Άρχισε χθες η μακρά και δύσκολη επιχείρηση εκκαθάρισης της πόλης από το Ισλαμικό Κράτος
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 100.000 Ιρακινοί πολίτες μπορεί να εγκαταλείψουν τη χώρα, προκειμένου να ξεφύγουν

Τη μακρά και δύσκολη, όπως τουλάχιστον φαίνεται στην αφετηρία της, επιχείρηση για εκκαθάριση της Μοσούλης από την τζιχαντιστική ISIS ξεκίνησε χθες το Ιράκ, με τον Πρωθυπουργό της χώρας Χαϊντέρ αλ Αμπαντί να δίνει το έναυσμα έπειτα από «δύο χρόνια σκότους», όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει το Πεντάγωνο. «Υπερήφανοι που στεκόμαστε δίπλα στους συμμάχους μας», δηλώνουν οι Αμερικανοί, με τις αναφορές από το Πεντάγωνο να δείχνουν σε συμμετοχή Κούρδων μαχητών και σιιτικών πολιτοφυλακών. Σύμφωνα δε με την Άγκυρα, συμμετέχουν και δυνάμεις 3.000 που έχουν εκπαιδευτεί από τον τουρκικό στρατό.

Εντείνει τις επιθέσεις η ISIS
Όταν αισθάνεται εντονότερη τη στρατιωτική πίεση, η ISIS συνήθως εντείνει τις επιθέσεις αυτοκτονίας στις περιοχές εκτός του ελέγχου της. Ήδη τη Δευτέρα, βομβιστής καμικάζι πραγματοποίησε επίθεση σε σημείο νότια της Βαγδάτης, με στόχο οχηματοπομπή σιιτικών πολιτοφυλακών. Ο απολογισμός έφθασε τουλάχιστον τους δέκα νεκρούς και 25 τραυματίες. Η Μοσούλη του βορείου Ιράκ και η Ράκα στη Συρία είναι τα δύο κέντρα της ISIS. H οργάνωση είχε εγκαθιδρυθεί ως παράγοντας αστάθειας στην περιοχή καταλαμβάνοντας, μετά από διάφορες περιοχές στο Ιράκ, τη Μοσούλη τον Ιούνιο του 2014.

Σε τι αφορά
Η επιχείρηση για ανακατάληψη της Μοσούλης αφορά ιδιαίτερα και την Άγκυρα: Η τουρκική παρουσία στο βόρειο Ιράκ είχε ξεκινήσει με το βλέμμα στην εκδίωξη της ISIS από την πόλη, και η τουρκική ηγεσία είχε εκφραστεί αρνητική στη συμμετοχή κουρδικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις εκκαθάρισης.

«Με το καλό οι ηρωικές ιρακινές δυνάμεις, οι κουρδικές πεσμεργκά και οι εθελοντές της Νινευή είμαστε υπερήφανοι που στεκόμαστε δίπλα σας σε αυτήν την ιστορική επιχείρηση», ανέφερε σε μήνυμά του ο Μπρετ ΜακΓκουρκ, Αμερικανός επιτετραμμένος στη διεθνή συμμαχία που προχωρά σε επιδρομές εναντίον θέσεων της ISIS.

Χθες το μεσημέρι, ο Τούρκος Αναπληρωτής Πρωθυπουργός Νουμάν Κουρτουλμούς ανέφερε πως στην επιχείρηση συμμετέχουν οι 3.000 μαχητές που είχαν εκπαιδεύσει οι Τούρκοι στρατιώτες στην ιρακινή Μπασίκα. Προηγουμένως, τουρκικές στρατιωτικές πηγές που επεκαλείτο το Reuters μιλούσαν για ανάπτυξη των μισών από αυτούς, με τους υπόλοιπους να βρίσκονταν σε ετοιμότητα. Η παρουσία τουρκικών δυνάμεων στην Μπασίκα είχε εξοργίσει την κυβέρνηση στη Βαγδάτη.

Ματαιώθηκε πολλές φορές στο παρελθόν
Η έναρξη της επίθεσης ανακοινώθηκε πολλές φορές και στη συνέχεια αναβλήθηκε από τον Μάρτιο του 2016, όταν ο Ιρακινός Πρωθυπουργός Χαϊντέρ αλ Αμπάντι κάλεσε τις δυνάμεις του να απελευθερώσουν την επαρχία Νινευή, πρωτεύουσα της οποίας είναι η Μοσούλη.

Με την αεροπορική υποστήριξη των δυνάμεων του διεθνούς συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ εναντίον της ISIS, αλλά και την έμμεση συμμετοχή του Ιράν μέσω της παρουσίας σιιτικών παραστρατιωτικών ενόπλων δυνάμεων, οι στρατιωτικές δυνάμεις προωθήθηκαν από τον Μάρτιο για να προσεγγίσουν τη Μοσούλη από τη βάση του Μαχμούρ σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από τις γραμμές των δυνάμεων του Ισλαμικού Κράτους. Παράλληλα, οι δυνάμεις των πεσμεργκά, των δυνάμεων ασφαλείας της αυτόνομης περιοχής του Ιρακινού Κουρδιστάν, προωθούνται από Βορρά προς τη Μοσούλη.

Δύσκολη επιχείρηση
Πέραν των στρατιωτικών δυσκολιών που θα έχει η επιχείρηση για την ανακατάληψη της Μοσούλης από την ISIS, το εγχείρημα δεν υστερεί σε περιπλοκότητα ούτε στο μέτωπο του ποιοι θα κληθούν να εκδιώξουν τους τζιχαντιστές. Πρόκειται για ευρύ φάσμα δυνάμεων:

Οι ιρακινές Αρχές (στρατός, αντιτρομοκρατικές μονάδες, αστυνομία), σιιτικές πολιτοφυλακές που συνδέονται με το Ιράν, οι Κούρδοι περμεργκά, η Τουρκία και ο διεθνής συνασπισμός υπό τις ΗΠΑ. Οι ιρακινές στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν να υπολογίζουν στην αεροπορική κάλυψη των δυνάμεων του διεθνούς συνασπισμού και στην αποστολή επιπλέον 600 Αμερικανών στρατιωτικών, επί συνόλου 4.600 που έχουν αναπτυχθεί στο Ιράκ από την Ουάσιγκτον.

Τουρκικές δυνάμεις
Παρόντες είναι επίσης Τούρκοι στρατιώτες σε στρατιωτική βάση κοντά στη Μοσούλη και στο Κουρδιστάν. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει το Reuters, η παρουσία τους είναι ένα από τα πρώτα στοιχεία που επικαλούνται ειδικοί για να εξηγήσουν την καθυστέρηση της έναρξης της επιχείρησης: η Βαγδάτη απαιτούσε την απόσυρσή τους, αλλά η Τουρκία θέλει επιτακτικά να συμμετάσχει στην επιχείρηση, για να είναι σε θέση να περιορίσει την ενίσχυση της δύναμης των Κούρδων στα σύνορά της και για να μπορέσει να αποκαταστήσει κάποιου βαθμού επιρροή στην περιοχή της Μοσούλης και τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές.

Άλλες δυνάμεις
Οι πεσμεργκά έχουν προωθηθεί εκτός των συνόρων των αυτόνομων κουρδικών περιοχών στο βόρειο Ιράκ και η Άγκυρα ανησυχεί μήπως οι σιιτικές πολιτοφυλακές, που υποστηρίζουν τον Αμπαντί και τελούν υπό την επιρροή της Τεχεράνης, προχωρήσουν προς την κατά πλειοψηφία σουνιτική Μοσούλη. Η συμμετοχή των σιιτικών πολιτοφυλακών στην επιχείρηση ανακατάληψης της Μοσούλης έχει δημιουργήσει ανησυχία τόσο μεταξύ Ιρακινών αξιωματούχων όσο και των οργανώσεων αρωγής για θρησκευτικά αντίποινα.

Οι σιιτικές πολιτοφυλακές έχουν κατηγορηθεί από τα Ηνωμένα Εθνη για φόνους και απαγωγές σε ορισμένες από τις περιοχές που έχουν ανακαταλάβει από το Ισλαμικό Κράτος. Η παρουσία τους στη γραμμή του μετώπου δεν γίνεται αποδεκτή από τους σουνιτικούς πληθυσμούς και οι ιρακινές Αρχές θέλουν να τις κρατήσουν μακριά από το πεδίο της μάχης στη Μοσούλη.

Το βασανιστικό ερώτημα
Με ποιον τρόπο να γίνει η ανακατάληψη της Μοσούλης από τους τζιχαντιστές; Στις τελευταίες της φάσεις η μάχη θα γίνεται δρόμο τον δρόμο εναντίον 3.000-4.500 μαχητών του Ισλαμικού Κράτους, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του διεθνούς συνασπισμού, σε μια πόλη 1,5 εκατομμυρίου κατοίκων, για τους οποίους ο ΟΗΕ φοβάται ανθρωπιστική τραγωδία. Οι ιρακινές δυνάμεις, εάν ακολουθήσουν την τακτική που ακολούθησαν στο Τικρίτ και στο Ραμάντι, τον Μάρτιο 2015 και τον Φεβρουάριο 2016 αντίστοιχα, θα περικυκλώσουν την πόλη πριν από την τελική επίθεση.

Οι επίλεκτες δυνάμεις των αντιτρομοκρατικών μονάδων του Ιράκ πιθανόν να βρίσκονται και πάλι στην πρώτη γραμμή. Πριν προχωρήσουν για να καταλάβουν το κέντρο της Μοσούλης, οι ιρανικές δυνάμεις θα πρέπει να διεισδύσουν σε έδαφος υπό τον έλεγχο του Ισλαμικού Κράτους σε μήκος πολλών χιλιομέτρων. Οι δυνάμεις του συνασπισμού θα έχουν να αντιμετωπίσουν δυνάμεις των τζιχαντιστών που είχαν στη διάθεσή τους δύο χρόνια για να προετοιμάσουν την άμυνά τους στο τελευταίο τους προπύργιο.

Είναι πολύ πιθανόν ότι θα χρησιμοποιήσουν ελεύθερους σκοπευτές, παγιδευμένα αυτοκίνητα και ότι θα ναρκοθετήσουν το έδαφος για να καθυστερήσουν την προέλαση των ιρακινών δυνάμεων. Κατά των επιθέσεων του συνασπισμού, το Ισλαμικό Κράτος επιπλέον είναι πιθανόν ότι θα χρησιμοποιήσει τον άμαχο πληθυσμό ως ασπίδα.

Με αφορμή την έναρξη της επιχείρησης, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι περισσότεροι από 100.000 Ιρακινοί πολίτες μπορεί να εγκαταλείψουν τη χώρα, προκειμένου να ξεφύγουν από τη στρατιωτική επιχείρηση στη Μοσούλη, που έχει στόχο την ανακατάληψη της πόλης από το Ισλαμικό Κράτος.

Η Ύπατη Αρμοστεία έκανε έκκληση για τη συγκέντρωση 61 εκατομμυρίων δολαρίων, προκειμένου να εξασφαλιστούν σκηνές, καταυλισμοί, σόμπες, καθώς και απαραίτητες προμήθειες για τον χειμώνα για όσους εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και βρίσκονται είτε μέσα στο Ιράκ, είτε στις γειτονικές χώρες Συρία και Τουρκία.

«Η UNHCR ανησυχεί ότι τα γεγονότα στη Μοσούλη μπορούν να οδηγήσουν έως 100.000 Ιρακινούς να μεταβούν στη Συρία ή την Τουρκία», σημείωσε η ανακοίνωση της Ύπατης Αρμοστείας. «Στη Συρία υπάρχουν σχέδια για την υποδοχή έως 90.000 Ιρακινών προσφύγων», προσθέτει η ανακοίνωση.

Ετοιμότητα από Τουρκία
Από την πλευρά της, η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να υποδεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μοσούλη, εάν η επιχείρηση στην πόλη προκαλέσει σεχταριστική βία, σημειώνει ο Αναπληρωτής Πρωθυπουργός Νούμαν Κουρτουλμούς σε συνέντευξη Τύπου στην Άγκυρα. «Εάν κάτι πάει λάθος στη Μοσούλη, εκατοντάδες χιλιάδες θα πάρουν τις τσάντες τους, θα είναι δυστυχισμένοι και κουρασμένοι και με τα υπάρχοντά τους θα έρθουν στο μοναδικό μέρος που μπορούν να πάνε, στην Τουρκία», πρόσθεσε.

Αξιωματούχος από την υπηρεσία διαχείρισης καταστροφών ισχυρίστηκε ότι η εμπειρία της χώρας με τους Σύρους πρόσφυγες, σημαίνει ότι η Τουρκία είναι καλά προετοιμασμένη. Στη Μοσούλη ζουν 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι. Το Ισλαμικό Κράτος κατέλαβε τον έλεγχο της πόλης τον Ιούνιο του 2014.

Κέρδη για το Ιράκ και τους Κούρδους
Δυνάμεις που πρόσκεινται στην ιρακινή κυβέρνηση σημείωσαν κέρδη στην αρχή της επιχείρησης για την ανακατάληψη της Μοσούλης. Η επιχείρηση ξεκίνησε τις πρώτες ώρες της Δευτέρας και ξένοι ανταποκριτές αναφέρουν ότι η μάχη θα είναι δύσκολη και θα κρατήσει χρόνια. Η ανταποκρίτρια του BBC Όρλα Γκέριν, η οποία ταξιδεύει με τα κουρδικά τανκς από την Ανατολή, είπε ότι οι κουρδικές δυνάμεις μείωσαν την απόσταση με τους τζιχαντιστές και ότι πήραν τον έλεγχο αρκετών χωριών τις πρώτες ώρες τις επιχείρησης.