ΔΥΣΦΗΜΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ, ΛΕΝΕ ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΙ

Στο Πεκίνο δεν ξεχνούν πως πριν από μερικά ακόμα χρόνια οι Αμερικανοί προσπαθούσαν να τους κάνουν μαθήματα δημοκρατίας, ενώ τώρα βλέπουν όσα γίνονται στις ΗΠΑ και γελούν

Όλα τα διχαστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η αμερικανική κοινωνία, τα έχει και η κινεζική. Η διαφορά είναι πως αν στην Κίνα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα κλείσει και ποια θα είναι τα αποτελέσματα. Ενώ στη Δύση η δημοκρατία έχει τις δικλίδες της ασφάλειας για κάθε εκτροπή

«Είναι η πιο συναρπαστική προεκλογική περίοδος στην ιστορία. Είναι μια αμερικανική πολιτική οπερέτα». Αυτή ήταν η άποψη ενός 19χρονου Κινέζου φοιτητή, που παρακολουθεί από το Πεκίνο τις εκλογές στις ΗΠΑ. Δεν είναι ο μόνος στην Κίνα που γελά. Οποιοσδήποτε από τους Ντόναλντ Τραμπ και Χίλαρι Κλίντον και αν κερδίσει στις 8 Νοεμβρίου, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα πιστεύει ότι έχει ήδη πετύχει μεγάλη νίκη. Για δεκαετίες οι Κινέζοι κομμουνιστές έλεγαν πως η αμερικανική δημοκρατία είναι ένας βόθρος, που διαφεντεύεται από μια μικρή ελίτ.

Τώρα τα ίδια ισχυρίζεται ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για το προεδρικό αξίωμα Ντόναλντ Τραμπ. Επίσης για πολλές δεκαετίες το Πεκίνο επικρινόταν σφοδρά από τους Αμερικανούς γιατί έστελνε στη φυλακή τους πολιτικούς του αντιπάλους. Τώρα ο Τραμπ λέει πως η «διεφθαρμένη Χίλαρι» πρέπει να συλληφθεί και να οδηγηθεί στη φυλακή.

Οι πολιτικές διώξεις είναι κάτι το συνηθισμένο για το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Αλλά αυτές τις δημόσιες προσβολές του ενός ή του άλλου υποψηφίου για την κατάκτηση του Λευκού Οίκου δεν πρόκειται να τις συναντήσει κανείς στην Κίνα. Ο Τραμπ κατηγορεί την Χίλαρι Κλίντον ότι έκρυψε ή ακόμα και κατέστρεψε χιλιάδες ηλεκτρονικά μηνύματα όσο καιρό αυτή ήταν Υπουργός Εξωτερικών, ενώ η πρώην Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ τον καταγγέλλει ότι κακομεταχειρίζεται τις γυναίκες.

Πραγματική ζημιά

«Ο αγώνας για το ποιος θα πιάσει πρώτος πάτο θα κάνει τους ανθρώπους να σκεφτούν ξανά την αξία της δημοκρατίας», σχολίασε μια κρατική εφημερίδα της Κίνας. Μια άλλη σχολίασε πως ο αγώνας για την εκλογή νέου προέδρου των ΗΠΑ είναι «ανέκδοτο χωρίς προηγούμενο». Φυσικά, τέτοιο σχόλιο θα ήταν πολύ επικίνδυνο να διατυπωθεί από τα κινεζικά ΜΜΕ ή τους απλούς πολίτες, αν ήθελαν να αναφερθούν στο δικό τους πολιτικό σύστημα. Ο μόνος θεσμός που μπορούν ελεύθερα να αποκαλέσουν «αστείο» είναι η εθνική τους ομάδα στο ποδόσφαιρο. Όπως όμως σχολιάζουν πολιτικοί αναλυτές, έχει προκληθεί πραγματική ζημιά στη φήμη του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, εξαιτίας της άγριας πολιτικής διαμάχης ανάμεσα στους δύο υποψηφίους για το προεδρικό αξίωμα των ΗΠΑ.

Οι περισσότεροι άνθρωποι στην Κίνα και αλλαχού πιστεύουν ότι ανταγωνισμός των δύο μονομάχων στις ΗΠΑ θα ενταθεί. Διάφορες κοινωνικές ομάδες θα συγκρουστούν ανελέητα. Το σύστημα δεν θα μπορέσει να λειτουργήσει σωστά. Πολιτικοί αναλυτές στη Δύση υποστηρίζουν ότι το πλησιέστερο που έφτασε στη Δημοκρατία η Κίνα, ήταν την εποχή που εκδηλώθηκε η φοιτητική και εργατική εξέγερση στην πλατεία Τιέν Αν Μεν του Πεκίνου το 1989. Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα νωρίτερα, με την πτώση των αυταρχικών κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη και τη διάσπαση της Σοβιετικής Ένωσης, στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, πολλά μέλη του κομμουνιστικού κόμματος φοβούνταν πως το μονοκομματικό κράτος στην πατρίδα τους δεν θα μπορούσε να αντέξει για πολύ καιρό.

Αλλά η Ρωσική δημοκρατία εξανεμίστηκε, στρατιωτικές περιπέτειες και παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις ξεδόντιασαν την αξιοπιστία των ΗΠΑ, ενώ η λεγόμενη Αραβική Άνοιξη υπονόμευσε την έννοια της εκλογικής δημοκρατίας ανάμεσα στο κινεζικό κοινό, που η εμπειρία του από τον εμφύλιο πόλεμο το κάνει να φοβάται πάνω από όλα την επικράτηση ενός χάους.

Ξεχνούν τα σοβαρά

Στο ίδιο τέταρτο του αιώνα, το μονολιθικό μονοκομματικό σύστημα της Κίνας προόδευσε σε απίστευτο βαθμό. Οι Κινέζοι ηγέτες επιδόθηκαν σε μια χωρίς προηγούμενο προπαγάνδα υπέρ της «πατριωτικής μόρφωσης» και των επιτευγμάτων στο εσωτερικό. Από τότε που ανέβηκε στην εξουσία ο πρόεδρος Ξι Τζινπίνγκ, η Κίνα προωθεί ένα διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης, που το αποκαλούν «συμβουλευτική δημοκρατία». Στις πολιτικές επιστήμες, οι δικτατορίες αναπόφευκτα εκδημοκρατικοποιούνται ή εξαφανίζονται. Ο πρόεδρος Ξι επιμένει πως το μέγεθος και η ιστορία της Κίνας την καθιστούν ξεχωριστή χώρα, όπου δεν μπορούν να εφαρμοστούν οι κανόνες που εφαρμόζονται κάπου αλλού.

Αυτό τον μήνα, στη διάρκεια Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, με θέμα τον «διάλογο με τον κόσμο», ανώτατα κομματικά στελέχη επιχείρησαν να εξηγήσουν τα πλεονεκτήματα της συμβουλευτικής δημοκρατίας.

Ο Γιανγκ Ρούι, πασίγνωστος παρουσιαστής στην κρατική τηλεόραση της Κίνας, δήλωσε σε μια ομάδα ξένων δημοσιογράφων πως, κατά την άποψή του (και προφανώς και των περισσότερων άλλων Κινέζων κομμουνιστών) είναι λάθος να χρησιμοποιείται η κάλπη για τη λήψη αποφάσεων επί παντός επιστητού, καθώς σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να πιστεύει κανείς ότι ο κάθε ψηφοφόρος είναι λογικός και με ορθή κρίση. Όμως αυτό δεν συμβαίνει. Ο ίδιος ο Κινέζος τηλεοπτικός αστέρας έφερε ως παράδειγμα τον λαϊκισμό στην εκλογική διαδικασία των ΗΠΑ, που απειλεί να διασπάσει και να διχάσει την υπερδύναμη της Δύσης. «Ο κόσμος τείνει να ξεχνά τα σοβαρά ζητήματα. Μιλάνε για σεξ, για αποδυτήρια, για την ανδρική συμπεριφορά και τις προσβολές προς τις γυναίκες. Οι τηλεοπτικές αναμετρήσεις είναι φρικτές και υπονομεύουν τη δυτικού τύπου δημοκρατία», επισημαίνει.

Ο Φανγκ Ξινγκάι, άλλο ανώτατο στέλεχος του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος και μέλος της Οικονομικής Επιτροπής του, δήλωσε πως η δύναμη του συμβουλευτικού συστήματος της χώρας του είναι οι διαβουλεύσεις που διεξάγονται κεκλεισμένων των θυρών μέσα στους κόλπους του Κόμματος. «Αυτό έχει επιτρέψει την αδιάκοπη ανάπτυξη της Κίνας για σαράντα ολόκληρα χρόνια μέσα σε ένα σταθερό σύστημα. Ήρεμες συζητήσεις είναι η καλύτερη και πιο αποτελεσματική μορφή πολιτικής, από το να ουρλιάζει κανείς δημόσια, γιατί η διαμόρφωση μιας πολιτικής είναι κάτι περίπλοκο».

Όπως επισημαίνει το BBC, οι πιο πάνω είναι άνθρωποι με τεράστια πείρα στη δυτική πολιτική κουλτούρα, που πιστεύουν ότι το μονοκομματικό σύστημα διακυβέρνησης της Κίνας μπορεί να προσφέρει τα δημόσια αγαθά που προσδοκά ο πολίτης. Αποτελούν την αντανάκλαση μιας τάξης μανδαρίνων που κυβέρνησε την Κίνα για αιώνες. Υπερασπίζονται τη νομιμότητα μιας πολιτικής που διαμορφώνεται από μια μικρή ελίτ. Και δεν το κάνουν από στείρα φιλοδοξία. Το κόμμα υποσχέθηκε ότι θα διπλασιάσει το κατά κεφαλήν εισόδημα στη δεκαετία 2010-2020. Αυτό τον μήνα έστειλε αστροναύτες στο διάστημα, για να συνεχίσουν τις εργασίες δημιουργίας ενός ακόμα διαστημικού σταθμού, αποκλειστικά κινεζικού.

Το κινεζικό όνειρο

Με συνθήματα που θυμίζουν το σλόγκαν του Ντόναλντ Τραμπ «Να κάνουμε ξανά μεγάλη την Αμερική», ο πρόεδρος της Κίνας Ξι προσπαθεί να ενώσει τη χώρα του γύρω από ζητήματα όπως η μεγάλη αναγέννηση του κινεζικού λαού και το κινεζικό όνειρο. Αμερικανικό όνειρο ή κινεζικό όνειρο; Σύμφωνα με το BBC, παρά τις επτά δεκαετίες κομμουνιστικής διακυβέρνησης, οι Κινέζοι τείνουν προς τον πραγματισμό παρά την ιδεολογία. Αν το πολιτικό τους σύστημα αποδίδει καρπούς, δεν τους ενδιαφέρει πώς το ονομάζουν και δεν ενδιαφέρονται για να προσέρχονται κάθε λίγο και λιγάκι στις κάλπες για να ψηφίσουν υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς.

Φυσικά, οι Κινέζοι δεν κλείνουν τα μάτια τους μπροστά στα κρούσματα διαφθοράς. Τα κελιά στις φυλακές της χώρας τους είναι επίσης γεμάτα από πολιτικούς και θρησκευτικούς αντικαθεστωτικούς. Δικηγόροι που μάχονται για την υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι μια τρανή απόδειξη πως γίνονται προσπάθειες για να αλλάξει το σύστημα. Πολλοί όμως αναρωτιούνται αν όλη αυτή η προσπάθεια είναι απαραίτητη, τη στιγμή που τα σαράντα τελευταία χρόνια το Κόμμα έχει προσφέρει ανάπτυξη, ειρήνη και εθνική υπερηφάνεια.

Και βέβαια όχι. Όπου και αν πας στην Κίνα, θα βρεις ανθρώπους που αντιστέκονται στη διαφθορά. Οι κομματικοί ηγέτες το ξέρουν αυτό πάρα πολύ καλά. Για πολλά χρόνια μιλάνε για ξεκαθάρισμα του Κόμματος από τη διαφθορά, τονίζοντας πως αυτό είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Πολλοί είναι οι «σύντροφοι», που αντί να προωθούν αγαθά για τους συμπολίτες τους, τα προωθούν για τις οικογένειες και τους φίλους τους. Το κομφουκιανό ή κομμουνιστικό ιδανικό έχει μετατραπεί σε εφιαλτική μορφή του Τζορτζ Όργουελ.

Η «συμβουλευτική δημοκρατία»

Ο πρόεδρος Ξι προσπαθεί να κάνει μεγάλες αλλαγές στην Κίνα και το Κομμουνιστικό Κόμμα της. Τη βδομάδα που πέρασε στη διάρκεια του Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος πολλά ήταν αυτά που θίχτηκαν. Αλλά είναι αρκετά για να καθαρίσει η Κίνα; Απουσιάζουν η ελευθεροτυπία και τα ελεύθερα και ανεπηρέαστα δικαστήρια.

Οι πολιτικές ελίτ είναι μεγάλο πρόβλημα τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όσο και στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, πιστεύουν Δυτικοί πολιτικοί αναλυτές. Αλλά η «συμβουλευτική δημοκρατία» έχει τη δική της πρόκληση: την παράνοια του κυβερνητικού κόμματος. Διπλωμάτες και ξένοι δημοσιογράφοι στο Πεκίνο δεν κρύβουν την έκπληξή τους για το πόσο τρέμει το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα τον ίδιο τον λαό του και πώς αυτός ο φόβος επισκιάζει την κρίση του και δυσκολεύει τη λήψη αποφάσεων. Ο φόβος στέλνει στο εξωτερικό ή στη φυλακή τους πιο λαμπρούς νέους της Κίνας. Ο φόβος έχει γίνει το φρένο για την πρόοδο της Κίνας. Μπορεί οι Κινέζοι να ειρωνεύονται όσα γίνονται αυτή την εποχή στις ΗΠΑ, αλλά η «συμβουλευτική δημοκρατία» τους επίσης εξετάζεται προσεκτικά.

Όλα τα διχαστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η αμερικανική κοινωνία, τα έχει και η κινεζική. Η διαφορά είναι πως αν στην Κίνα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα κλείσει και ποια θα είναι τα αποτελέσματα. Ενώ στη Δύση η δημοκρατία έχει τις δικλίδες της ασφάλειας για κάθε εκτροπή.