ΚΡΙΣΙΜΗ Η ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΠΟΥ ΜΠΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βρετανίας την Τρίτη αναμένεται να πυροδοτήσει άμεσα εξελίξεις τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας

Στόχος της Μέι είναι μέχρι τα τέλη Μαρτίου να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, προκειμένου να ξεκινήσει επισήμως η διαδικασία της αποχώρησης

Η Κύπρος ενδεχομένως να ωφεληθεί από την περίπτωση ενός «σκληρού Brexit»

Μια κρίσιμη εβδομάδα για το πώς θα προχωρήσει τελικά το Brexit είναι η ερχόμενη. Συγκεκριμένα την Τρίτη, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας θα ανακοινώσει την απόφασή του για το αν η Πρωθυπουργός Τερέζα Μέι μπορεί να ξεκινήσει τη διαδικασία του Brexit χωρίς τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου. Από την εν λόγω απόφαση θα κριθεί εν πολλοίς η ταχύτητα και ο τρόπος που θα ξεκινήσει η διαδικασία για την αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός πρωτόγνωρο για τα ευρωπαϊκά θέσμια. Η απόφαση, παράλληλα, αναμένεται να πυροδοτήσει άμεσα εξελίξεις τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας.

Επικοινωνιακή ήττα

Στις αρχές Νοεμβρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας αποφάσισε, για να προχωρήσουν οι όποιες διαδικασίες για την έξοδο της Βρετανίας από την Ε.Ε., η κυβέρνηση θα πρέπει να έχει πρώτα τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου, δεδομένου ότι «ο πιο θεμελιώδης κανόνας του Συντάγματος του Ηνωμένου Βασιλείου είναι ότι το Κοινοβούλιο είναι κυρίαρχο». Η βρετανική κυβέρνηση έλαβε από το δικαστήριο άδεια για να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης και η απόφαση είναι αυτή που θα ανακοινωθεί την Τρίτη.

Η πρώτη αυτή απόφαση χαρακτηρίστηκε όχι μόνο επικοινωνιακή ήττα για την Πρωθυπουργό, αλλά επέφερε πλήγμα και νέα καθυστέρηση στις προσπάθειες της Mέι για να προχωρήσει το Brexit. Στόχος της Μέι είναι μέχρι τα τέλη Μαρτίου να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, προκειμένου να ξεκινήσει επισήμως η διαδικασία της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Ξεκάθαρο» και «σκληρό»

Την Τρίτη σε μια πολυαναμενόμενη ομιλία της η Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Τερέζα Μέι τάχθηκε υπέρ ενός «ξεκάθαρου» και «σκληρού» διαζυγίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε η χώρα της να ανακτήσει τον έλεγχο της μετανάστευσης, τονίζοντας τις προτεραιότητες της κυβέρνησής της αναφορικά με το Brexit, διαψεύδοντας αυτούς που πίστευαν ότι ενδεχομένως να προέκρινε ένα «ήπιο Brexit», με παραμονή της Βρετανίας στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φυσικά αυτή η ρητορική που χρησιμοποιεί η Μέι δεν φαίνεται να αρέσει ιδιαίτερα στο εσωτερικό, ακόμα και σε αυτούς που υποστηρίζουν την έξοδο, καθώς θεωρούν ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η χώρα τους να απομονωθεί.

Το «κρυφό χαρτί»

Αναλύοντας την ομιλία της Μέι ο βρετανικός Τύπος εντόπισε το «κρυφό χαρτί» το οποίο αναμένεται να αξιοποιήσει η βρετανική πλευρά στη διαπραγμάτευση. Συγκεκριμένα, η «Guardian» στάθηκε σε μια φράση από την ομιλία της Τερέζα Μέι για τη διαδικασία του Brexit, όπου είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η μοναδική πυρηνική δύναμη στην Ευρώπη, μαζί με τη Γαλλία, η οποία διαθέτει καλές μυστικές υπηρεσίες. Παράλληλα, έφερε στο προσκήνιο τα ζητήματα που μπορούν να αποβούν εναντίον της ΕΕ, αν δεν δώσει στην Αγγλία όσα απαιτεί.

«Οι βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις είναι ένα κρίσιμο μέγεθος στη συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης. Και οι δυνατότητες των μυστικών μας υπηρεσιών -μοναδικές στην Ευρώπη- έσωσαν ήδη αναρίθμητες ζωές... Μετά το Brexit, το Ηνωμένο Βασίλειο σκοπεύει να διατηρήσει καλές και φιλικές σχέσεις με όλους τους γείτονες, καθώς και να υπερασπιστεί την άμυνα όλων των πολιτών μας», δήλωσε.

Και πρόσθεσε ότι αν η Ευρώπη «τιμωρήσει» το Ηνωμένο Βασίλειο με μια «τιμωρητική» συμφωνία, τότε «πρώτα θα κάνει κακό στον εαυτό της». Ακόμη και οι Times έκριναν ότι αυτά τα λόγια δεν ωφελούν. Σε άρθρο τους έγραψαν ότι: «θα ήταν πολιτικά εκρηκτικό για το Ηνωμένο Βασίλειο να απειλεί ότι θα αποσυρθεί από τους μηχανισμούς συνεργασίας εναντίον της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας». Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, ένας Βρετανός Υπουργός δήλωνε κατ' ιδίαν ότι το Λονδίνο δεν θα επισείσει αυτές τις απειλές κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Απειλές και απαντήσεις

Tην ίδια στιγμή η Μέι χρησιμοποίησε κι άλλη μεγάλη απειλή, ότι θα καταφύγει σε μια επιθετική πολιτική στην οικονομία, ώστε να προσελκύσει επιχειρήσεις στο έδαφός της, αν η ΕΕ δεν προσφέρει τη συμφωνία που της αρέσει. Σε αυτή την περίπτωση, το Λονδίνο «θα είναι ελεύθερο να αλλάξει τις βάσεις του οικονομικού του μοντέλου», δήλωσε η Τερέζα Μέι, υπογραμμίζοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι ελεύθερο «να ορίσει ανταγωνιστικά φορολογικά όρια», ώστε «να προσελκύσει τις καλύτερες επιχειρήσεις του κόσμου και τους μεγαλύτερους επενδυτές».

Ένα είδος φορολογικού παραδείσου, δηλαδή. Αυτά τα λόγια προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Ο ευρωβουλευτής Γκι Φερχόφσταντ δήλωσε ότι «το να απειλείς να μεταμορφώσεις το Ηνωμένο Βασίλειο σε φορολογικό παράδεισο... είναι μια αντιπαραγωγική τακτική διαπραγμάτευσης. Δεν νομίζω ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, χρειαζόμαστε μια δίκαιη συμφωνία και κυρίως όχι απειλές», πρόσθεσε. Η συνάδελφός του ευρωβουλευτής Christine Revault d’ Allonnes υπογράμμισε ότι η ΕΕ έχει μια μαύρη λίστα με φορολογικούς παραδείσους.

«Αν θέλει το Ηνωμένο Βασίλειο, ας εγγραφεί σε αυτή τη λίστα», δήλωσε. Η εφημερίδα «Guardian» εκτιμά ότι η Μέι υπερεκτιμά τις δυνατότητες του Ηνωμένου Βασίλειου, αναφέροντας ότι τώρα «είναι πιο μικρό από ποτέ». «Η ομιλία της Πρωθυπουργού έδωσε μια ψευδαίσθηση ελέγχου. Αν γίνουμε μοναχικοί καβαλάρηδες στην εποχή Τραμπ, δεν θα πετύχουμε σπουδαία πράγματα», επεσήμανε η εφημερίδα.

Πολλά τα ερωτήματα

Παράλληλα, μεγαλώνει η ανησυχία των Βρετανών που ζουν σε χώρες της ΕΕ και των Ευρωπαίων πολιτών που ζουν στη χώρα, καθώς δεν ξέρουν τι ξημερώνει η επόμενη μέρα. Τα ερωτήματα αυτά έγκεινται κυρίως στο αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν να ζουν, να εργάζονται, να λαμβάνουν σύνταξη στο εξωτερικό, αν θα χρειαστούν βίζα, άδεια εργασίας, άδεια παραμονής, ή απλώς θα πρέπει να τα μαζέψουν και να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Η Τερέζα Μέι το επανέλαβε την Τρίτη, στην ομιλία της για το Brexit: η κυβέρνησή της θέλει να εγγυηθεί τα δικαιώματα 3 εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών που είναι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, αν η ΕΕ εγγυηθεί τα δικαιώματα του 1,2 εκατομμυρίου Βρετανών που ζουν στην Ευρώπη. Με άλλα λόγια, η Βρετανή Πρωθυπουργός δεν απειλεί επίσημα να εκβιάσει με τους Ευρωπαίους που ζουν στην Αγγλία, αλλά θεωρείται σίγουρο ότι η τύχη τους θα βρεθεί στην καρδιά της διαπραγμάτευσης. Από την άλλη, οι Βρετανοί εργοδότες θέλουν πάση θυσία να διατηρήσουν τα καλά ευρωπαϊκά χέρια που χρησιμοποιούν και πιέζουν τη συντηρητική κυβέρνηση να εγγυηθεί το μάξιμουμ των δικαιωμάτων τους.

«Ουδείς γνωρίζει τι θα συμβεί»

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ προειδοποίησε πάντως ότι οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας συμφωνίας για την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι «πολύ, πολύ, πολύ δύσκολες».

Όπως είπε ο Γιούνκερ, στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με την Πρωθυπουργό της Βρετανίας Τερέζα Μέι, της επανέλαβε ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν «εχθρική διάθεση». Ο Αυστριακός Υπουργός Εξωτερικών Γεργκ Σέλινγκ, σε μια δήλωσή του που δείχνει να συνοψίζει αυτά που συμβαίνουν τη δεδομένη στιγμή, δήλωσε: «το Brexit θα πάρει πέντε χρόνια μάλλον, παρά δύο. Ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς θα συμβεί».

«Επηρεάζεται θετικά η Κύπρος»

Η Κύπρος ενδεχομένως να ωφεληθεί από την περίπτωση ενός «σκληρού Brexit», το οποίο θα διακόψει τις σχέσεις εμπορικής συνεργασίας ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρουν διεθνείς αναλυτές. Δεδομένου ότι η σύνδεση ανάμεσα στο βρετανικό τραπεζικό σύστημα και στις κυπριακές τράπεζες δεν είναι ευθεία, η ανησυχία για ένα ενδεχόμενο «πλήγμα» της Κύπρου δεν είναι σοβαρή στους τραπεζικούς κύκλους.

«Εξάλλου, ένα σκληρό Brexit ενδέχεται να επηρεάσει μέχρι και θετικά τις κυπριακές τράπεζες, καθώς οι βρετανικές επιχειρήσεις και τα πιστωτικά ιδρύματα που θα θελήσουν να αποκτήσουν πρόσβαση στο ευρωπαϊκό σύστημα θα μπορούν να το πράξουν μέσω Κύπρου, όπως και μέσω της Ιρλανδίας», αναφέρουν αναλυτές. Έτσι, επί της ουσίας, η Κύπρος θα κληθεί να παίξει ένα ρόλο «μεσάζοντα» στις επιχειρηματικές και χρηματοδοτικές δραστηριότητες βρετανικών πιστωτικών ιδρυμάτων, αποκομίζοντας τα σχετικά κέρδη.

ΤA ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟ BREXIT

Χρονοδιάγραμμα

Η Πρωθυπουργός από τις τάξεις των Συντηρητικών Τερέζα Μέι αποφάσισε ότι θα επικαλεστεί το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας, με το οποίο ξεκινάει η διαδικασία διαζυγίου πριν από το τέλος του Μαρτίου. Οι δύο πλευρές θα έχουν στη διάθεσή τους στη συνέχεια δύο χρόνια για να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις για την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, εκτός κι αν συμφωνήσουν για την παράταση του χρονικού αυτού διαστήματος.

Ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για το Brexit από την πλευρά της ΕΕ, ο Γάλλος Μισέλ Μπαρνιέ, δήλωσε ότι θέλει να έχει επιτευχθεί μια συμφωνία πριν από τις Ευρωεκλογές του 2019.

Μετανάστευση και ενιαία αγορά

Το Λονδίνο θέλει να επανέλθει στα χέρια του ο έλεγχος όσον αφορά τη μετανάστευση από την ΕΕ και ταυτοχρόνως να διατηρήσει την πρόσβασή του στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι εταίροι του προειδοποιούν ότι η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων συνδέεται με την ελεύθερη διακίνηση προσώπων και ότι αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Για τις εφημερίδες της Βρετανίας, η Τερέζα Μέι θα προετοιμάσει κατά συνέπεια σήμερα το έδαφος για ένα «σκληρό Brexit» με αποχώρηση από την ενιαία αγορά, από την ευρωπαϊκή τελωνειακή ένωση και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Μεταβατική συμφωνία

Το άρθρο 50 αφορά μόνο στο διαζύγιο μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ. Οι μελλοντικές σχέσεις τους, κυρίως οι εμπορικές, αλλά και στον δικαστικό τομέα, θα πρέπει να αποτελέσουν το αντικείμενο άλλων διαπραγματεύσεων, οι οποίες μπορεί να χρειαστούν χρόνια. Εξ ου και η ιδέα για μια μεταβατική συμφωνία, που θα επιτρέψει να αποφευχθεί μια εξαιρετικά απότομη έξοδος από την ευρωπαϊκή αγκάλη, ιδιαίτερα για τις επιχειρήσεις, εν αναμονή της οριστικής συμφωνίας.

Η οικονομία αντιστέκεται

Την ώρα που τα πιο απαισιόδοξα σενάρια προβλέπουν ένα σοκ για τη βρετανική οικονομία στον απόηχο του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου, αυτή έχει δείξει να αντιστέκεται, όπως μαρτυράει μια σειρά από πρόσφατους δείκτες, μεταξύ των οποίων αυτός της ανεργίας, που ήταν σταθερός στο 4,8% στα τέλη του Οκτωβρίου, και η πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,1% για το σύνολο του 2016. Ωστόσο, αν και η βρετανική δραστηριότητα αντιστέκεται μέχρι στιγμής, οικονομικοί θεσμοί και η τεράστια πλειονότητα των οικονομολόγων αναμένουν να υπάρξει μια σαφής επιβράδυνση το 2017.

Κοινοβούλιο

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας θα αποφανθεί, αν η Μέι θα πρέπει να συμβουλευτεί το Κοινοβούλιο προτού μπορέσει να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας. Αν αυτό αποφασίσει πως πρέπει, η κυβέρνηση θα είναι υποχρεωμένη να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο ένα σύντομο σχέδιο νόμου, που θα δίδει το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας του Brexit, το οποίο μπορεί να καθυστερήσει την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Μολονότι είχαν υπερασπιστεί μια παραμονή στην ΕΕ κατά την προεκλογική εκστρατεία πριν από το δημοψήφισμα, οι βουλευτές αναμένεται ότι θα υιοθετήσουν τώρα το σχέδιο νόμου, φοβούμενοι ότι θα προκαλέσουν την μήνιν των ψηφοφόρων τους.