Η ΙΑΠΩΝΙΑ ΠΡΟΩΘΕΙ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

Ο κυριότερος λόγος για την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης ήταν η αύξηση των εξαγωγών μετά τη μείωση της αξίας του γεν, που έχουν συνεισφέρει 1,8 ποσοστιαία μονάδα

Ο κ. Abe σε ομιλία του υποσχέθηκε ότι θα συγκεντρώσει την προσοχή του στη βελτίωση της μισθοδοσίας και των όρων εργασίας για το εργατικό δυναμικό που εργάζεται επί προσωρινής ή μερικής βάσης και ανέρχεται στο 40% του συνόλου

Ο μέσος όρος θητείας των πρωθυπουργών της Ιαπωνίας από τον Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν περίπου δυο χρόνια. Ο σημερινόςΠρωθυπουργός όμως, κ. Shinzo Abe, βρίσκεται στην εξουσία για τέσσερα χρόνια. Ο κ. Abe, που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας προς το τέλος του 2012, εισήγαγε μια πολιτική από τρεις πυλώνες, γνωστή ως «ABENOMICS», που είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Τώρα η πρόβλεψη είναι ότι ο κ. Abe θα συνεχίσει να είναι πρωθυπουργός για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Και τούτο γιατί το κόμμα του κ. Abe, το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, που βρίσκεται στην εξουσία στην Ιαπωνία, πρόσφατα αποφάσισε να επεκτείνει την περίοδο που μπορεί κάποιος να είναι ο πρόεδρος του κόμματος από έξι σε εννέα χρόνια. Ο κ. Abe μέχρι τώρα φάνηκε ότι είναι εξαιρετικά επιτυχής στις εκλογικές αναμετρήσεις, αφού το κόμμα του κέρδισε τις τελευταίες δυο εκλογικές αναμετρήσεις τόσο στο Κοινοβούλιο όσο και στη Γερουσία.

Οι εκλογικές επιτυχίες του κ. Abe ήλθαν ακόμη και μετά που πήρε μη δημοφιλείς πολιτικές. Για παράδειγμα, πήρε απόφαση να επαναλειτουργήσει τους πυρηνικούς ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς, οι περισσότεροι από τους οποίους παρέμειναν αδρανείς μετά τον καταστροφικό σεισμό στη Fukushima Dai-ichi, κάτι για το οποίο οι περισσότεροι Ιάπωνες διαφωνούν. Επίσης, μια άλλη ανεπιθύμητη από τους Ιάπωνες απόφαση είναι η προώθηση και επικύρωση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου Ασίας - Ειρηνικού των 12 χωρών, μεταξύ των οποίων και η Αμερική. Αναφέρεται, επίσης, ότι ο κ. Abe πρόσφατα κατόρθωσε να υπογράψει συμφωνία ελεύθερου εμπορίου και με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε ισχυρή θέση

Ο κ. Abe δεν αποκρύπτει τα σχέδιά του για να τροποποιήσει το σύνταγμά του. Αλλά αντίθετα με ό,τι έπραξε ο Πρωθυπουργός της Ιταλίας, κ. Matteo Renzi, είναι πολύ προσεκτικός και μιλά κυρίως για θέματα τα οποία ενδιαφέρουν τον ιαπωνικό λαό, κυρίως για την οικονομία. Έτσι ο κ. Abe βρίσκεται σε ισχυρή θέση (η δημοτικότητά του φθάνει το 60%), αλλά υπήρξε περισσότερο αποφασιστικός να προωθήσει τις ιδέες του όσον αφορά την ασφάλεια και τις διεθνείς σχέσεις, ειδικά το διεθνές εμπόριο, παρά να εισαγάγει μεταρρυθμίσεις για να αντιμετωπίσει τις πιο επείγουσες προκλήσεις, όπως είναι ο γηράσκων πληθυσμός της χώρας και ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης. Για παράδειγμα, οι μεταρρυθμίσεις που εισήχθησαν για τη μετανάστευση και την εργασιακή αγορά δεν ήταν σημαντικές.

Πρόσφατα, η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας εισήγαγε ένα είδος νομισματικής χαλάρωσης. Το πρώτο μέτρο που πήρε είναι να αφήσει τα επιτόκια στο αρνητικό ποσοστό του 0,1%, δηλώνοντας παράλληλα ότι η περαιτέρω μείωση των επιτοκίων είναι πιθανή. Επίσης, η Κεντρική Τράπεζα υποσχέθηκε να διατηρήσει την απόδοση των δεκαετών κυβερνητικών ομολόγων στο μηδέν και ότι θα συνεχίσει να αγοράζει ομόλογα στο σημερινό ύψος των 80 τρις γεν τον χρόνο, μέχρις ότου ο πληθωρισμός υπερβεί τον στόχο του 2%.

Το ερώτημα είναι κατά πόσον η Κεντρική Τράπεζα θεωρείται αξιόπιστη, αφού κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεν σημειώθηκε οποιαδήποτε πρόοδος όσον αφορά τον ρυθμό πληθωρισμού. Η Κεντρική Τράπεζα είχε προηγουμένως προβλέψει ότι ο στόχος πληθωρισμού 2% θα επιτυγχάνετο το 2017. Αλλά η πτώση των τιμών βασικών προϊόντων και πρώτων υλών, κυρίως του πετρελαίου, η αύξηση της συναλλαγματικής αξίας του γεν, η οριακή αύξηση στα ημερομίσθια και η επιβράδυνση στις αναδυόμενες αγορές δεν βοήθησαν στην επίτευξη του στόχου του 2% πληθωρισμού.

Ευμενείς εξελίξεις

Αναφέρεται, όμως, ότι άλλες οικονομικές εξελίξεις ήταν πιο ευμενείς. Για παράδειγμα, η ανεργία μειώθηκε ενώ -κάτι πολύ σημαντικό για τους εξαγωγείς- το γεν αποδυναμώθηκε γύρω στο 105 γεν στο δολάριο, πράγμα που αναμένεται να βοηθήσει στην αύξηση των εξαγωγών. Έτσι η οικονομία της Ιαπωνίας αναπτύχθηκε γύρω στο 2,2% κατά το τρίτο τρίμηνο, ρυθμός που είναι πιο υψηλός απ' ό,τι αναμενόταν. Και τούτο ως αποτέλεσμα της μείωσης της συναλλαγματικής αξίας του γεν μετά την εκλογική νίκη του κ. Τραμπ στην Αμερική, που οδήγησε στην αύξηση της συναλλαγματικής αξίας του δολαρίου. Έτσι, ο κυριότερος λόγος για την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης ήταν η αύξηση των εξαγωγών, μετά τη μείωση της αξίας του γεν, που έχει συνεισφέρει 1,8 ποσοστιαία μονάδα.

Αναφέρεται όμως ότι πρόσφατα η Ιαπωνία αποφάσισε να εισαγάγει τα νέα πρότυπα των Ηνωμένων Εθνών για τον καταρτισμό των εθνικών λογαριασμών, με βάση τα οποία οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη όπως και για πνευματική ιδιοκτησία θεωρούνται ως επένδυση. Έτσι οι δαπάνες αυτές έχουν προστεθεί στο ΑΕΠ για πρώτη φορά. Ως αποτέλεσμα της αλλαγής αυτής το ΑΕΠ της χώρας για το 2015 αυξήθηκε από 499 τρις γεν στα 531 τρις γεν ($4,6 τρις). Και ενόψει του γεγονότος ότι η Ιαπωνία ξοδεύει ένα σχετικά υψηλό ποσοστό για έρευνα και ανάπτυξη, η αλλαγή στον τρόπο καταρτισμού των εθνικών λογαριασμών οδήγησε σε αύξηση 6,4% στο ΑΕΠ σε σχέση με 3,2% για την Αμερική.

Αυτό είναι κάτι που αυξάνει τη δημοτικότητα του κ. Abe, που υποσχέθηκε να αυξήσει την παραγωγή της χώρας στα 600 τρις γεν μέχρι το 2020. Κατά συνέπειαν, οι ρυθμοί ανάπτυξης της Ιαπωνίας έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω. Για παράδειγμα, ο ρυθμός ανάπτυξης αυξάνεται από το μηδέν στο 0,3% για το 2014 και από 0,6% στο 1,2% για το 2015. Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι γιατί ο ρυθμός πληθωρισμού παρέμεινε χαμηλός, παρά τον πιο υψηλό ρυθμό ανάπτυξης.

Καταπολέμηση αποπληθωρισμού

Οι τιμές στην Ιαπωνία όμως φαίνεται ότι σημειώνουν κάποιαν αύξηση μετά την εκλογή του κ. Τραμπ, πράγμα που δίνει ελπίδες για την καταπολέμηση του αποπληθωρισμού, αφού με την αύξηση της αξίας του δολαρίου μειώνεται η αξία του γιεν. Ο βασικός δείκτης καταναλωτικών τιμών σημείωσε την πρώτη ετήσια αύξησή του σε οκτώ μήνες τον περασμένο Οκτώβριο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τα φρέσκα τρόφιμα και την ενέργεια, αυξήθηκε κατά 0,3% σε σχέση με 0,2% τον προηγούμενο μήνα.

Όπως υποστηρίζουν οι αναλυτές, ο συνδυασμός της νέας νομισματικής τόνωσης από τον περασμένο Σεπτέμβριο και μια δημοσιονομική τόνωση, που μόλις άρχισε να επηρεάζει την οικονομία, οδήγησαν την Ιαπωνία σε καλό δρόμο τόσο όσον αφορά την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης όσο και του ρυθμού πληθωρισμού κατά το 2017. Οι αναλυτές προβλέπουν ότι ο βασικός πληθωρισμός θα φθάσει το 1% σε ετήσια βάση στο τέλος του 2017.

Από τότε που ο κ. Abe πριν από τέσσερα χρόνια εισήγαγε το πρόγραμμα του ABENOMICS για να αντιμετωπίσει τον χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης και τον αποπληθωρισμό, προώθησε πιο επιθετικά τη νομισματική πολιτική από την Κεντρική Τράπεζα, ενώ ανέβαλε για αργότερα τα σχέδιά του να αυξήσει περαιτέρω τους καταναλωτικούς δασμούς.

Αντίθετα, όμως, ο κ. Abe δέχθηκε επικρίσεις για την αποτυχία να προωθήσει μεταρρυθμιστικά μέτρα. Τώρα όμως ο κ. Abe σε ομιλία του υποσχέθηκε ότι θα συγκεντρώσει την προσοχή του στη βελτίωση της μισθοδοσίας και των όρων εργασίας για το εργατικό δυναμικό που εργάζεται επί μερικής ή προσωρινής βάσης και ανέρχεται στο 40% του συνόλου. Αυτό θα βοηθήσει κυρίως το γυναικείο εργατικό δυναμικό. Ο κ. Abe δεν έδωσε λεπτομέρειες για την υπόσχεσή του αυτή, αλλά φαίνεται ότι ο πρωθυπουργός ανοίγει νέο μέτωπο για την εισαγωγή μέτρων στην εργασιακή αγορά.

ΛΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες

Υ.Γ.
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.