ΑΠΟΤΡΟΠΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΙΡΑΚ

Οι τζιχαντιστές αποκαλούν την προ-ισλαμική τέχνη και αρχιτεκτονική ειδωλολατρική και έχουν καταστρέψει αρκετές περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στο Ιράκ και τη Συρία

Γνωστή ως Καλού, ήταν η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ασσυρίων κι εκτεινόταν σε περίπου 3.5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ περιλάμβανε ένα σημαντικό φρούριο, τους τάφους και τα παλάτια των Ασσύριων βασιλιάδων, ναούς αφιερωμένους στους θεούς τους και πολλά άλλα

Η Νιμρούντ, σύμφωνα με πολλούς ακαδημαϊκούς, υπήρξε η πρωτεύουσα της πρώτης αυτοκρατορίας του κόσμου, της Νεο-ασσυριακής Αυτοκρατορίας στην πρώτη χιλιετία π.Χ. Μέσα στα τείχη της πόλης περικλείονταν τα παλάτια, οι ναοί και τα κυρίως διοικητικά κτήρια

Οι ανασκαφές των Ιρακινών οδήγησαν στη δραματική ανακάλυψη αρκετών τάφων των βασιλισσών της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας. Αυτοί οι τάφοι περιείχαν συγκλονιστικά ευρήματα, χρυσαφικά, ανεκτίμητης αξίας προσωπικά αντικείμενα, κολιέ, σκουλαρίκια, δακτυλίδια, όλα από χρυσό και ελεφαντόδοντο

Με την ανακατάληψη της Νιμρούντ από τις επίλεκτες μονάδες του ιρακινού στρατού, έρχεται στο φως η κλίμακα της απίστευτης καταστροφής που προκάλεσαν τα ανθρωπόμορφα τέρατα του Ισλαμικού Κράτους σε αρχαιολογικούς θησαυρούς, που αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά. Όπως μεταδίδουν ανταποκριτές διεθνών τηλεοπτικών δικτύων και πρακτορείων ειδήσεων, η Νιμρούντ, σπουδαίο πολιτιστικό, εμπορικό κέντρο και πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ασσυρίων, της πρώτης παγκόσμιας αυτοκρατορίας στην ιστορία της ανθρωπότητας, έχει σχεδόν ισοπεδωθεί.

Αγάλματα καταστράφηκαν και μια ζιγκουράτ μεταβλήθηκε σε… χαλίκι. Το Ισλαμικό Κράτος πέρσι έδωσε στη δημοσιότητα ένα βίντεο, στο οποίο μπορούσε να δει κανείς τζιχαντιστές να καταστρέφουν μνημεία και άλλα αρχαιολογικά αριστουργήματα. Οι κυβερνητικές δυνάμεις του Ιράκ ανακατέλαβαν τη Νιμρούντ, στο πλαίσιο της εκστρατείας να απελευθερωθεί η Μοσούλη, δεύτερη σε μέγεθος πόλη του Ιράκ και στρατηγείο των ισλαμιστών σε αυτήν τη χώρα.

Ήδη ο ιρακινός στρατός έχει πετύχει να εισέλθει σε τμήμα της Μοσούλης και συνεχίζει τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις πολύ προσεκτικά, γιατί οι τζιχαντιστές αντιστέκονται με κάθε τρόπο, χρησιμοποιώντας αμάχους ως ανθρώπινες ασπίδες. Πολεμικά αεροπλάνα βομβάρδισαν αυτήν τη βδομάδα θέσεις των τζιχαντιστών στα νότια προάστια της Μοσούλης ενώ μονάδες της επίλεκτης Δύναμης Ταχείας Δράσης του ιρακινού στρατού περικύκλωσαν χωριά δίπλα στη Μοσούλη, καθώς και προάστια της πόλης.

Η ιστορία της πόλης

Η πόλη της Νιμρούντ, περίπου 32 χιλιόμετρα νότια της Μοσούλης, ιδρύθηκε πριν από 3.300 χρόνια. Γνωστή ως Καλού, ήταν η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ασσυρίων. Η περιοχή εκτεινόταν σε περίπου 3.5 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλάμβανε ένα σημαντικό φρούριο, τους τάφους και τα παλάτια των Ασσύριων βασιλιάδων, ναούς αφιερωμένους στους Θεούς τους, κολοσσιαία αγάλματα που παρίσταναν λιοντάρια και ταύρους και πολλές ζωγραφιές. Οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους κατέλαβαν τη Νιμρούντ τον Ιούνιο του 2014, λίγο καιρό μετά την είσοδό τους στη Μοσούλη, όπου κατατρόπωσαν τον ιρακινό στρατό, που εγκατέλειψε την περιοχή αμαχητί.

Τον Μάρτιο του 2015, το Ιρακινό Υπουργείο Τουρισμού ανέφερε πως οι ισλαμιστές είχαν χρησιμοποιήσει μπουλντόζες και άλλα βαριά οχήματα στην προσπάθειά τους να καταστρέψουν τη Νιμρούντ. Ένα μήνα αργότερα οι τζιχαντιστές έδωσαν στη δημοσιότητα βίντεο, στο οποίο κατέστρεφαν αγάλματα και εικόνες με αξίνες, φτυάρια και βαριές, πριν ανατινάξουν ό,τι απέμεινε.

«Τώρα δεν υπάρχει τίποτε»

Την περασμένη Τρίτη, ένας διοικητής των φιλοκυβερνητικών ενόπλων, που επισκέφθηκε την περιοχή πρώτη φορά ύστερα από δύο χρόνια, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων πως: «Όταν ερχόσουν εδώ πριν από καιρό, μπορούσες να φανταστείς το μεγαλείο της ζωής των Ασσυρίων. Τώρα δεν υπάρχει τίποτε. Η καταστροφή είναι 100%. Χάνοντας τη Νιμρούντ είναι ακόμα πιο οδυνηρό για μένα από το να χάσω το ίδιο το σπίτι μου».

Η UNESCO χαρακτήρισε πέρσι την καταστροφή της Νιμρούντ «έγκλημα πολέμου», τονίζοντας πως το Ισλαμικό Κράτος φανερά ήταν αποφασισμένο να αφανίσει όλα τα ίχνη της ιστορίας του ιρακινού λαού. Οι τζιχαντιστές αποκαλούν την προ-ισλαμική τέχνη και αρχιτεκτονική ειδωλολατρική και έχουν καταστρέψει αρκετές περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στο Ιράκ και τη Συρία.

Η άποψη των αρχαιολόγων

Σύμφωνα με την άποψη των αρχαιολόγων και των επιστημόνων, η Μεσοποταμία έδωσε στην ανθρωπότητα την πρώτη γραφή, την πρώτη πόλη, τον πρώτο νομικό κώδικα και την πρώτη αυτοκρατορία. Η περιοχή, που σήμερα φιλοξενεί το Ιράκ, πήρε το όνομα Μεσοποταμία από τους αρχαίους Έλληνες, γιατί βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ποτάμια, τον Τίγρη και τον Ευφράτη. Είναι η μοναδική στη Μέση Ανατολή που ευλογήθηκε να τη διασχίζουν δύο ποτάμια, σε εποχή που πολλοί προβλέπουν ότι ο επόμενος μεγάλος πόλεμος δε θα γίνει για το πετρέλαιο, αλλά για το νερό. Και το Ιράκ έχει άφθονο και από αυτό.

Οι κάτοικοι του Ιράκ είναι υπερήφανοι για την αρχαία κληρονομιά τους, τις καινοτομίες και όσα ο πολιτισμός τους πρόσφερε στην ανθρωπότητα στο διάβα των αιώνων. Όπως λένε στη Βαγδάτη, οι καταστροφές που προκάλεσε το Ισλαμικό Κράτος στη Νιμρούντ, μετά από παρόμοιες καταστροφές στη Νινευή και το Μουσείο της Μοσούλης, είναι επίθεση στον λαό του Ιράκ, καθώς επίσης μια τραγωδία για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.

Πρωτεύουσα της πρώτης αυτοκρατορίας

Η Νιμρούντ, σύμφωνα με πολλούς ακαδημαϊκούς, υπήρξε η πρωτεύουσα της πρώτης αυτοκρατορίας του κόσμου, της Νεο-ασσυριακής Αυτοκρατορίας στην πρώτη χιλιετία π.Χ. Μέσα στα τείχη της πόλης περικλείονταν τα παλάτια, οι ναοί και τα κυρίως διοικητικά κτήρια. Κοντά στα παλάτια, υπήρχαν οι ναοί του Νιρούτα, Θεού του πολέμου και του Νιμπού, Θεού της γραφής. Η περιοχή κατοικήθηκε αρχικά στην 6η χιλιετία π.Χ αλλά επεκτάθηκε και αναπτύχθηκε στην αρχαία αυτοκρατορική πρωτεύουσα της Καλού, από τον βασιλιά Ασουρνασιρπάλ περίπου το 880 π.Χ. Παρέμεινε η αυτοκρατορική πρωτεύουσα των Ασσυρίων μέχρι το 770 π.Χ. και συνέχισε να είναι σημαντική πόλη μέχρι το 612 π.Χ., περίοδο κατά την οποία κατέρρευσε η Νεο-ασσυριακή Αυτοκρατορία.

Το παλάτι του Ασουρνασιρπάλ

Το παλάτι του Ασουρνασιρπάλ, επίσης γνωστό και ως Βορειο-δυτικό Παλάτι, ανακαλύφθηκε πρώτη φορά από τον Βρετανό Όστεν Χένρι Λάγιαρντ στη δεκαετία του 1840. Οι ανασκαφές του έφεραν στο φως σπάνιας ομορφιάς και ιστορικής αξίας ευρήματα, όπως τα τεράστια λιοντάρια-φύλακες των θυρών, που σήμερα εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.

Εκτεταμένες ανασκαφές στη Νιμρούντ έγιναν στη συνέχεια στις δεκαετίες του 1950 και του 1960 από τον Μαξ Μάλοουαν, σύζυγο της διάσημης συγγραφέως Αγκάθα Κρίστι. Ο Μάλοουαν και η ομάδα του αναστήλωσαν το κεντρικό παλάτι, ναούς και το φρούριο. Ανακάλυψαν έναν τεράστιο αριθμό αγαλματιδίων, κοσμημάτων καθώς και εκατοντάδες ζωγραφικές στους τοίχους των κτηρίων.

Όπως στη Βαβυλώνα, με την περίφημη είσοδο Ιστάρ, και την Παλμύρα στη Συρία, έτσι και στη Νιμρούντ, οι ζωγραφιές διασώθηκαν γιατί καλύφθηκαν από την άμμο και παρέμειναν εκεί περιμένοντας τους πρώτους αρχαιολόγους και ερευνητές για να τις φέρουν και πάλι στο φως. Κοντά στην είσοδο της μεγάλης αίθουσας του παλατιού όπου βρισκόταν ο θρόνος ο Μάλοουαν επίσης ανακάλυψε μια μακριά πλάκα, πάνω στην οποία βρισκόταν μεγάλο κείμενο στα Ασσυριακά, όπου περιγραφόταν με κάθε λεπτομέρεια πώς κατασκευάστηκαν το παλάτι και οι κήποι που το περιέβαλλαν.

Άλλα σημαντικά πολιτιστικά στοιχεία

Οι λεπτομέρειες του κειμένου άφησαν άφωνους όλους αυτούς που κατάφεραν να το διαβάσουν, γιατί αναφέρονται όλα όσα έκαναν απαράμιλλη και μοναδική την Ασσυριακή Αυτοκρατορία. Στο κείμενο περιγράφεται και μια δεξίωση στο παλάτι, στην οποία παρευρέθηκαν 70.000 άνθρωποι, που κατανάλωσαν τεράστιες ποσότητες από μπίρα και κρασί, ενώ στις αίθουσες του παλατιού κυκλοφορούσαν και πετούσαν δεκάδες ζώα και πουλιά. Άλλα δωμάτια των παλατιών και των ναών περιείχαν τα αρχεία της αυτοκρατορικής διοίκησης.

Μεγάλα τμήματα του παλατιού του Ασουρνασιρπάλ αναστηλώθηκαν από την αρχαιολογική εταιρεία του Ιράκ στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, ύστερα από εντολή του Σαντάμ Χουσεΐν, που δεν έχανε ποτέ την ευκαιρία να τονίζει στους συμπατριώτες του και τους ξένους τη λαμπρή ιστορία της Μεσοποταμίας. Μόνο που στη μεγαλομανία του παρίστανε και ο ίδιος τον εαυτό του ως έναν… αυτοκράτορα. Ανοικοδομήθηκαν επίσης οι ταύροι (βουβάλια) με τα πτερά στις εισόδους των παλατιών. Το σώμα του ταύρου συμβολίζει τη δύναμη και τα πτερά ενός αετού συμβολίζουν την ικανότητα να πετά κανείς ψηλά και μακριά, ώστε να μπορεί να δει και να εμποδίσει το κακό (διαβολικό).

Τάφοι πολλών βασιλισσών της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας

Οι ανασκαφές των Ιρακινών οδήγησαν στη δραματική ανακάλυψη αρκετών τάφων των βασιλισσών της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας. Αυτοί οι τάφοι περιείχαν συγκλονιστικά ευρήματα, χρυσαφικά, ανεκτίμητης αξίας προσωπικά αντικείμενα, κολιέ, σκουλαρίκια, δακτυλίδια, όλα από χρυσό και ελεφαντόδοντο. Η τεχνική και η αισθητική των τεχνιτών ήταν απαράμιλλη στον αρχαίο κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά τα ευρήματα είχαν μεταφερθεί για φύλαξη στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βαγδάτης.

Ο Σαντάμ πρόλαβε και τα έσωσε στον πρώτο πόλεμο του Περσικού Κόλπου το 1991, αλλά το 2003 δεν κατάφερε να τα προφυλάξει. Όταν έπεσε η Βαγδάτη μισθοφόροι εισέβαλαν στο Μουσείο και έκλεψαν όσα περισσότερα από τα εκθέματα μπορούσαν. Βρίσκονται σε προσωπικές συλλογές πολυεκατομμυριούχων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οι Ιρακινοί με τα χίλια ζόρια έστησαν ξανά το Μουσείο τους, αλλά του λείπει το προγενέστερο μεγαλείο. Αυτό είναι σίγουρο. Η Νιμρούντ για πολύ καιρό ήταν δημοφιλής προορισμός για οικογενειακές εκδρομές και επισκέψεις μαθητών σχολείων της περιοχής.

Η ανοικοδόμηση του παλατιού έδωσε τη σπάνια ευκαιρία στους επισκέπτες να ζήσουν το μεγαλείο του κτίσματος και την ομορφιά του, που κανένα μουσείο δεν μπορεί να προσφέρει. Η Νιμρούντ ήταν μοναδική και τα κτήρια και όσα ανακαλύφθηκαν μέσα σε αυτά, αναντικατάστατα. Η καταστροφή που υπέστη είναι τεράστια απώλεια για τους αρχαιολόγους, τους Ιρακινούς και ολόκληρο τον κόσμο.