Η πτώση μετεωρίτη στην Κύπρο τα ξημερώματα της 9ης Σεπτεμβρίου
Για άλλη μια φορά η ατμόσφαιρά μας αποδείχθηκε ο αξιόπιστος και διαχρονικός φρουρός μας, που με όπλα τους νόμους της φυσικής, πάντα καταφέρνει να αντισταθεί στους πιθανούς εισβολείς

39 λεπτά μετά τα μεσάνυκτα, ξημέρωμα Παρασκευής 9 Σεπτεμβρίου και ο κυπριακός ουρανός φωτίστηκε για τα καλά. Όσοι Κύπριοι είχαν την τύχη να δουν αυτό το θέαμα θα το θυμούνται για πάντα. Οι πληροφορίες, πολλές και διαφορετικές, όμως όλες μιλούσαν για μεγάλης έκτασης λάμψη γαλαζόχρωμη, που συνοδευόταν από βουητό, ενώ μετά από 2 - 2,5 λεπτά ακούστηκε ένας μεγάλος κρότος.

Όλες αυτές είναι ενδείξεις ότι ένας μετεωρίτης εισήλθε και «ταξίδεψε» στην πυκνή ατμόσφαιρα της Γης. Γι' άλλη μια φορά η ατμόσφαιρά μας αποδείχθηκε ο αξιόπιστος και διαχρονικός φρουρός μας, που με όπλα τους νόμους της φυσικής, πάντα καταφέρνει να αντισταθεί στους πιθανούς εισβολείς.

Τι έλεγε η Υπηρεσία
Το ερώτημα είναι, είχε προβλεφθεί ο πιθανός εισβολέας; Και όμως ναι, η ΝΑΣΑ μας είχε προειδοποιήσει. Τον περασμένο μήνα ανακοινώναμε ότι οι Περσείδες άρχισαν από τις 17 Ιουλίου 2016 και θα διαρκούσαν μέχρι και τις 24 Αυγούστου 2016 και μάλιστα η ΝΑΣΑ μας ενημέρωσε ότι φέτος οι Περσείδες θα ήταν πιο έντονες, με μέχρι και 200 μετέωρα την ώρα, υπερδιπλάσια δηλαδή από άλλες χρονιές και ο λόγος είναι επειδή η βαρύτητα που ασκεί ο πλανήτης Δίας φέτος φέρνει τα υπολείμματα του κομήτη Swift-Tuttle πιο κοντά μεταξύ τους, και έτσι, όταν η Γη περνά από το αυτό το σημείο, απορροφά περισσότερα πεφταστέρια, κάτι που έχει να συμβεί από το 2009. Γεγονός που συνδέεται άμεσα με τον εν λόγω μετεωρίτη, αν λάβουμε υπ' όψιν ότι μέχρι πριν από λίγες μέρες ακόμα ήμασταν σε μια τροχιά γεμάτη πετρώματα.

Τα σενάρια
Τα πιθανά σενάρια είναι δύο για την κατάληξη του εν λόγω μετεωρίτη. Είτε κατέληξε στη θάλασσα και, εάν ναι, τότε, σύμφωνα με την τροχιά του θα κατέληξε στη θάλασσα της Μόρφου, είτε τελικά θα εξαϋλώθηκε πλήρως στον ουρανό. Θα ήταν μη επιστημονικό και παρακινδυνευμένο να επιμένουμε σε ένα από τα δύο ενδεχόμενα χωρίς να έχουμε στοιχεία, παράλληλα όμως επιστημονικό είναι να κατανέμουμε τις πιθανότητές μας.

Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι η πιθανότητα να έφθασε στη θάλασσα είναι κατά πολύ πιο μικρή από το ενδεχόμενο της πλήρους εξαΰλωσης, για τους πιο κάτω λόγους:
*Δεν υπάρχει καμία μαρτυρία να είδαμε το μετέωρο να κατεβαίνει τόσο χαμηλά και να φθάνει στη θάλασσα, ένα τέτοιο μετέωρο θα το βλέπαμε σίγουρα εάν έπεφτε.
*Η ατμόσφαιρα της Γη είναι πολύ πυκνή και είναι δουλειά της να μας προστατεύει και να διαλύει το οποιοδήποτε αντικείμενο θέλει να φθάσει στην επιφάνειά της.
*Για να καταφέρει ένα πέτρωμα να φθάσει στην επιφάνεια της Γης θα πρέπει η διάμετρός του να είναι πολύ μεγάλη, κάτι το οποίο δεν θεωρούμε ότι ισχύει στον δικό μας μετέωρο.

Η εξαΰλωση
Με τα άνωθεν και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η λάμψη ήταν μεγάλης έκτασης σαν πέπλο στον ουρανό και φώτισε και το έδαφος, συνηγορεί στο ότι το μετέωρο έφθασε στο ζενίθ της θερμοκρασίας του και της ταχύτητάς του εξαϋλωμένο στην ατμόσφαιρα. Στη διερεύνηση της εξαΰλωσης θα μπορούσαμε να το διαχωρίζαμε σε δυο σκέλη, είτε να εξαϋλώθηκε αναλογικά μέχρι τέλους, είτε να διαλύθηκε στον αέρα και μερικά μικρότερα κομμάτια πάλι να εξαϋλώθηκαν.

Εδώ θα πρέπει να αναφέρω ότι ο κρότος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ήταν λόγω έκρηξης του μετεώρου, όπως φημολογείται έντονα, διότι ούτως ή άλλως όλα τα μετέωρα κάνουν τον εν λόγω κρότο και είναι το κρουστικό κύμα, ένεκα του ότι σε ένα δευτερόλεπτο μπορεί να σπάσει το φράγμα του ήχου έως και 150 με 200 φορές. Κινείται με ταχύτητα 50-60 χλμ./δευτερόλεπτο, ενώ αναπτύσσει θερμοκρασία 1600C.

Το ύψος
Η απόστασή του από τη Γη την ώρα που ήρθε στην κορύφωσή του θεωρώ ότι θα ήταν σε υψόμετρο λιγότερο των 50χλμ., ενώ ένας συνηθισμένος είναι σε ύψος περίπου 100χλμ. Η εκτίμησή μου για το ύψος του μετεώρου βασίζεται σε 2 στοιχεία που επαληθεύει το ένα το άλλο, και είναι γεγονός ότι στη βιβλιογραφία και στις καταγραφές αναφέρεται ότι για να ακούσουμε το κρουστικό κύμα, πρέπει να είναι σε ύψος λιγότερο των 50χλμ. και επιπλέον, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο κρότος ακούστηκε περίπου 2 - 2,5λεπτά αργότερα που, αναλύοντας αυτή τη διαφορά, είναι περίπου 50χλμ απόσταση.

Θα είχε μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον, εάν καταφέρναμε να εντοπίσουμε έστω ένα μικρό κομμάτι, εάν τελικά κατάφερε να επιβιώσει από τις προαναφερθείσες συνθήκες, διότι θα μπορούσαμε να υπολογίσουμε την ηλικία του, την προέλευσή του, τη σύστασή του, τη θερμοκρασία που ανέπτυξε και αλλά πολλά, ακόμα σπουδαιότερο επιστημονικό γεγονός θα ήταν αν ανακαλύπταμε και κρατήρα.

Τα πεφταστέρια
Σημειώνεται ότι πεφταστέρια έχουμε κάθε βράδυ, με κορύφωση συγκεκριμένες βροχές ανά περίοδο που τις γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η πιο γνωστή σ' εμάς είναι οι Περσείδες, οπότε κάθε χρόνο τον Αύγουστο η Γη διασχίζει την περιοχή την οποία διέσχισε στο παρελθόν ο κομήτης Swift-Tuttle, ο οποίος εγκατέλειψε πολλά υπολείμματα στην τροχιά του, που αποτελούνται από πάγο και σκόνη ηλικίας πέραν των 1.000 ετών.

Αυτά τα σωματίδια, που συνήθως έχουν μέγεθος ίσο με τον κόκκο ενός ρυζιού και βάρος μικρότερο από ένα γραμμάριο, «καίγονται» στην ατμόσφαιρα της Γης και δημιουργούν ένα από τα ομορφότερα φαινόμενα διαττόντων αστέρων. Ονομάζονται «πεφταστέρια» γιατί δίνουν την εντύπωση ότι πέφτουν από τον ουρανό. Αυτά τα εκατομμύρια ίχνη κόκκων σκόνης διάφορων μεγεθών συναντά η Γη στην τροχιά της και λόγω της βαρύτητας που ασκεί, αρχίζει να τα απορροφά εντός της ατμόσφαιράς της.

Τα μετέωρα αυτά, όπως ονομάζονται, αρχίζουν να αποκτούν τεράστιες ταχύτητες ανά δευτερόλεπτο, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να πυρακτώνονται και να εξαϋλώνονται στον ουρανό, δημιουργώντας αυτή την υπέροχη φωτεινή γραμμή, σύμφωνα με τη σοφία του λαού, το γνωστό πεφταστέρι. Κάποια εξ αυτών, τα μεγαλύτερα σε μέγεθος, μπορεί να καταφέρουν να φθάσουν έως και την επιφάνεια της Γης χωρίς να εξαϋλωθούν πλήρως. Αυτά ονομάζονται μετεωρίτες, σε αντίθεση με τους διάττοντες αστέρες που ονομάζονται τα σώματα που εξαϋλώνονται πλήρως στον ουρανό. Οι διάττοντες αστέρες, εάν δημιουργήσουν μεγάλη λάμψη, ονομάζονται και βολίδες.

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΦΑΚΑΣ
Αστροφυσικός, Πρόεδρος Αστρονομικής Εταιρείας Κύπρου, Δημοτικός Σύμβουλος Λευκωσίας