Η ΧΑΛΑΡΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΜΩΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, οι εταιρείες της Ευρωζώνης πωλούν περισσότερα και αυξάνουν την απασχόλησή τους περισσότερο απ' οποιαδήποτε εποχή από τότε που άρχισε η κρίση χρεών της Ε.Ε.

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, κ. Μάριο Ντράγκι, πιστεύει ότι το 2017 θα είναι ο χρόνος κατά τον οποίο δεν θα διαφοροποιηθούν ούτε τα επιτόκια, ούτε το πρόγραμμα της Τράπεζας για την ποσοτική χαλάρωση με την αγορά ομολόγων

Η χαλαρή νομισματική πολιτική, όμως, όπως υπολογίζει η Παγκόσμια Τράπεζα, θα οδηγούσε σε καλύτερα αποτελέσματα αν ταυτόχρονα προωθούνταν μεταρρυθμιστικά μέτρα, ειδικά από την πλευρά της προσφοράς

Τα στατιστικά στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2016 η Ευρωζώνη αναπτύχθηκε με ρυθμό 0,5 και σε ετήσια βάση 1,8%. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, οι εταιρείες της Ευρωζώνης πωλούν περισσότερα και αυξάνουν την απασχόλησή τους περισσότερο απ' οποιαδήποτε άλλη εποχή από τότε που άρχισε η κρίση χρεών της Ε.Ε. Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε κάτω από το 10% για πρώτη φορά στα επτά χρόνια, ενώ η βιομηχανική παραγωγή παρουσιάζει αυξητική τάση. Και αυτό όχι μόνο στη Γερμανία, στην πιο ισχυρή οικονομία της Ευρωζώνης, αλλά και σε οικονομίες που αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα, όπως είναι η Γαλλία και η Ισπανία.

Αυτή η ανάκαμψη διατηρείται παρά τις τρομοκρατικές επιθέσεις σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., την ένταση που πρόσφατα ξαναδημιουργήθηκε μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, την απόφαση των Βρετανών να εξέλθουν από την Ε.Ε. και την εκλογή του Προέδρου Τραμπ στην προεδρία της Αμερικής. Παράλληλα, αβεβαιότητα δημιουργούν οι κίνδυνοι που μπορεί να προέλθουν από τις εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία και ίσως και την Ιταλία. Εντούτοις, παρ' όλα αυτά, η ανάκαμψη στην Ευρωζώνη συνεχίζεται. Ασφαλώς, η πιο χαμηλή συναλλαγματική αξία του ευρώ και τα χαμηλά επιτόκια έχουν βοηθήσει στην ανάκαμψη αυτή.

Παράλληλα, όμως, στις αδύναμες οικονομίες της Ευρωζώνης η δημοσιονομική πολιτική είναι λιγότερο περιοριστική. Η ΕΚΤ έχει μειώσει τα επιτόκια σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και αγόρασε ομόλογα αξίας €1,5 τρις, με βάση το πρόγραμμα της ποσοτικής χαλάρωσης.

Η κατάσταση στη Γερμανία

Η οικονομία της Γερμανίας κατά το 2016 στο 1,9% είχε επεκταθεί με τον πιο ψηλό ρυθμό στα πέντε χρόνια, πράγμα που αναπτερώνει τις ελπίδες της Καγκελαρίου Μέρκελ για επανεκλογή και υπογραμμίζει τη σημασία της Γερμανίας για την ανάκαμψη της Ευρωζώνης. Ο ρυθμός ανάπτυξης της Γερμανίας προήλθε από την αυξημένη απασχόληση, την αύξηση των ημερομισθίων και τις αυξημένες δαπάνες που αφορούσαν την απορρόφηση περίπου 1,2 εκ. μεταναστών.

Το 2016 ήταν ο τρίτος χρόνος που η Γερμανία δεν χρειάστηκε δανεισμό, αφού σημειώθηκε δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους €6,2 δις, που αποτελεί το 0,6% του ΑΠΕ σε σχέση με το 0,7% κατά το 2015. Τα αποτελέσματα αυτά όμως οδηγούν και σε κριτική από τους εμπορικούς εταίρους της Γερμανίας ότι έπρεπε να αυξήσει περισσότερο τις δημόσιες δαπάνες της, πράγμα που θα βοηθούσε τόσο τη γερμανική οικονομία όσο και τις χώρες της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν προβλήματα, ενώ παράλληλα θα οδηγούσε και σε ισορροπία σε όλη την Ευρωζώνη.

Αναφέρεται ότι τόσο το ΔΝΤ όσο και η ΕΚΤ επανειλημμένα εισηγούνται στη Γερμανία να χρησιμοποιήσει το δημοσιονομικό πλεόνασμά της για να δώσει ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης. Ο Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, κ. Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, όμως, υποστηρίζει ότι η Γερμανία θα πρέπει να επωφεληθεί από τα χαμηλά επιτόκια για να μειώσει το €1,3 τρις δημόσιο χρέος.

Αντίθετα, το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, που βρίσκεται σε συνασπισμό, με το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της κ. Μέρκελ, υποστηρίζει μείωση φορολογιών και περισσότερες επενδύσεις. Τονίζει επίσης ότι η Γερμανία προωθεί σε μεγάλο βαθμό τη δημοσιονομική πειθαρχία και απαιτεί παρόμοια δημοσιονομική πειθαρχία και από τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης. Αυτή η πολιτική όμως έχει οδηγήσει στην αύξηση των λαϊκιστών ηγετών, όπως είναι η Marine Le Pen στη Γαλλία.

Η Γαλλία

Όσον αφορά τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, της Γαλλίας, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι κατά το τέταρτο τρίμηνο σημειώθηκε αύξηση 0,4% και σε ετήσια βάση 1,3% σε σχέση με 1,5% που είναι ο κυβερνητικός στόχος. Στην περίπτωση της Ιταλίας, που είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, όμως, η ανεργία αυξήθηκε στο 12%. Αντίθετα, το ποσοστό των Γερμανών που παραμένουν άνεργοι είναι πιο κάτω από το 50% του ποσοστού ανεργίας στην Ιταλία. Σε όλη την επικράτεια της Ευρωζώνης η ανεργία μειώθηκε στο 9,6%, που είναι το πιο χαμηλό ποσοστό από τον Μάιο του 2009. Η ανεργία στη Γερμανία όμως στο 5,9% βρίσκεται σε χαμηλό σημείο ρεκόρ. Και η συμμετοχή στην εργασιακή αγορά βρίσκεται στο πιο ψηλό σημείο από την επανένωση των δυο Γερμανίων το 1990. Στην Κύπρο, δυστυχώς, η ανεργία, και σύμφωνα με εκτιμήσεις της Eurostat, αυξήθηκε από το 13,1% το 2015 στο 14,3% το 2016.

Οι θέσεις Τουσκ και Ντράγκι

Ο κ. Donald Tusk, πρώην Πρωθυπουργός της Πολωνίας και τώρα Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των 28 κρατών - μελών της Ε.Ε., απέστειλε επιστολή σε όλα τα μέλη του Συμβουλίου και αναφέρει ότι υπάρχουν ανησυχίες και αύξηση αβεβαιότητας από τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ για την Ευρώπη. Ο νέος Πρόεδρος της Αμερικής έχει δηλώσει ότι η Ε.Ε. αποτελεί όργανο της Γερμανίας και προβλέπει ότι και άλλες χώρες θα ακολουθήσουν το παράδειγμα της Βρετανίας και θα εξέλθουν από την Ε.Ε.

Ο Πρόεδρος της ΕΚΤ, κ. Μάριο Ντράγκι, πιστεύει ότι το 2017 θα είναι ο χρόνος κατά τον οποίο δεν θα διαφοροποιηθούν ούτε τα επιτόκια, ούτε το πρόγραμμα της Τράπεζας για την ποσοτική χαλάρωση με την αγορά ομολόγων. Εντούτοις, επικριτές από τη Γερμανία, που είναι η ατμομηχανή της Ευρωζώνης, ανησυχούν για τη χαλαρή νομισματική πολιτική, η οποία με παράλληλη αύξηση του πληθωρισμού μειώνει την απόδοση των αποταμιεύσεων. Κατά συνέπειαν, αν ο ρυθμός πληθωρισμού στη Γερμανία συνεχίσει να αυξάνεται, η ΕΚΤ θα αντιμετωπίσει αυξημένες πιέσεις για περαιτέρω μείωση του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης.

Από την άλλη μεριά, όμως, ορισμένοι οικονομολόγοι είναι απογοητευμένοι από την απόφαση για τη μείωση της αγοράς ομολόγων από τον προσεχή Απρίλιο από €80 δις σε €60 δις τον μήνα. Όπως πιστεύουν οι οικονομολόγοι, η ΕΚΤ θα χάσει την αξιοπιστία της για πληθωρισμό πλησίον του 2%. Ο πληθωρισμός σήμερα στην Ευρωζώνη είναι 1,7% και όπως αναμένεται θα συνεχίσει να είναι πιο κάτω από τον στόχο του 2% ακόμη και μέχρι το 2019. Στην Κύπρο ο πληθωρισμός κατά το 2016 ήταν αρνητικός κατά -1,4%. Με τις εκλογές που αναμένονται τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στη Γερμανία θα αυξάνονται οι πιέσεις προς την ΕΚΤ να αυξήσει τα επιτόκια προς όφελος των αποταμιευτών.

Η άποψη των αναλυτών

Βέβαια, οι αναλυτές πιστεύουν ότι η χαλαρή νομισματική πολιτική της ΕΚΤ έχει επιτύχει να διατηρήσει τόσο τον ρυθμό ανάπτυξης όσο και τον ρυθμό πληθωρισμού σε ανεκτά επίπεδα. Αν δεν υπήρχε η πολιτική αυτή, τόσο ο ρυθμός ανάπτυξης όσο και ο πληθωρισμός θα ήταν πολύ πιο κάτω. Έχει υπολογιστεί ότι χωρίς τη νομισματική χαλάρωση ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης κατά το 2015 θα ήταν κατά 1,5% πιο χαμηλός, ενώ ο δομικός πληθωρισμός θα ήταν μηδενικός σε σχέση με 0,9% που έχει σημειωθεί.

Η χαλαρή νομισματική πολιτική, όμως, όπως υπολογίζει η Παγκόσμια Τράπεζα, θα οδηγούσε σε καλυτέρα αποτελέσματα αν ταυτόχρονα προωθούνταν και μεταρρυθμιστικά μέτρα, ειδικά από την πλευρά της προσφοράς. Ασφαλώς, η χαλαρή νομισματική πολιτική δεν μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της μακροπρόθεσμης παραγωγικότητας και ανάπτυξης. Απλώς μπορεί να κερδίσει τον χρόνο που χρειάζεται για τις κυβερνήσεις να εισαγάγουν και να εφαρμόσουν τα μεταρρυθμιστικά προγράμματα.

Υ.Γ.: Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.

ΜΑΡΙΟΣ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ
Senior Associate,
KPMG Limited,
τηλ. 25869000,
ηλεκ. διευθ. [email protected]