ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ
Άνθρωποι κατατρεγμένοι από τη Μέση Ανατολή και την υπόλοιπη Ασία, από τη Βόρεια και την υποσαχάρια Αφρική, εξακολουθούν και θα συνεχίσουν να ρισκάρουν τις ζωές για να εισέλθουν στη «γη της επαγγελίας»
Είναι αδιαμφισβήτητο πως σημαντικός αριθμός Ευρωπαίων πολιτών καλείται να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις, όπως η λιτότητα και η ανεργία, η ανασφάλεια και η αγωνία για το μέλλον, γεγονός που εν μέρει δικαιολογεί την απροθυμία πολλών όσον αφορά την υποδοχή και την ενσωμάτωση εκατοντάδων χιλιάδων κατατρεγμένων
Στις ακτές της Μεσογείου η Ευρώπη εμφανίζεται γυμνή και αμήχανη. Γυμνή, καθώς αποδεικνύεται πως έχει απαρνηθεί πολλές από τις αξίες της, όπως η αλληλεγγύη και ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή. Αμήχανη, επειδή αδυνατεί να κατανοήσει και να διαχειριστεί τον πόνο αλλά και τις ελπίδες εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων για ένα καλύτερο μέλλον στην επικράτειά της.
Οι ροές μειώθηκαν, ο φόβος μεγάλωσε
Παρά τη μείωση του συνολικού αριθμού των ατόμων που εισήλθαν στη Γηραιά Ήπειρο το 2016 μέσω θαλάσσης, η χρονιά που έφυγε άφησε πίσω της τους περισσότερους θανάτους στη Μεσόγειο, με 5.000 ανθρώπους να χάνονται στα αφιλόξενα νερά της, οι περισσότεροι στην προσπάθειά τους να περάσουν από τις ακτές της Λιβύης στην Ιταλία η οποία, μετά το κλείσιμο της βαλκανικής οδού, δέχθηκε τον μεγαλύτερο αριθμό (180.000) προσφύγων και μεταναστών. Πάνω από 360.000, ωστόσο, κατάφεραν να πατήσουν το πόδι τους στην ευρωπαϊκή επικράτεια, με πάρα πολλούς να καταλήγουν σε κέντρα «φιλοξενίας», όπου καλούνται όχι να ζήσουν αλλά να επιβιώσουν στις πλέον αντίξοες συνθήκες.
Σε απάνθρωπες συνθήκες
Θα περίμενε κανείς πως σε μια Ευρώπη του ανθρωπισμού, οι εικόνες από τη Μόρια με τις σκηνές των επί μήνες εγκλωβισμένων στο νησί της Λέσβου προσφύγων και μεταναστών καλυμμένες από το χιόνι, αλλά και εκείνες με τις θλιβερές ουρές εκατοντάδων ανθρώπων έξω από εγκαταλελειμμένα κτήρια στην περιφέρεια του Βελιγραδίου να περιμένουν στωικά τη σειρά τους για ένα πιάτο φαγητό με τον υδράργυρο στους -20, θα αρκούσαν ώστε να πειστούν και οι πλέον ανάλγητοι, πολίτες και πολιτικοί, για την ανάγκη εξεύρεσης μιας συνεκτικής, πανευρωπαϊκής λύσης, σε μια κρίση που μοιάζει καταδικασμένη να συνεχιστεί.
Άνθρωποι κατατρεγμένοι από τη Μέση Ανατολή και την υπόλοιπη Ασία, από τη Βόρεια και την υποσαχάρια Αφρική, εξακολουθούν και θα συνεχίσουν να ρισκάρουν τις ζωές, τις δικές τους και των παιδιών τους, ευελπιστώντας να φτάσουν είτε στη Λαμπεντούζα είτε στη Λέσβο, είτε στη Θέουτα, πόλη και έδαφος της Ισπανίας στις ακτές του Μαρόκου, εκεί όπου ανήμερα Πρωτοχρονιάς περισσότεροι από 1.000 Αφρικανοί αποπειράθηκαν, μάταια, να εισέλθουν μαζικά στην ευρωπαϊκή «γη της επαγγελίας».
Πού οφείλεται η στρεβλή αντίληψη
Πάρα πολλοί Ευρωπαίοι, ωστόσο, αισθάνονται -και αρκετοί, λαϊκιστές και μη, πολιτικοί υποστηρίζουν- πως οι χώρες τους «πολιορκούνται» από πρόσφυγες και μετανάστες, παρά τη μείωση στον συνολικό αριθμό των αφίξεων που καταγράφηκε πέρυσι και παρά το γεγονός ότι αναγκάζονται να ζουν σε στρατόπεδα-κέντρα «φιλοξενίας». Πού οφείλεται, οπότε, αυτή η στρεβλή αντίληψη;
«Η γεωγραφική κατανομή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο καθώς οι νεοφερμένοι δεν κατανέμονται δίκαια στα ευρωπαϊκά κράτη, με αποτέλεσμα κάποιοι Ευρωπαίοι να αισθάνονται ότι επηρεάζονται περισσότερο από το Μεταναστευτικό και το Προσφυγικό συγκριτικά με άλλους», εξηγεί μιλώντας στο «Βήμα» ο Τζόναθαν Ντάρλινγκ, καθηγητής Ανθρωπογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι «στην επικράτηση της εντύπωσης πως η Ευρώπη είναι μια ήπειρος ‘υπό πολιορκία’ συνέβαλε επίσης και η στάση πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων που επέλεξαν να ενισχύσουν τη φύλαξη των συνόρων τους, αναπαράγοντας εικόνες με πρόσφυγες να βρίσκονται αντιμέτωποι με αγκαθωτά συρματοπλέγματα και θωρακισμένα φυλάκια στις μοναδικές οδούς μέσω των οποίων μπορούν να φτάσουν στην Ευρώπη».
Κρίση και λιτότητα συμβάλλουν στην ξενοφοβία
Είναι αδιαμφισβήτητο πως σημαντικός αριθμός Ευρωπαίων πολιτών καλείται να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις, όπως η λιτότητα και η ανεργία, η ανασφάλεια και η αγωνία για το μέλλον, γεγονός που εν μέρει δικαιολογεί την απροθυμία πολλών όσον αφορά την υποδοχή και την ενσωμάτωση εκατοντάδων χιλιάδων κατατρεγμένων. Δυστυχώς, η Ευρώπη αδυνατεί όχι μόνο να εισακούσει τις παρακλήσεις όλων όσοι αποπειρώνται να φτάσουν στα εδάφη της αλλά και να κατευνάσει τους φόβους εκείνων που καλούνται να τους υποδεχτούν, ήτοι των ίδιων των Ευρωπαίων.
Και η διαχείριση αυτού του χάους, το οποίο είναι ταυτόχρονα πολιτικό και πολιτισμικό, συναισθηματικό και υπαρξιακό, απαιτεί ηγετικές φυσιογνωμίες οι οποίες, ωστόσο, δεν υπάρχουν, με αποτέλεσμα λαϊκιστές πολιτικοί να αποπειρώνται να καλύψουν το κενό, διεκδικώντας ακόμα και την εξουσία.
«Ελλάδα και Ιταλία σήκωσαν το βάρος δίχως αλληλεγγύη»
«Όταν εξετάζουμε τις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές, είναι χρήσιμο να ανατρέχουμε στο παρελθόν. Από ιστορική σκοπιά, πολύ περισσότεροι άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν είμαι πεπεισμένη ότι η πλειονότητα των Ευρωπαίων αισθάνεται πως πολιορκείται από πρόσφυγες και μετανάστες. Αλλά σίγουρα αυτοί που επικαλούνται το εν λόγω αφήγημα είναι ιδιαίτερα μαχητικοί και χρησιμοποιούν επιδέξια τα μέσα, εκμεταλλευόμενοι την απόδοση υπερβολικής προσοχής σε μεμονωμένα, συνήθως, περιστατικά. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι άνθρωποι όπως όλοι μας, κάποιοι από αυτούς είναι έντιμοι και κάποιοι άλλοι παραβαίνουν τους νόμους».
Αυτά υποστηρίζει στο «Βήμα» η Τάνια Μίλερ, καθηγήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, σχολιάζοντας την «πολιορκία» της Ευρώπης από πρόσφυγες και μετανάστες. Σύμφωνα με την ειδικό στις ανθρωπιστικές κρίσεις, ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της πολιτικής απάντησης των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και θεσμών σε αυτή τη διαρκή «πολιορκία» είναι η έλλειψη ανθρωπιάς.
«Η Frontex σκοτώνει»
«Το σύνθημα ‘η Frontex σκοτώνει’ εκφράζει την πραγματικότητα. Η πρώτη αντίδραση των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών ήταν να αποτρέψουν την άφιξη ανθρώπων στα εδάφη τους, ακόμη και καταφεύγοντας στη βία, όποτε χρειάστηκε, ενώ όταν έφτασαν οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως είναι η Ελλάδα και η Ιταλία, σήκωσαν όλο το βάρος δίχως καμία πραγματική ένδειξη αλληλεγγύης από την υπόλοιπη Ευρώπη. Αλλά στις χώρες αυτές, πάρα την περιορισμένη αντι-μεταναστευτική προπαγάνδα, πολλοί απλοί άνθρωποι πήραν την πρωτοβουλία και προσέφεραν τη βοήθειά τους με όποιον τρόπο μπορούσαν. Οπότε, ενδεχομένως να είναι ακριβέστερο να ειπωθεί ότι κάποιοι πολιτικοί πρότειναν απάνθρωπες λύσεις, αλλά πολλοί Ευρωπαίοι επέδειξαν ανθρωπιά με απλές καθημερινές κινήσεις».
Όσον αφορά τους χιλιάδες ανθρώπους που χάνονται στα πολύνεκρα ναυάγια των υπερφορτωμένων σαπιοκάραβων των δουλεμπόρων, η κυρία Μίλερ εμφανίζεται τουλάχιστον ρηξικέλευθη.
«Η δημιουργία μιας θαλάσσιας γραμμής από τη Λιβύη προς την Ευρώπη, καθώς επίσης και η εξέταση των αιτήσεων ασύλου μέσω ενός πανευρωπαϊκού συστήματος, θα ήταν μάλλον οικονομικότερη για τους Ευρωπαίους σε σχέση με την ενίσχυση της Frontex. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν περισσότερο φιλάνθρωπη και θα ανταποκρινόταν στα ευρωπαϊκά ιδεώδη».
