Ο ΡΥΘΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΕΤΑΙ

Η αδύναμη και «εύθραυστη» παγκόσμια οικονομία ενθαρρύνει κακές πολιτικές, που παρουσιάζονται υπό τη μορφή του περιορισμού του διεθνούς εμπορίου και της μείωσης της διάνοιξης αγορών

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ασία προσαρμόζεται σε νέες πραγματικότητες, με τη μείωση της εξάρτησης των χωρών αυτών από τις εξαγωγές στην αύξηση των καταναλωτικών δαπανών

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 3,1% το 2016, προτού ανακάμψει στο 3,4% το 2017. Η πρόβλεψη αυτή, η οποία αναθεωρεί προς τα κάτω κατά 0,1 ποσοστιαίας μονάδας για το 2016 και το 2017 σε σχέση με εκτιμήσεις του Απριλίου, αντανακλά τη στασιμότητα που παρουσιάζεται στις ανεπτυγμένες χώρες μετά το δημοψήφισμα τον Ιούνιο στη Βρετανία για να εγκαταλείψει την Ε.Ε. (Brexit) και στον αποδυναμωμένο ρυθμό ανάπτυξης στην Αμερική, σε σχέση με ό,τι αναμενόταν. Υπάρχει τώρα κίνδυνος η στασιμότητα που παρουσιάζεται στις ανεπτυγμένες χώρες να ενισχύσει το αίσθημα εναντίον του ελεύθερου εμπορίου, πράγμα που θα περιορίσει περαιτέρω τον ρυθμό ανάπτυξης.

Σύμφωνα με νέα έκθεση του ΔΝΤ για στήριξη του ρυθμού ανάπτυξης, βραχυπρόθεσμα οι Κεντρικές Τράπεζες στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα πρέπει να διατηρήσουν τη χαλαρή νομισματική πολιτική. Αλλά, όπως υποστηρίζει το ΔΝΤ, η νομισματική πολιτική από μόνη της δεν θα επαναφέρει τη δυναμικότητα στις οικονομίες που αντιμετωπίζουν επιβράδυνση στον ρυθμό αύξησης της παραγωγικότητας και γηράσκοντες πληθυσμούς.

Έτσι, όπου είναι δυνατόν, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ξοδεύουν περισσότερα για την εκπαίδευση, την τεχνολογία και τις υποδομές, έτσι που να επεκταθεί η παραγωγική δυναμικότητα. Παράλληλα, θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την άμβλυνση της ανισότητας. Επίσης, πολλές χώρες χρειάζεται όπως εισαγάγουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έτσι που να επιτευχθεί μεγαλύτερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, καλύτερη επανειδίκευση των εργαζομένων και μείωση των περιορισμών στην ένταξη στην οικονομία αγοράς.

Διαφέρουν οι προοπτικές

Το αίσθημα των χρηματοοικονομικών αγορών προς τις αναδυόμενες οικονομίες έχει βελτιωθεί, λόγω προσδοκιών για πιο χαμηλά επιτόκια στις ανεπτυγμένες οικονομίες και μειωμένη ανησυχία για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας της Κίνας, μετά την εισαγωγή πολιτικής για τη στήριξη της ανάπτυξης και τη σταθεροποίηση των τιμών βασικών προϊόντων και πρώτων υλών. Αλλά, οι προοπτικές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ χωρών και περιοχών, με τις αναδυόμενες οικονομίες στην Ασία γενικά και την Ινδία ειδικά να παρουσιάζουν σημαντικό ρυθμό ανάπτυξης και τις χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής να αντιμετωπίζουν σημαντική επιβράδυνση.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι ανεπτυγμένες οικονομίες θα επεκταθούν μόνο κατά 1,6% το 2016 σε σχέση με 2,1% το 2015 και 1,8% που ήταν η εκτίμηση του περασμένου Ιουνίου. Το ΔΝΤ υποβάθμισε την πρόβλεψη για την Αμερική στο 1,6% από 2,2% τον Ιούλιο. Και τούτο μετά τα αναλυτικά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου, που ήταν αποτέλεσμα των αδύναμων επιχειρηματικών επενδύσεων και της μείωσης του ρυθμού αύξησης των αποθεμάτων. Για το 2017 ο ρυθμός ανάπτυξης της Αμερικής προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,2%, ενόσω οι δυσμενείς επιπτώσεις από τις πιο χαμηλές τιμές ενέργειας και την ισχύ του δολαρίου θα αποδυναμώνονται.

Η αβεβαιότητα που ακολούθησε το δημοψήφισμα στη Βρετανία τον Ιούνιο αναμένεται να επηρεάσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, έτσι που ο ρυθμός ανάπτυξης της Βρετανίας να κυμανθεί στο 1,8% φέτος και 1,1% το 2017 σε σχέση με 2,2% το 2015. Η οικονομία της Ευρωζώνης προβλέπεται να επεκταθεί κατά 1,7% το 2016 και 1,5% το 2017 σε σχέση με 2% το 2015. Όσον αφορά την Κύπρο, οι προβλέψεις είναι για ρυθμό ανάπτυξης 2,9% φέτος και 3,2% το 2017. Ο ρυθμός ανάπτυξης της Ιαπωνίας αναμένεται να παραμείνει αναιμικός στο 0,5% και 0,6% το 2017. Bραχυπρόθεσμα, οι κυβερνητικές δαπάνες και η χαλαρή δημοσιονομική πολιτική αναμένεται να στηρίξουν την ανάπτυξη. Μεσοπρόθεσμα όμως, η οικονομία της Ιαπωνίας θα αντιμετωπίσει προβλήματα από τη μείωση του πληθυσμού.

Κίνα και Ινδία

Αντίθετα, στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να επιταχυνθεί για πρώτη φορά σε έξι χρόνια στο 4,2%, οριακά πιο υψηλά από την πρόβλεψη του περασμένου Ιουλίου στο 4,1%, ενώ για το 2017 αναμένεται ρυθμός ανάπτυξης 4,6%. Εντούτοις, οι προοπτικές ανάπτυξης μεταξύ χωρών και περιοχών διαφέρουν σημαντικά.

Η οικονομία της Κίνας, η δεύτερη οικονομία του κόσμου, προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 6,6% φέτος και 6,2% το 2017 σε σχέση με 6,9% το 2015. Οι ασκούντες πολιτική στην Κίνα προβλέπεται να συνεχίσουν να μετακινούν την οικονομία της χώρας από την εξάρτησή της στις επενδύσεις και τη βιομηχανία προς την κατανάλωση και τις υπηρεσίες. Η πολιτική αυτή βραχυπρόθεσμα αναμένεται να επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης, αν και θα οικοδομήσει τα θεμέλια για μια πιο βιώσιμη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

Το ΑΕΠ της Ινδίας προβλέπεται να επεκταθεί κατά 7,6% τόσο φέτος όσο και το 2017, ρυθμός που είναι ο πιο υψηλός μεταξύ των μεγάλων οικονομιών. Το ΔΝΤ παροτρύνει την Ινδία να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση του φορολογικού της συστήματος και να καταργήσει τις επιδοτήσεις, για να υπάρχουν περισσότεροι πόροι για επενδύσεις σε έργα υποδομής, εκπαίδευση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι η απαισιοδοξία δεν επικρατεί σε όλη την παγκόσμια οικονομία. Ειδικά αναφέρεται ότι στην Ασία ορισμένες χώρες, όπως στην Ινδία και ορισμένες χώρες στην νοτιοανατολική Ασία, επιτυγχάνουν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Η οικονομία της Ινδονησίας σημείωσε ρυθμό ανάπτυξης 5,2% στο δεύτερο τρίμηνο, που είναι ο πιο υψηλός ρυθμός κατά τα τελευταία δέκα τρίμηνα. Οι Φιλιππίνες επίσης σημείωσαν σημαντική αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 7% κατά το δεύτερο τρίμηνο, που ήταν ο πιο υψηλός ρυθμός σε τρία χρόνια.

Στάσιμες οι εξαγωγές στην Ασία

Τέτοιοι ρυθμοί έχουν μια σημασία που επεκτείνεται πέραν των χωρών αυτών. Και τούτο γιατί όχι μόνο επιβεβαιώνεται η θέση της Ασίας ως η πιο γρήγορα αναπτυσσόμενη περιοχή του κόσμου, αλλά αυτό αποδεικνύει ότι ξεπερνούν τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης των ανεπτυγμένων οικονομιών κατά σημαντικό ποσοστό. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι η Ασία προσαρμόζεται σε νέες πραγματικότητες με τη μείωση της εξάρτησης των χωρών αυτών από τις εξαγωγές στην αύξηση των καταναλωτικών δαπανών.

Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι εξαγωγές στην περιοχή αυτή παρέμειναν στάσιμες κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ η εγχώρια ζήτηση αυξήθηκε με τον πιο γρήγορο ρυθμό από το πρώτο τρίμηνο του 2012. Για χρηματοδότηση των καταναλωτικών δαπανών σημειώθηκε αύξηση στον δανεισμό των νοικοκυριών. Κατά συνέπεια, υπάρχει ανησυχία ότι τα νοικοκυριά σε ορισμένες χώρες ξοδεύουν πέραν των δυνατοτήτων τους, βασιζόμενοι σε δάνεια με χαμηλά επιτόκια.

Κατά τη διάρκεια των ετήσιων διασκέψεων του ΔΝΤ και της παγκόσμιας τράπεζας στην Ουάσιγκτον, τονίστηκε ότι η αδύναμη και «εύθραυστη» παγκόσμια οικονομία ενθαρρύνει κακές πολιτικές, που παρουσιάζονται υπό τη μορφή του περιορισμού του διεθνούς εμπορίου και της μείωσης της διάνοιξης αγορών. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνόδου κορυφής της G20 στην Κίνα, ο Πρόεδρος κ. Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομία ανακάμπτει, αλλά αντιμετωπίζει κινδύνους και προκλήσεις, όπως είναι ο μειωμένος ρυθμός ανάπτυξης, η αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η στασιμότητα στο διεθνές εμπόριο και οι υποτονικές επενδύσεις.

Παράλληλα, ο πρόεδρος κ. Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε πέντε προτάσεις, με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης διεθνώς. Μεταξύ των προτάσεων αυτών είναι όπως οι χώρες της G20 προωθήσουν την οικοδόμηση μιας παγκόσμιας ανοιχτής αγοράς και την περαιτέρω ελευθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου.

ΜΑΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ
Διοικητικός Σύμβουλος KPMG Limited
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα,
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.