Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τους δρόμους πέντε μεγάλων πόλεων της Καταλανίας και διατράνωσαν τη θέλησή τους να προωθηθούν με ταχύ ρυθμό οι διαδικασίες για την κήρυξη της ανεξαρτησίας της χώρας τους από την Ισπανία. Πρώτη φορά οι διαδηλώσεις έγιναν σε πέντε πόλεις. Συνήθως οι διαδηλώσεις γίνονταν μονάχα στη Βαρκελώνη, που θεωρείται πλέον ιστορικός τόπος του αγώνα για την ανεξαρτησία της Καταλανίας. Όμως αυτήν τη φορά, οι επικεφαλής του Κινήματος για την απόσχιση της περιοχής από την Ισπανία διάλεξαν πέντε πόλεις και το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.

540.000 άνθρωποι μαζεύτηκαν στη Βαρκελώνη, σύμφωνα με εκτιμήσεις της τοπικής αστυνομίας, ενώ περίπου άλλοι τόσοι στις υπόλοιπες πόλεις. Παρά τη σφοδρή αντίδραση της κεντρικής κυβέρνησης της Μαδρίτης, όπως φαίνεται οι Καταλανοί είναι αποφασισμένοι να διεκδικήσουν ακόμα πιο δυναμικά την ανεξαρτησία τους.

Οι αρχηγοί του Κινήματος για την ανεξαρτησία προτιμούν να φτάσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα μέσω μιας έντιμης διαπραγμάτευσης με την κεντρική κυβέρνηση, αν όμως αυτό δεν σταθεί δυνατό, τότε προτείνουν να προχωρήσουν μονομερώς στην ανακήρυξή της. Σημειώνεται πως ανεπίσημη δημοσκόπηση το 2014 έδειξε πως το 80% των κατοίκων της Καταλανίας επιθυμούν την ανεξαρτησία της περιοχής τους από την Ισπανία.

Ο οδικός χάρτης

Εν τω μεταξύ το περιφερειακό κοινοβούλιο της Καταλανίας ενέκρινε σχέδιο για τη δημιουργία οδικού χάρτη για την ανεξαρτησία της περιοχής μέσα στο 2017, αδιαφορώντας για τις αντίθετες πιέσεις της κεντρικής κυβέρνησης. Το περιφερειακό κοινοβούλιο έχει την έδρα του στη Βαρκελώνη και το σχέδιο εγκρίθηκε με 72 ψήφους υπέρ και 63 κατά. Το σχέδιο παρουσιάστηκε από πολιτικούς που προωθούν την ανεξαρτησία της Καταλανίας, από τη συμμαχία «Μαζί για το Ναι» και το κόμμα της άκρας αριστεράς CUP. Η Συμμαχία κέρδισε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις περιφερειακές εκλογές του Σεπτεμβρίου.

Η αντίδραση της Ισπανίας

Η ισπανική κυβέρνηση αντέδρασε ταχύτατα. Ο προσωρινός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι εμφανίστηκε σε εθνικό κύκλωμα της ισπανικής τηλεόρασης, δηλώνοντας πως η κυβέρνησή του θα προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας, το οποίο στο παρελθόν εμπόδισε κινήσεις για την ανεξαρτησία της Καταλανίας. Ο Ραχόι τόνισε πως «η Καταλανία δεν πηγαίνει πουθενά, τίποτε δεν πρόκειται να αποσπασθεί». Πρόσθεσε ότι θα συναντηθεί με τον Πέδρο Σάντσες, ηγέτη του σοσιαλιστικού μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, ώστε να σχηματίσουν κοινό μέτωπο εναντίον των αποσχιστών.

Τι συμφωνήθηκε στη Βαρκελώνη

Στη Βαρκελώνη το σχέδιο εγκρίθηκε στην πρώτη συνεδρίαση του περιφερειακού κοινοβουλίου μετά τις εκλογές. Σε αυτό τονίζεται πως αρχίζει η διαδικασία για την ίδρυση ενός ανεξάρτητου καταλανικού κράτους με τη μορφή μιας Δημοκρατίας. «Θα είναι μια διαδικασία δημοκρατικής απαγκίστρωσης, που δεν θα υπόκειται στις αποφάσεις και τους θεσμούς του ισπανικού κράτους».

Αλλά την ώρα που οι αυτονομιστές πολιτικοί πανηγύριζαν για το αποτέλεσμα στην ψηφοφορία της περιφερειακής Βουλής, οι αντίπαλοι είχαν σηκώσει σημαίες της Ισπανίας και της Καταλανίας. Ο Ραούλ Ρομέβα, επικεφαλής της Συμμαχίας «Μαζί για το Ναι», δήλωσε στην αρχή της διαδικασίας πως «παρουσιάζεται μια αυξανόμενη ροπή για την Καταλανία, να μην είναι πλέον μια χώρα, αλλά ένα ανεξάρτητο κράτος με οτιδήποτε αυτό σημαίνει. Σήμερα δεν είναι η έναρξη των εργασιών ενός νέου κοινοβουλίου, σήμερα ξεκινάμε το πριν και το μετά».

Οι αντιπρόσωποι του κυβερνητικού συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, του Σοσιαλιστικού Κόμματος και του Κόμματος των Πολιτών, προσπάθησαν να εμποδίσουν τη διενέργεια της ψηφοφορίας, αλλά το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάνθηκε πως αυτή μπορούσε να διενεργηθεί. Η περιφερειακή αρχηγός των Πολιτών Ινές Αρριμάδα, απευθυνόμενη στους αυτονομιστές πολιτικούς, τόνισε πως «θέλετε να διχάσετε μια χώρα, δημιουργώντας ένα σύνορο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Ίσως παράνομο, αλλά…

Παρόλο που το Συνταγματικό Δικαστήριο επέτρεψε τη διαδικασία της ψηφοφορίας, πολιτικοί παρατηρητές στη Μαδρίτη πιστεύουν πως θα κηρύξει το σχέδιο παράνομο. Αλλά δεν θα υποχρεώνει την περιφερειακή κυβέρνηση να υπακούσει στην απόφαση που θα εκδώσει. Το σχέδιο των αυτονομιστών προβλέπει ότι η νέα περιφερειακή κυβέρνηση θα έχει στη διάθεσή της 30 ημέρες για να αρχίσει τις διαδικασίες για ένα νέο Σύνταγμα της Καταλανίας, που αργότερα θα παρουσιαστεί για έγκριση σε ένα δημοψήφισμα.

Παράλληλα θα ιδρυθούν τα πρώτα υπουργεία για τη φορολογία και την ασφάλεια. Οι πολιτικοί που αντιδρούν στην απόσχιση της Καταλανίας λένε ότι οι αυτονομιστές δεν έχουν κανένα νόμιμο δικαίωμα να απομακρύνουν την περιοχή από την Ισπανία. Οι αυτονομιστικές δυνάμεις έχουν από τη μεριά τους έναν πολύ δύσκολο και ακανθώδη δρόμο.

Πρέπει να ζητήσουν από την ΕΕ να αρχίσουν οι ενταξιακές διαδικασίες. Αλλά πριν από τους Καταλανούς υπάρχουν άλλοι, όπως οι Σέρβοι και οι Τούρκοι, ενώ αυτό που επικρατεί σήμερα στην ΕΕ είναι πως προς το παρόν δεν υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω διεύρυνση. Ένα ανεξάρτητο κράτος της Καταλανίας μπορεί να βασίσει την ύπαρξή του μονάχα αν εξασφαλίσει την ένταξή του στην ΕΕ. Αλλά αυτό δεν προβλέπεται να γίνει σύντομα.

Εσωτερικά προβλήματα

Οι αυτονομιστές αντιμετωπίζουν και εσωτερικά προβλήματα. Παρατηρείται μια διάσπαση στο Κίνημά τους για το ποιος θα πρέπει να ηγείται της νέας κυβέρνησης. Τα κόμματα που δεν επιθυμούν την ανεξαρτησία της Καταλανίας και το CUP δεν θέλουν για πρωθυπουργό και πάλι τον Αρτούρ Μας, λόγω της οικονομικής πολιτικής λιτότητας που ακολούθησε στις δύο προηγούμενες θητείες του και τις έρευνες μετά από καταγγελίες για διαφθορά στους κόλπους του κόμματός του. Η περιφερειακή Βουλή της Καταλανίας έχει ώς τις 9 Ιανουαρίου του 2017 για να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση. Διαφορετικά θα προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Αλλά ώς τότε στην Ισπανία θα έχουν διεξαχθεί εθνικές εκλογές και το ζήτημα για το πώς θα διαχειριστεί το πρόβλημα της Καταλανίας θα παίξει τον βασικό ρόλο για το αν το Λαϊκό Κόμμα του Ραχόι θα μπορέσει να διατηρηθεί στην εξουσία. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ενώ η πλειοψηφία των 7.5 εκατομμυρίων Καταλανών ευνοούν τη διενέργεια ενός δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της περιοχής, είναι μοιρασμένοι σχεδόν στα ίσα για το αν πρέπει να σπάσουν δεσμούς αιώνων με την υπόλοιπη Ισπανία.
Γ.Σ.