Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΤΥΠΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΟΡΥΦΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΣΤΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ ΕΠΟΧΗ

Στην Μπρατισλάβα πολλά ευχολόγια και ελάχιστες αποφάσεις για την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει η ΕΕ, μετά την απόφαση των Βρετανών να εγκαταλείψουν την Ένωση. Απόφαση που όμως έχουν κάθε δικαίωμα να ανατρέψουν με ένα βέτο οι χώρες μέλη της ΕΕ

Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν είχε πει, κάποτε, πως «η Ευρώπη δεν μπορεί να πάει μπροστά χωρίς τη γαλλο-γερμανική μηχανή», αλλά τώρα υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο Παρίσι και το Βερολίνο

Οι λεγόμενες χώρες του Club Med αντιμετωπίζουν τεράστιο πρόβλημα χαμηλής ανάπτυξης και μεγάλης ανεργίας. Ζητούν να σταματήσει η πολιτική της λιτότητας και να θεσπιστούν νέοι κανόνες, που θα επιφέρουν μεγαλύτερη πειθαρχία στην Ευρωζώνη

Υπάρχουν σχέδια για να κατασκευαστούν στις Βρυξέλλες νέα αρχηγεία, παρ' όλο που αξιωματούχοι επιμένουν πως δεν πρόκειται για άλλο ένα βήμα προς τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού

Ένας Αμερικανός πολιτικός κάποτε συμβούλευε, πως «ποτέ δεν αφήνεις μια σοβαρή κρίση από το να πάει στα σκουπίδια». Πολλοί αναρωτιούνται, αν η ΕΕ πήρε κάποιο μάθημα από τότε που οι Βρετανοί ψηφοφόροι αποφάσισαν σε δημοψήφισμα να εγκαταλείψουν την Ένωση. Πριν από το δημοψήφισμα του Ιουνίου, το Brexit εθεωρείτο η πιο σοβαρή κρίση που είχε να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Τώρα κανείς δεν είναι τόσο σίγουρος.

Η ευρύτερη θεωρία είναι πως η Ευρώπη πάσχει από σοβαρή ασθένεια. Και πως τα ερωτηματικά είναι πιο ουσιαστικά - μπορεί το ευρωπαϊκό μοντέλο να ξαναβρεί τον ρυθμό, το νεύρο και την αυτοπεποίθησή του, ή είναι κλονισμένο και τραυματισμένο; Όπως επισημαίνουν αναλυτές, δεν υπάρχει σοβαρή ηγεσία και δεν παρατηρείται η όρεξη για να πραγματωθούν οράματα.

Η Μέρκελ ξεφτίζει…

Η Γερμανίδα Καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ ήταν κάποτε η Frau Europe, αλλά αρχίζει και ξεφτίζει. Μπορεί ακόμα να είναι πρόωρο, όμως το τέλος της εποχής Μέρκελ συζητείται ανοικτά πλέον στη Γερμανία. Η πολιτική της στο προσφυγικό έχει διχάσει τη χώρα της. Για πρώτη φορά από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ένα ακροδεξιό κόμμα πέτυχε να κερδίσει τις περισσότερες ψήφους από την κεντροδεξιά, σε πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση. Η απόφαση να δοθεί άσυλο σε μεγάλους αριθμούς προσφύγων ήταν γερμανική και όχι ευρωπαϊκή. Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εστέν είχε πει, κάποτε, πως «η Ευρώπη δεν μπορεί να πάει μπροστά χωρίς τη γαλλο-γερμανική μηχανή», αλλά τώρα υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο Παρίσι και το Βερολίνο.

Το κύρος του Ολάντ

Το κύρος του Γάλλου Προέδρου Φρανσουά Ολάντ έχει τρωθεί από μια σειρά διαδοχικών τρομοκρατικών επιθέσεων, και την αποτυχία του να εκσυγχρονίσει τη γαλλική οικονομία, ούτως ώστε να ανακάμψει. Ακόμα δεν έχει αποφασίσει αν θα είναι και πάλι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του ερχόμενου χρόνου. Στη Γαλλία, το ακροδεξιό κόμμα Εθνικό Μέτωπο ανεβαίνει συνέχεια στην προτίμηση των ψηφοφόρων, όπως δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, ενώ υπόσχεται δημοψήφισμα στη χώρα για να αποφασίσουν οι πολίτες αν θέλουν να μείνουν στην ΕΕ. Η Μαρίν Λεπέν, που είναι η ηγέτις του κόμματος αυτού, θεωρείται απίθανο να μπει στο Μέγαρο των Ηλυσίων Πεδίων, αλλά ποτέ μη λές ποτέ, καθώς οι Γάλλοι ψηφοφόροι δεν δείχνουν να ενστερνίζονται τα ευρωπαϊκά όνειρα.

Η ΕΕ δυσκολεύεται να λύσει χρόνια προβλήματα

Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ δυσκολεύεται να λύσει τα χρόνια προβλήματά της. Οι εντάσεις από την κρίση στην Ευρωζώνη εξακολουθούν να δημιουργούν διαιρέσεις και διχόνοιες. Μπορεί η οικονομική κατάσταση να βελτιώνεται και η ανεργία να μειώνεται, αλλά ο φόβος για οικονομική στασιμότητα εξακολουθεί να υπάρχει. Η Ιταλία δοκιμάζεται σκληρά καθώς δεν μπορεί να ξεπληρώσει δάνεια, ενώ υποβόσκει μεγάλη κρίση με τις τράπεζές της - γεγονός που θεωρείται σήμερα ο πιο μεγάλος κίνδυνος για την ΕΕ.

Η Πορτογαλία είναι πιθανό να χρειαστεί νέο μνημόνιο, ενώ το χρέος της Ελλάδας έχει φτάσει στο 170% του εγχώριου προϊόντος, ένα πρόβλημα για το οποίο καταβάλλονται απάνθρωπες προσπάθειες για να ξεπεραστεί αλλά δεν λύνεται, με την άγρια λιτότητα που έχει επιβληθεί στον ελληνικό λαό. Η σκέψη του πρώην υπουργού Οικονομικών Βαρουφάκη -όπως έχει αναλυθεί από εξέχοντες οικονομολόγους σε διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας- για παράλληλο νόμισμα, χλευάστηκε και προκάλεσε την αποπομπή του από την κυβέρνηση.

Ο Βαρουφάκης είναι σήμερα σύμβουλος για οικονομικά ζητήματα στο Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας. Δεν τον ήθελαν στον ΣΥΡΙΖΑ, τον άρπαξαν οι Βρετανοί Εργατικοί. Τόσο έξυπνοι είναι στην Ελλάδα.

Αυτά τα προβλήματα αναφέρθηκαν επιδερμικά στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Μπρατισλάβα, αλλά καθώς πλησιάζουν οι γενικές εκλογές στη Γερμανία, δεν υπάρχει μεγάλη όρεξη για οικονομική βοήθεια στις χώρες που αναφέρθηκαν, αλλά ούτε και για περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωζώνης. Αυτά είναι άσχημα νέα για χώρες όπως η Τουρκία και η Σερβία, που περιμένουν στην ουρά για να ανοίξουν νέα κεφάλαια στο πλαίσιο της ενταξιακής τους πορείας.

Τα σχόλια

Το BBC σχολιάζει πως τα προβλήματα πηγάζουν από αυτά που διχάζουν την ήπειρο. Οι λεγόμενες χώρες του Club Med αντιμετωπίζουν τεράστιο πρόβλημα χαμηλής ανάπτυξης και μεγάλης ανεργίας. Ζητούν να σταματήσει η πολιτική της λιτότητας και να θεσπιστούν νέοι κανόνες, που θα επιφέρουν μεγαλύτερη πειθαρχία στην Ευρωζώνη.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας λυγίζει και αυτό δημιουργεί πρόβλημα σε χώρες του Βορρά, όπως είναι οι Γερμανία, Ολλανδία και Φινλανδία. Και μετά είναι ο διχασμός Ανατολής-Δύσης. Στην Ανατολή υπάρχουν οι λεγόμενες χώρες Visegrad, δηλαδή οι Ουγγαρία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Πολωνία και Σλοβακία. Στο ζήτημα της κρίσης με τους μετανάστες αγνόησαν πλήρως τις Βρυξέλλες και τις εκκλήσεις να ρίξουν τα συρματοπλέγματα στα σύνορά τους. Ολοένα και περισσότερο αρνούνται να υιοθετήσουν την πολυπολιτισμική κοινωνία, που προωθούν οι περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Η κρίση με το μεταναστευτικό

Η κρίση με το μεταναστευτικό παραμένει άλυτη. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες εξακολουθούν να έρχονται και να διασχίζουν το Αιγαίο από την Τουρκία. Έχουν προκαλέσει αφόρητη κατάσταση στην Ελλάδα, όπου συχνά σημειώνονται ταραχές στους προσφυγικούς καταυλισμούς. Ελληνικά νησιά λύγισαν οικονομικά αυτό το καλοκαίρι, καθώς δεν πήγαν εκεί οι τουρίστες.

Η μεγαλύτερη βιομηχανία τους δέχτηκε σκληρό πλήγμα, αλλά η κυβέρνηση αδυνατεί να τα βοηθήσει λόγω της οικονομικής δυσπραγίας της χώρας. Χιλιάδες άλλοι πρόσφυγες φεύγουν από τη Λιβύη και προσπαθούν να φτάσουν σε μια Ευρώπη, που στην πραγματικότητα δεν έχει καταφέρει να οριοθετήσει μια κοινή πολιτική στο προσφυγικό. Επίτροπος της ΕΕ για το προσφυγικό είναι ο Έλληνας Δημήτρης Αβραμόπουλος.

Τι να περιμένει κανείς;

Τι λοιπόν μπορεί να περιμένει κανείς από τη σημερινή ΕΕ; Μερικοί μιλάνε για αναβίωση των ευρωπαϊκών αξιών, ενώ άλλοι πιστεύουν πως η ΕΕ πρέπει να δείξει τις φιλοδοξίες της σε ολόκληρο τον κόσμο - ότι δηλαδή παρά το Brexit, το ευρωπαϊκό όνειρο επεκτείνεται. Έτσι στην Μπρατισλάβα συζητήθηκε εκτενώς το ζήτημα της άμυνας και της ασφάλειας, χωρίς όμως να παρθούν οριστικές αποφάσεις.

Υπάρχουν σχέδια για να κατασκευαστούν στις Βρυξέλλες νέα αρχηγεία, παρ' όλο που αξιωματούχοι επιμένουν πως δεν πρόκειται για άλλο ένα βήμα προς τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού. Οι σκεπτικιστές λένε ότι όλα αυτά θυμίζουν την παλιά ΕΕ: δηλαδή πρώτα δημιουργούμε τους θεσμούς και ύστερα ακολουθούν η χρηματοδότηση και οι πολιτικές.

Αυτό που διχάζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τους Ευρωπαίους είναι η κατεύθυνση. Βρίσκεται στο DNA των Βρυξελλών και πολλών υπουργείων των Εξωτερικών ότι το μέλλον βρίσκεται στην πιο στενή ακόμα ολοκλήρωση. Αλλά ακούγονται και φωνές που προειδοποιούν ότι βαθύτερα δεν σημαίνει πάντα και καλύτερα, ενώ λιγότερο ίσως να σημαίνει περισσότερο, ότι η ευελιξία είναι αρετή και όχι αδυναμία, ότι η ελαφριά προσέγγιση μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από το micro-management και πως η απάντηση σε κάθε πρόβλημα δεν σημαίνει απαραίτητα «περισσότερη Ευρώπη».

Υπάρχουν αποθέματα καλής θέλησης, αλλά…

Οι πραγματιστές πιστεύουν πως η ΕΕ έχει τεράστια αποθέματα καλής θέλησης. Ακόμα και σε μια χώρα όπως είναι η Ελλάδα, που έχει δει την οικονομία της να βυθίζεται κατά 26%, υπάρχει πάντα μια μεγάλη πλειοψηφία που ζητούν να παραμείνει η χώρα στην ΕΕ και την Ευρωζώνη. Η Ουγγαρία τσακώνεται συνέχεια με τις Βρυξέλλες, σε σημείο που μερικοί να ζητούν την απομάκρυνσή της από την ΕΕ, αλλά δεν έχει σημειωθεί καμία κίνηση για να εγκαταλείψει την Ένωση.

Η επιθυμία του να ανήκεις στην ευρωπαϊκή οικογένεια δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Παρ' όλο που το 48% των Ευρωπαίων ανησυχούν για το μεταναστευτικό, η αρχή της ελευθερίας της μετακίνησης των λαών παραμένει δημοφιλής. Οι πραγματιστές επιμένουν πως μπορείς να διατηρήσεις αυτή την αρχή, κτίζοντας πάνω στην ευελιξία. Υπάρχει μια αποδοχή στην άποψη πως η ΕΕ χρειάζεται μερικές δημοφιλείς πρωτοβουλίες.

Πρέπει να γίνει η «πρωταθλήτρια των λαών», όπως το έθεσε ένας αξιωματούχος στις Βρυξέλλες. Χρειάζεται λιγότερη ιδεολογία και περισσότερη δράση. «Γιατί να μην ακούσουμε την άποψη των λαών για το ζήτημα της μετανάστευσης;», αναρωτήθηκε ο ίδιος ο αξιωματούχος, ζητώντας με άλλα λόγια ένα ευρωπαϊκό δημοψήφισμα γι' αυτό το καυτό ζήτημα.

Η δοκιμασία μετά την Μπρατισλάβα είναι αν η ΕΕ μπορεί να προσφέρει ευμάρεια και ασφάλεια. Μπορεί η Ένωση να ελέγξει τη μετανάστευση; Μπορεί να εξουδετερώσει τους τρομοκράτες; Μπορεί να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα; Αυτό θα έχει τεράστιο ενδιαφέρον όσον αφορά στην Κύπρο, καθώς τα τελευταία σύνορα της ΕΕ βρίσκονται εδώ και αυτό σημαίνει πως η Τουρκία και ο στρατός της δεν έχουν θέση στο κυπριακό έδαφος. Και ακόμα δεν είναι σίγουρο το τι θα συμβεί με τη Βρετανία. Γιατί, ενώ η κυβέρνηση αυτής της χώρας ισχυρίζεται πως δεν θα διεξαχθεί άλλο δημοψήφισμα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν αποκλείουν να ασκηθεί βέτο για το Brexit, αν αποδειχθεί πως αυτό θα βλάψει τα συμφέροντα των Ευρωπαίων.