ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΡΙΣΚΑ ΤΗΣ «ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ» ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗ ΜΟΣΟΥΛΗ ΤΟΥ ΙΡΑΚ

Οι Αμερικανοί μετέχουν ενεργά στον πόλεμο, χωρίς να ξέρουν τι θα συμβεί μόλις αυτός τελειώσει. Ποιος θα κυβερνά στην περιοχή; Οι Τούρκοι με προκλητικό τρόπο αγνοούν τη Βαγδάτη και βομβαρδίζουν με τα αεροπλάνα τους θέσεις των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους

Οι ΗΠΑ επανειλημμένα έχουν ανακαλύψει τα τελευταία χρόνια πως η επομένη μέρα ενός πολέμου μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη και με μεγαλύτερα προβλήματα από τις ίδιες τις μάχες

Το Ιράκ και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν εξαπολύσει μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση για να ανακαταληφθεί η Μοσούλη, η δεύτερη σε μέγεθος ιρακινή πόλη, στο Κουρδιστάν, χωρίς, όμως, να έχουν ξεκαθαρίσει πώς αυτή η εκρηκτική περιοχή, πλούσια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, θα κυβερνηθεί από τη στιγμή που οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους θα έχουν εκδιωχθεί, επισημαίνουν Αμερικανοί και άλλοι αξιωματούχοι.

Αξιωματούχοι από τις ΗΠΑ παραδέχονται την ύπαρξη κενών και πολλών ρίσκων στο σχέδιο για την απελευθέρωση της Μοσούλης, μέσω ανησυχιών ότι ήττα του Ισλαμικού Κράτους στη ντε φάκτο πρωτεύουσά τους στο βόρειο Ιράκ θα μπορούσε να ανοίξει τον Ασκό του Αιόλου για νέο εμφύλιο σπαραγμό, καθώς στην περιοχή κατοικούν διαφορετικές φυλές και εθνότητες.

Τονίζουν, πάντως, ότι θα ήταν χειρότερο και όχι ρεαλιστικό το να περιμένουν πρώτα να βρεθεί μια εναλλακτική λύση στην κρίση της Μοσούλης, με τόσες διαφορετικές νοοτροπίες και φυλές, οι οποίες δύσκολα συνεργάζονται μεταξύ τους. Καθώς το Ισλαμικό Κράτος περνά δύσκολες ώρες και χάνει εδάφη, άντρες και πόρους, η Ουάσιγκτον και η Βαγδάτη πιστεύουν ότι αυτή ήταν η καλύτερη εποχή για να εξαπολυθεί η επίθεση στη Μοσούλη.

Εξάλλου τα σχέδια για τον τρόπο που θα διοικηθεί η Μοσούλη και θα προστατευτούν οι εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που είναι έτοιμοι να εγκαταλείψουν την περιοχή για να γλυτώσουν από τις μάχες έχουν ήδη καταστρωθεί, λένε Δυτικοί και Ιρακινοί αξιωματούχοι. Δέχονται, πάντως, πως έχουν αφεθεί για αργότερα σημαντικά ζητήματα, από τα οποία θα εξαρτηθεί η μελλοντική σταθερότητα του Ιράκ. Ανάμεσά τους είναι εδαφικές διεκδικήσεις στα βόρεια της χώρας, στις οποίες περιλαμβάνεται η διχασμένη πόλη του Κιρκούκ καθώς και τα αμφισβητούμενα σύνορα της αυτόνομης περιοχής των Κούρδων.

Διαμοιρασμός εξουσίας

Στη Μοσούλη, θα πρέπει να δει κανείς πώς θα μοιραστεί η εξουσία ανάμεσα στους Σουνίτες Άραβες, τους Κούρδους και τις μειονότητες των Τουρκμένων, των Χριστιανών, των Γιαζίντις και άλλων. Ανώτατος αξιωματούχους στο Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε στο πρακτορείο Reuters πως μερικά από αυτά τα δύσκολα ζητήματα θα παραμεριστούν -προς το παρόν- και θα συζητηθούν αργότερα, όταν θα υπάρξει θετικό αποτέλεσμα στο πεδίο των μαχών.

Ο Λουκμάν Φαϊλί, Πρέσβης του Ιράκ στην Ουάσιγκτον από το 2013 ώς την αρχή του φετινού χρόνου, δήλωσε πως, ενώ ο στρατιωτικός σχεδιασμός είναι προχωρημένος, «στην πολιτική ακόμα τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα, ενώ απαιτείται περισσότερος χρόνος για τη διευθέτηση των προβλημάτων για να μπει μια τάξη στα πράγματα του σπιτιού μας». Οι ΗΠΑ επανειλημμένα έχουν ανακαλύψει τα τελευταία χρόνια πως η επομένη μέρα ενός πολέμου μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη και με μεγαλύτερα προβλήματα από τις ίδιες τις μάχες.

Η εξέλιξη

Οι Αμερικανοί εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003, χωρίς να έχουν καταστρώσει λεπτομερές μεταπολεμικό σχέδιο και με περιορισμένο αριθμό στρατευμάτων απέτυχαν να αντιμετωπίσουν το χάος που ακολούθησε και που εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα σε μεγάλο βαθμό περίπου 13 χρόνια αργότερα. Στο Αφγανιστάν οι Ταλιμπάν σημειώνουν κέρδη 15 χρόνια από τότε που οι ΗΠΑ και οι συμμαχικές τους αφγανικές δυνάμεις τους εκδίωξαν από την πρωτεύουσα Καμπούλ.

Ιρακινές κυβερνητικές δυνάμεις, υποστηριζόμενες από ξηράς και αέρος από έναν συνασπισμό στον οποίο ηγούνται οι ΗΠΑ, τη Δευτέρα εξαπέλυσαν το πρώτο στάδιο της επίθεσης για την ανακατάληψη της Μοσούλης. Η επίθεση σχεδιαζόταν από τον Ιούλιο. Οι Αμερικανοί ήθελαν να αρχίσει η επίθεση από το καλοκαίρι, αλλά οι Ιρακινοί επέμειναν και τελικά πέρασαν το σχέδιό τους, ώστε να καταληφθεί πρώτα η Φαλούτζα -κοντά στη Βαγδάτη- και μετά να αρχίσει η επίθεση στη Μοσούλη.

Οι μάχες αναμένεται ότι θα διαρκέσουν αρκετές βδομάδες, αν όχι μήνες, καθώς οι κυβερνητικές δυνάμεις, Σουνίτες μαχητές από διάφορες φυλές και Κούρδοι Πεσμεργκά, πρώτα περικύκλωσαν την πόλη με τους περισσότερους από ένα εκατομμύριο κατοίκους και ύστερα θα αρχίσουν την προσπάθεια για να διώξουν τους περίπου 4.000 με 8.000 τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους. «Αν προσπαθήσουμε να λύσουμε τα πάντα πριν από τη Μοσούλη, το Ισλαμικό Κράτος ποτέ δεν θα φύγει από την πόλη. Αυτός είναι ένας πόλεμος της ευκαιρίας», δήλωσε ο Μπρεμ Μακ Γκουρκ, απεσταλμένος του Προέδρου Ομπάμα στην περιοχή και υπεύθυνος για την εκστρατεία εναντίον των Ισλαμιστών.

Οι αμφιβολίες αξιωματούχων

Αυτό που κρίνεται για τον Αμερικανό Πρόεδρο και την κληρονομιά του, τώρα που φεύγει από τον Λευκό Οίκο, είναι το πόσα εδάφη θα ανακαταλάβει απ' το Ισλαμικό Κράτος. Δεν του μένει και πολύς καιρός. Τον Ιανουάριο θα είναι ένας ακόμα πρώην Πρόεδρος. Η επίθεση εναντίον της Μοσούλης άρχισε τρεις βδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για τις 8 Νοεμβρίου. «Υπάρχει διάχυτη η επιθυμία να κερδηθεί όσο γίνεται περισσότερο έδαφος από το Ισλαμικό Κράτος», δήλωσε ένας δυτικός διπλωμάτης στην αμερικανική πρωτεύουσα, ο οποίος, όμως, κράτησε την ανωνυμία του.

Η απόφαση να υποστηριχτεί η κίνηση του Ιρακινού Πρωθυπουργού Χαϊντέρ αλ Αμπαντί για τη Μοσούλη, στην οποία μετέχουν περισσότεροι από 30.000 μαχητές, έχει την έγκριση των σημαντικότερων συνεργατών του κ. Ομπάμα. Παρ' όλ' αυτά, ορισμένοι αξιωματούχοι της Άμυνας και της αντικατασκοπίας των ΗΠΑ αμφισβητούν το αν ο ανασυγκροτημένος Στρατός του Ιράκ είναι έτοιμος για τέτοιο εγχείρημα.

Και προσθέτουν πως το επακόλουθο ενός παρόμοιου πολέμου θα μπορούσε να είναι πολιτικός εφιάλτης, καθώς οι Σουνίτες, οι Κούρδοι και οι Σιίτες θα προσπαθήσουν να κρατήσουν για τον εαυτό τους τα τμήματα της πόλης στα οποία συνέβαλαν για την απελευθέρωσή τους. «Ορισμένοι κύκλοι στην Ουάσιγκτον επιμένουν όπως τα πράγματα είναι πλήρως στη θέση τους πριν να καταληφθεί η Μοσούλη», ανέφερε στέλεχος της κυβέρνησης Ομπάμα, πριν ακόμα αρχίσει η επίθεση. Σύμφωνα με την άποψή του, αν μετά ακολουθήσει πανδαιμόνιο, η νίκη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους δεν θα έχει σχεδόν καμία αξία.

Τούρκοι και άλλοι παράγοντες

Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να παίξουν τεράστιο αρνητικό ή θετικό ρόλο στη περίπτωση της Μοσούλης. Για παράδειγμα η Τουρκία, που λέει ότι έχει μακρά ιστορία πολιτιστικών και ιστορικών δεσμών με τη Μοσούλη, επιμένει πως έχει εκπαιδεύσει ενόπλους οι οποίοι τώρα μετέχουν στην προσπάθεια ανακατάληψης της πόλης. Παράλληλα, πολεμικά αεροσκάφη της βομβαρδίζουν στόχους του Ισλαμικού Κράτους, ενώ ο Πρόεδρός της Ταγίπ Ερντογάν ισχυρίζεται πως τίποτε δεν πρόκειται να διευθετηθεί χωρίς να ρωτηθεί και να εγκριθεί πρώτα από την Άγκυρα. Η Βαγδάτη ούτε που θέλει να δει στα μάτια της ή να ακούσει κάτι για την Τουρκία.

Παράλληλα, ισχυρότατοι Σιίτες ένοπλοι επίσης θέλουν έναν ρόλο, αυξάνοντας τους φόβους για συγκρούσεις με την πλειοψηφία των Σουνιτών της Μοσούλης. Στις εβδομάδες έντονης περιφερειακής διπλωματίας, Αμερικανοί απεσταλμένοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όλες οι δυνάμεις πρέπει να βρίσκονται κάτω από τις διαταγές του Αμπαντί. Αν τώρα αυτό το μήνυμα θα πιάσει τόπο, αυτό παραμένει να το δει κανείς την πράξη.

Αναμένεται προσφυγικό ρεύμα

Παρ' όλο που σημαντικότερα ζητήματα αφέθηκαν για πιο μετά, έχουν καταστρωθεί σχέδια για το πώς θα κυβερνηθεί και θα σταθεροποιηθεί η περιοχή της Μοσούλης, στα πρώτα στάδια μετά τον τερματισμό των συγκρούσεων. Το σημαντικότερο στάδιο -προβλέπει ο κυβερνήτης της επαρχίας της Νινευί στην οποία υπάγεται η Μοσούλη, ο Ναουάφ αλ Αγκρούμπ- είναι να αποκατασταθεί και η πόλη να διαιρεθεί σε μικρότερους τομείς, με ντόπιους δημάρχους για καθέναν από αυτούς.

Ο Αγκρούμπ θα κυβερνά μαζί με έναν εκπρόσωπο από τη Βαγδάτη και έναν από την Ερμπίλ, πρωτεύουσα της αυτόνομης κουρδικής επαρχίας του Ιράκ. Έχει προβλεφθεί ώστε να μη συμβούν ξανά τα έκτροπα που ακολούθησαν μετά τη μάχη για τη Φαλούτζα στην επαρχία της Ανμπάρ. Εκεί, Σουνίτες άντρες και παιδιά συνελήφθηκαν και βασανίστηκαν άγρια και, σε μερικές περιπτώσεις, δολοφονήθηκαν από μέλη σιιτικών οργανώσεων, που είχαν ανεγείρει οδοφράγματα.

Αμερικανοί και Ιρακινοί αξιωματούχοι συνεργάζονται ώστε να εξασφαλιστεί πως οι εκτοπισμένοι άμαχοι της Μοσούλης θα περάσουν από ασφαλείς δρόμους έξω από την πόλη, όπου θα υπάρχουν και παρατηρητές του ΟΗΕ. Εκφράζουν, επίσης, την ελπίδα οι κάτοικοι της Μοσούλης να παραμείνουν στα σπίτια τους, σε αντίθεση με τους κατοίκους των πόλεων Τικρίτ, Φαλούτζα και Ραμαντί, που τις είχαν εγκαταλείψει όσο καιρό βρισκόντουσαν στα χέρια των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους.

Ο ΟΗΕ λέει πως η μάχη της Μοσούλης μπορεί να δημιουργήσει προσφυγικό ρεύμα μεγαλύτερο από ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Εκπρόσωπος του διεθνούς Οργανισμού λέει πως, αρχίζοντας τώρα την εκστρατεία για την εκδίωξη του Ισλαμικού Κράτους από τη Μοσούλη, είναι δίκοπο μαχαίρι. Γιατί άλλα προγραμματίζονται στο πεδίο των μαχών και άλλα μπορούν να συμβούν μόλις λήξει ο πόλεμος.