ΚΟΛΟΜΒΙΑ: Η ΦΑΡΣΑ ΕΝΟΣ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ

Το απορριπτικό αποτέλεσμα μοιάζει με μποϊκοτάζ της διαδικασίας, αφού μονάχα το 40% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων έσπευσαν στις κάλπες

Ο Πρόεδρος Σάντος ανακοίνωσε, την περασμένη βδομάδα, πως παρατείνει την κατάπαυση του πυρός ώς τις 31 Οκτωβρίου 2016, τονίζοντας πως ελπίζει η επανάληψη των διαπραγματεύσεων με το FARC να οδηγήσει σε διευθετήσεις προς εξεύρεση λύσης σε αυτή τη διένεξη

Η Κολομβία φαίνεται πως δεν θέλει ειρήνη. Οι πολίτες της, με διαφορά μονάχα 0,5%, για την ακρίβεια 0,43% και με συμμετοχή περίπου 40% ψήφισαν εναντίον της συμφωνίας ειρήνης ανάμεσα στην κυβέρνηση και την οργάνωση των ανταρτών FARC. Ποιος να το φανταζόταν. Από πρώτη ματιά αυτό περισσότερο μοιάζει με μποϊκοτάζ, καθώς πολλοί άνθρωποι δεν πίστευαν στη διαδικασία και δεν πίστευαν πως τα αποτελέσματα θα οδηγούσαν στην πολυπόθητη ειρήνη. Επίσης, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι έγινε απάτη. Για παράδειγμα, με τις περισσότερες ψήφους καταμετρημένες, η περιοχή Τσόκο, που υπέφερε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη από τον πόλεμο, ψήφισε με 80% «ναι». Ένα συντριπτικό «ναι» ήρθε και από τις περιοχές της Καραϊβικής.

Ποιος λοιπόν έκανε την καταμέτρηση; Όλες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ένα συντριπτικό «ναι» για την ειρήνη. Τα exit polls προέβλεπαν άνετη νίκη για την ειρήνη. Γιατί κανείς δεν ζητά επανάληψη της καταμέτρησης των ψήφων; Δεν αποκλείεται να έχει γίνει αυτό, αλλά να μην το μάθει ποτέ κανείς. Μερικοί που είναι πολύ καχύποπτοι λένε ότι αυτά δεν γίνονται, γιατί η ειρήνη δεν περιλαμβανόταν στο λεξιλόγιο των ΗΠΑ. Όλα έγιναν για να ταραχθεί η δημόσια σκέψη. Να δημιουργηθεί μια αυταπάτη, καθώς οποιαδήποτε ελπίδα για ειρήνη αυτές τις ημέρες, οποιαδήποτε ειρήνη, οπουδήποτε στον κόσμο είναι μια αυταπάτη. Στην Κολομβία δεν χωρά καμία αμφιβολία πως αυτό επιτεύχθηκε.

Τετραετής διαδικασία

Η τετραετής διαδικασία για την ειρήνη, με πρωτοβουλία του Προέδρου Σάντος, άρχισε στις 19 Νοεμβρίου 2012 και ολοκληρώθηκε στις 24 Αυγούστου του 2016. Πρωταγωνίστησαν και βοήθησαν επίσημα η Νορβηγία και η Κούβα. Συνομιλίες έγιναν στην Αβάνα, τη Βενεζουέλα και τη Χιλή. Η συμφωνία υπογράφηκε στην πρωτεύουσα της Κούβας στις 26 Σεπτεμβρίου του 2016.

Για πολλούς η πρωτοβουλία του Σάντος, να επικυρωθεί η Συνθήκη Ειρήνης μέσω ενός δημοψηφίσματος, ήρθε ως έκπληξη. Αλλά το αρνητικό αποτέλεσμα επίσης δεν μπορεί να εμποδίσει την εφαρμογή της. Με τόσο μικρή διαφορά, ακόμα και αν έγινε νοθεία, η οποιαδήποτε υγιής κυβέρνηση που αγαπά την ειρήνη θα ακύρωνε το μικρό αποτέλεσμα και θα προχωρούσε στην προώθηση και την εφαρμογή της Συμφωνίας Ειρήνης.

Κατά τη διάρκεια 52 χρόνων, οι 7.000-10.000 αριστεροί αντάρτες του FARC μάχονταν υπερασπιζόμενοι τους φτωχούς του Κολομβιανού πληθυσμού, εναντίον μιας ελίτ των πλουσίων της χώρας, εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων με την υποστήριξη των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ που σταθμεύουν στην Κολομβία. Ο επίσημος αριθμός των νεκρών από 200.000 ώς 300.000 ίσως να μην είναι ακριβής, γιατί υπολογίζεται πως οι νεκροί ξεπέρασαν τις 500.000, για να μη μιλήσει κανείς για τα εκατομμύρια ξεσπιτωμένους ανθρώπους, που υποχρεώθηκαν να φύγουν έχοντας χάσει τα σπίτια τους και τη γη τους. Η κατάληξη σε μια συμφωνία για ειρήνη θα ήταν ένα καλοδεχούμενο επίτευγμα.

Πράγματι, η υπογραφή της συμφωνίας γιορτάστηκε σε ολόκληρη τη Νότια Αμερική και τον κόσμο. FARC-EP σημαίνει Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia-Ejercito del Pueblo, δηλαδή Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας-Λαϊκός Στρατός.

Αντί να ακολουθήσει τη συντριπτική επιθυμία του λαού για ειρήνη, μετά από 52 χρόνια αιματηρού πολέμου, ο Πρόεδρος Σάντος ανακοίνωσε την περασμένη βδομάδα πως παρατείνει την κατάπαυση του πυρός ώς τις 31 Οκτωβρίου 2016, τονίζοντας πως ελπίζει η επανάληψη των διαπραγματεύσεων με το FARC να οδηγήσει σε διευθετήσεις προς εξεύρεση λύσης σε αυτή τη διένεξη. Πολιτικοί αναλυτές αναρωτιούνται αν αυτές οι διευθετήσεις δεν περιλαμβάνονταν στο κείμενο της Συνθήκης Ειρήνης, που υπογράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου.

Δύο σημαίες, μία ιδεολογία

Αμέσως μετά την απόρριψη της Συνθήκης, ο Σάντος συναντήθηκε με τον προκάτοχό του Αλβάρο Ουρίμπε, που είχε εκστρατεύσει εναντίον της Συμφωνίας. Παρατηρητές λένε ότι αυτό είναι αξιοπερίεργο. Δύο πρόεδροι από το ίδιο κόμμα, φίλοι και με στενούς δεσμούς με τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, ηγούντο δύο διαφορετικών εκστρατειών. Ενώ ο Χουάν Μανουέλ Σάντος, ο τωρινός Πρόεδρος, κουνούσε τη σημαία της ειρήνης, ο Ουρίμπε είχε εξαπολύσει μια εκστρατεία εκφοβισμού του κόσμου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην απόφαση να απονεμηθεί γενική αμνηστία στους αντάρτες του FARC. Πριν ο Ουρίμπε γίνει πρόεδρος το 2002, ίδρυσε το κίνημα «Πρώτα η Κολομβία».

Το κίνημα μετασχηματίστηκε σε πανίσχυρο κόμμα με τη βοήθεια της πολιτικής ελίτ της Κολομβίας, που το 2006 τον έστειλε δεύτερη φορά στο Προεδρικό Μέγαρο. Ένας συνασπισμός ακροδεξιών κομμάτων, που αποκαλούνταν Urbistas, με την πάροδο του χρόνου αποτέλεσε την πλατφόρμα με τη βοήθεια της οποίας ο Σάντος εκλέχθηκε το 2010. Η σημερινή κυβέρνηση έχει δημιουργήσει μια κυβέρνηση συντηρητικών και φιλελευθέρων, που σε κάποιο στάδιο ήλεγχε το 94% του Κογκρέσου της χώρας.

Εν τω μεταξύ, ο Αλβάρο Ουρίμπε δημιούργησε ένα άλλο δεξιό Κεντρο-Δημοκρατικό κόμμα. Κάτω από δύο διαφορετικές σημαίες, αλλά με την ίδια ιδεολογία ελέγχουν τώρα το Κογκρέσο ως ένα καρτέλ, όπως επισημαίνει ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τζέιμς Ρόμπινσον, ώστε να αποτρέψουν οποιαδήποτε άλλη πολιτική δύναμη επιχειρήσει να αναμετρηθεί με την αποκλειστικότητα της Δεξιάς - που δεν χρειάζεται να πει κανείς ότι συνεργάζεται πλήρως για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της Ουάσιγκτον.

Ο ρόλος των ΗΠΑ

Πρόκειται για μια πολύ έξυπνα στημένη πολιτική δραστηριότητα, που εντούτοις μπερδεύει την κοινή γνώμη της Κολομβίας. Σε αυτή τη χώρα οι Αμερικανοί διατηρούν επτά στρατιωτικές βάσεις, ενώ προγραμματίζουν την ίδρυση και άλλων. Μπορεί λοιπόν να φανταστεί κανείς, αν θέλει κάποιος στην αμερικανική πρωτεύουσα ειρήνη; Η Κολομβία είναι η στρατηγική περιοχή της νότιας Λατινικής Αμερικής, από όπου ετοιμάζονται οι ΗΠΑ να θέσουν και πάλι υπό τον έλεγχό τους τη νότια Αμερικανική Ήπειρο. Ο απερχόμενος Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, εντελώς απροσχημάτιστα, την αποκάλεσε Κερκόπορτα.

Το φθινόπωρο του 2009 οι ΗΠΑ και Κολομβιανοί αξιωματούχοι υπέγραψαν συμφωνία, που επιτρέπει στις Αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις πρόσβαση σε επτά κολομβιανές στρατιωτικές βάσεις για δέκα χρόνια. Γιατί λοιπόν οι Αμερικανοί να θέλουν τώρα ειρήνη; Το δημοψήφισμα για πολλούς ήταν παραπλανητικό, μια φάρσα. Τα τέσσερα χρόνια των «διαπραγματεύσεων», που έκαναν τον κόσμο να πιστέψει πως η ειρήνη ήταν μια σοβαρή προοπτική, πρόσφεραν στην κυβέρνηση αρκετό χρόνο για να ανασυνταχθεί και να αφοπλίσει τους αντάρτες του FARC, οι οποίοι με καλή πίστη μετείχαν στις διαπραγματεύσεις, με στόχο την ειρήνευση στην Κολομβία και την εδραίωση της δημοκρατίας. Αλλά το Πεντάγωνο και η CIA είχαν άλλες σκέψεις.

Το πιο εξοργιστικό, όμως, είναι πως ολόκληρη η Λατινική Αμερική, ο κόσμος, περιλαμβανομένων και των τεσσάρων χωρών που συμμετείχαν στην προσπάθεια εξεύρεσης λύσης ειρήνης στην Κολομβία, παραμένουν σιωπηλοί για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Θα αρκούσε η επικύρωση της συμφωνίας από το Κογκρέσο της χώρας για να τεθεί σε ισχύ. Τώρα το FARC είναι σχεδόν ολοκληρωτικά αφοπλισμένο, ενώ η κυβέρνηση έχει πλήρες πλεονέκτημα και μπορεί να εξουδετερώσει το αντάρτικο Κίνημα χωρίς δυσκολία. Πρόκειται για ένα καλό μάθημα για τους ιδεολόγους. Και το πιο τραγικό. Ο Σάντος τιμήθηκε με το Νομπέλ Ειρήνης για την προσπάθειά του να… ξεγελάσει τους αριστερούς αντιπάλους του. Και βραβεύθηκε γι' αυτή του την επιτυχία.