωσης ή απόφραξης των αρτηριών με εκδηλώσεις ανάλογες του αγγείου που προσβάλλεται. Έτσι μπορεί να προσβάλλονται οι αρτηρίες της καρδιάς (στεφανιαία αγγεία) , τα εγκεφαλικά αγγεία ή τα αγγεία των κάτω άκρων με κλινικές εκδηλώσεις το έμφραγμα του μυοκαρδίου, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και την οξεία ισχαιμία των κάτω άκρων αντίστοιχα.

Δεν είναι άμεση
Η αιτιολογική συσχέτιση των δύο νόσων δεν φαίνεται να είναι άμεση, δηλαδή οι ασθενείς που πάσχουν από περιοδοντίτιδα δεν θα εμφανίσουν αυτόματα και αθηροσκλήρωση ωστόσο οι έρευνες δείχνουν ότι η περιοδοντίτιδα αποτελεί πλέον παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου, κυρίως σε ηλικίες κάτω των 60 ετών. Κοινοί παράγοντες κινδύνου για τις δύο νόσους αποτελούν το κάπνισμα και ο σακχαρώδης διαβήτης . Επίσης σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει η κληρονομικότητα τόσο στην περιοδοντική νόσο όσο και στην εμφάνιση αθηροσκλήρωσης.

Ακόμα, η αιτιολογική συσχέτιση των δύο νόσων μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει λόγω βακτηριαιμίας. Βακτηριαιμία καλείται η είσοδος βακτηρίων στην συστηματική κυκλοφορία αίματος. Παροδικές βακτηριαιμίες υπάρχουν σε κοινές οδοντιατρικές θεραπείες, όπως ένα ‘απλό καθαρισμό’, αλλά και στη μάσηση ή και στο βούρτσισμα των δοντιών, ακόμη και σε περιοδοντικά υγιή στόματα.

Η βακτηριαιμία ενισχύει την τοπική φλεγμονή των αρτηριών μέσω ανοσολογικής απόκρισης με αποτέλεσμα την διάβρωση του ενδοθηλίου των αρτηριών ενώ παράλληλα αυξάνει την πηκτικότητα του αίματος και τους δείκτες φλεγμονής προάγοντας έτσι την εξέλιξη της αθηρωματικής νόσου. Η υπόθεση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι βακτήρια που παίζουν ρόλο στην δημιουργία της περιοδοντικής νόσου έχουν απομονωθεί σε αθηρωματικές πλάκες

. Παράλληλα έχει καταδειχθεί ότι η θεραπεία της περιοδοντικής νόσου βελτιώνει την λειτουργία του ενδοθηλίου των αρτηριών, στοιχείο που ίσως να υποδηλώνει και τον έμμεσο προστατευτικό ρόλο της καλής στοματικής υγιεινής έναντι της αθηροσκλήρωσης.

Συμπερασματικά, η περιοδοντίτιδα αποτελεί την κύρια αιτιολογία απώλειας δοντιών στους ενήλικες αλλά συσχετίζεται και με την αθηροακλήρωση των αρτηριών. Έτσι η σωστή πρόληψη και θεραπεία της περιοδοντικής νόσου αποτελούν κέρδος όχι μόνο για την στοματική υγεία, αλλά και για την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος.

Χρίστος Κωνσταντινίδης, BDS, MS
Θράσος Κωνσταντινίδης, MD