ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΛΟΝΔΙΝΟΥ, ΜΟΣΧΑΣ, ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ

Αυτοί που ευθύνονται για το χειρότερο αιματοκύλισμα στη Μέση Ανατολή και την καταστροφή της πιο όμορφης Αραβικής χώρας αποφάσισαν μονομερώς κατάπαυση του πυρός, σε ένα κράτος που έχει πάψει να υπάρχει ύστερα από πενταετή εμφύλιο πόλεμο

Στον έκτο χρόνο ενός απάνθρωπου εμφύλιου πολέμου, η συριακή διένεξη έχει διαλύσει τη χώρα, αφού εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και έχουν μετακινηθεί σε άλλες περιοχές στο εσωτερικό ή έχουν φύγει μετανάστες στο εξωτερικό, ενώ ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ίσως να μη μαθευτεί ποτέ

Η Συρία έχει μετατραπεί σε θέατρο πολέμου ανάμεσα στα σουνιτικά Αραβικά κράτη και το σιιτικό Ιράν, ανάμεσα στη Δύση και στο λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος, και ανάμεσα στην Τουρκία και τους Κούρδους, που σύμφωνα με την Άγκυρα απειλούν τη δική της εδαφική κυριαρχία

Το χειρότερο είναι ότι η χώρα είναι τόσο εύθραυστη, με τους ντόπιους οπλαρχηγούς να αλλάζουν συνέχεια συμμαχίες, σε σημείο που αναρωτιέται κανείς αν πράγματι υπάρχει ακόμα ένα συριακό κράτος, όπου κάποτε θα μπορέσει να λειτουργήσει μια δημοκρατική κυβέρνηση

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ

Στα πλούσια και πολυτελή σαλόνια επτάστερων ξενοδοχείων στη Γενεύη και το Λονδίνο μαγειρεύονται σενάρια για το μέλλον της ρημαγμένης Συρίας. Της πιο όμορφης ίσως αραβικής χώρας, που έχει μετατραπεί σε ένα τεράστιο νεκροταφείο - αθώων θυμάτων στη συντριπτική τους πλειοψηφία. Στην αγγλική πρωτεύουσα οι αντίπαλοι της κυβέρνησης Άσαντ της Συρίας ανακοίνωσαν, λέει, το σχέδιό τους για μια μελλοντική Συρία. Αμφιβάλλει κανείς πως αυτό το σχέδιο το εκπόνησαν οι Βρετανοί αποικιοκράτες, οι ίδιοι που όρισαν το κράτος της Συρίας, όταν μοιράζονταν τα εδάφη της πρώην Οθωμανικής αυτοκρατορίας στη Μέση Ανατολή, κυρίως με τη Γαλλία; Η Βρετανία είναι αυτή που κινεί τα νήματα για μια μελλοντική Συρία, με κυβέρνηση που θα είναι υποχείριό της.

Το πονηρό Λονδίνο

Το Λονδίνο, πονηρό όπως πάντα, αφήνει τους Αμερικανούς να ταλαιπωρούνται και να εκτίθενται στα πεδία των μαχών, προτιμώντας, κατά τη συνήθειά του, να παίζει τον ρόλο του στο παρασκήνιο. Μήπως έτσι δεν λειτούργησαν οι Βρετανοί, όταν ξεσήκωσαν τους Άραβες εναντίον των Οθωμανών στη Μέση Ανατολή; Στο κινηματογραφικό έργο «Λόρενς της Αραβίας» μπορεί κανείς να δει όλο τον δόλο και την υποκρισία των Άγγλων, καθώς και το ξεπούλημα που επιφύλαξαν στους Άραβες.

Η Δαμασκός, όπως σήμερα έτσι και τότε, ήταν η πόλη-κλειδί για τη βρετανική κυριαρχία στη Μέση Ανατολή. Επιχείρησαν να προσθέσουν σε αυτήν και την Ιερουσαλήμ, λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά τότε είχαν απέναντί τους έναν λαό αποφασισμένο να μην επιτρέψει δεύτερο Ολοκαύτωμα. Οι Εβραίοι ήθελαν δικό τους κράτος, που να το ελέγχουν οι ίδιοι και όχι οι σκοτεινοί αποικιοκράτες του Λονδίνου.

Ανατινάσσοντας το στρατηγείο τους στην Ιερουσαλήμ -εκεί όπου σήμερα δεσπόζει υπερήφανο το μεγαλοπρεπές ξενοδοχείο King David- η οργάνωση Irgun, παρακλάδι της Hagana, με ηγέτη τον Μεναχέμ Μπεγκίν, έδωσε στους Βρετανούς να καταλάβουν πως αυτοί που διασώθηκαν από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν ήταν διατεθειμένοι να έχουν πάνω από το κεφάλι τους άλλους δυνάστες. Και οι Βρετανοί τα μάζεψαν και έφυγαν. Με μεγάλη δυσκολία δέχτηκαν την ανεξαρτησία του Ισραήλ το 1948, όταν η πρώτη χώρα που το αναγνώρισε δεν ήταν κάποια από τη Δύση, αλλά η ίδια η ΕΣΣΔ.

Αλλά οποιαδήποτε πολιτική διευθέτηση για να τερματιστούν το αιματοκύλισμα και η φρίκη στη Συρία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τώρα, στον έκτο χρόνο ενός απάνθρωπου εμφύλιου πολέμου, η συριακή διένεξη έχει διαλύσει τη χώρα. Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και έχουν μετακινηθεί σε άλλες περιοχές στο εσωτερικό ή έχουν φύγει μετανάστες στο εξωτερικό. Ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ίσως να μη μαθευτεί ποτέ.

Η διατήρηση στρατών τρίτων χωρών

Παρά τα όσα ανήγγειλαν οι Ρώσοι και οι Αμερικανοί -αλήθεια, η χώρα αυτή είναι δική τους, ώστε να αποφασίζουν από μόνοι για λογαριασμό της;- ο πραγματικός πόλεμος δεν δείχνει να υποχωρεί. Εξωτερικές δυνάμεις ενέχονται στην τραγωδία της Συρίας. Οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Ρωσία, το Ιράν και η Τουρκία, όλες αυτές οι χώρες, διατηρούν στρατούς και πολεμικά αεροσκάφη που επιχειρούν σε διάφορα συριακά μέτωπα, για να μην αναφέρουμε τους άνδρες που έχουν στείλει στη Συρία, αλλά δεν το ομολογούν πολλά αραβικά κράτη.

Όσον αφορά στους ίδιους τους αντάρτες, που λένε ότι προσπαθούν να ανατρέψουν το καθεστώς του Άσαντ, αυτοί είναι μισθοφόροι που μιλούν Αγγλικά ή Αμερικανικά καλύτερα και από τους ίδιους τους πολίτες των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Το αραβικό διεθνές τηλεοπτικό δίκτυο «al Jazeera» έδειξε πρόσφατα κάτι ευτραφείς τύπους, που φορούσαν με άθλιο τρόπο αραβικά ρούχα και είχαν μούσια, που όμως μιλούσαν καλύτερα Αγγλικά από καθηγητές στο Χάρβαρντ ή το Κέιμπριτζ.

Ευρεία περιφερειακή αναμέτρηση

Αυτό που ξεκίνησε ως μια διαμάχη ανάμεσα στον Πρόεδρο Άσαντ και μερίδα του λαού του (με την υπόγεια παρότρυνση εξωτερικών δυνάμεων που προωθούσαν την λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη») έχει μετατραπεί σε ευρεία περιφερειακή αναμέτρηση. Η Συρία έχει μετατραπεί σε θέατρο πολέμου ανάμεσα στα σουνιτικά Αραβικά κράτη και το σιιτικό Ιράν, ανάμεσα στη Δύση (μαζί με τους συμμάχους της, την Τουρκία και ορισμένα Αραβικά κράτη) και στο λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος, και ανάμεσα στην Τουρκία και τους Κούρδους, που σύμφωνα με την Άγκυρα απειλούν τη δική της εδαφική κυριαρχία.

Τι έγινε στην Αγγλία;

Τι λοιπόν έγινε στη συνάντηση του Λονδίνου; Γιατί για τη Γενεύη γνωρίζουμε. Όπως αναρωτιέται και το «BBC», τι είναι αυτή η Επιτροπή Υψηλής Διαπραγμάτευσης (High Negotiation Committee) και ποιον εκπροσωπεί; Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες που διατήρησαν την ανωνυμία τους, η ΗΝC είναι η πιο αντιπροσωπευτική ομάδα που σχηματίστηκε από τότε που ξέσπασε η ανταρσία εναντίον του καθεστώτος της Δαμασκού. Αντιπροσωπεύει έναν αριθμό σημαντικών πολιτικών δυνάμεων της Συρίας μαζί με ανεξάρτητους.

Παρ' όλα αυτά, οι ίδιοι διπλωμάτες παραδέχτηκαν ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη μερίδα του συριακού λαού που ακόμα δεν υποστηρίζουν την HNC, αλλά, μετά την απόφαση της Ρωσίας και των ΗΠΑ να συνεργαστούν για την εδραίωση της ειρήνης στη χώρα, ελπίζουν πως πολλά θα αλλάξουν. Για τους δυτικούς διπλωμάτες αυτή η HNC εκπροσωπεί την καλύτερη περίπτωση που η Δύση αποζητά για να τελειώσει ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία. Θα συμβάλει στη δημιουργία μιας δημοκρατικής Συρίας, στην οποία θα γίνονται ανεκτοί όλοι. Και έχει σχέση με τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό, που στηρίζεται ποικιλοτρόπως από τη Δύση.

Τα σχέδια

Υπάρχει λεπτομερές σχέδιο για μια μελλοντική πολυπολιτισμική κοινωνία. Υπάρχει σχέδιο για τον σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης που θα οδηγήσει στη διενέργεια εκλογών κ.ο.κ. «Αλλά πόσο πρακτικά είναι όλα αυτά, όταν συνεχίζεται η δυσπιστία, ενώ η εκεχειρία στο Χαλέπι και σε άλλες περιοχές της χώρας διατηρείται, αλλά είναι εξαιρετικά εύθραυστη;

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι πιστεύει ότι η κατάπαυση του πυρός είναι η καλύτερη και πιο ρεαλιστική ευκαιρία για να σταματήσει το μακελλειό στη Συρία και να σωθεί η ενότητα της χώρας. Μετά υπάρχουν μερικά ερωτηματικά που δεν έχουν ακόμα απαντηθεί. Για παράδειγμα, τι θα γίνει με τον Πρόεδρο Άσαντ; Αυτοί που συσκέπτονται στο Λονδίνο, λένε πως ο Άσαντ και η «κλίκα» του πρέπει να φύγουν, ενώ μερικοί από αυτούς πρέπει να δικαστούν για εγκλήματα πολέμου.

Η άλλη όψη

Από τη άλλη όμως δεν προβλέπεται κατάργηση του κυβερνητικού Στρατού της Συρίας, όπως συνέβη στη μετά Σαντάμ περίοδο στο Ιράκ. Το Αμερικανικό Πεντάγωνο, αγνοώντας τις αναλύσεις της CIA μετά την πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν, διέλυσε τον Στρατό αυτής της χώρας, με αποτέλεσμα να προκληθεί χάος στο Ιράκ. Πολλοί ανώτατοι αξιωματικοί αυτού του Στρατού, που από τη μια μέρα στην άλλη βρέθηκαν στους δρόμους χωρίς δουλειά και χρήματα για να υποστηρίξουν τις οικογένειές τους, κατατάχθηκαν στο Ισλαμικό Κράτος, που πληρώνει αδρά για τις υπηρεσίες τους.

Οι αντίπαλοι του Άσαντ λένε ότι δεν θα υπάρξουν περιθωριοποιήσεις των πρώην αντιπάλων τους γιατί δεν περισσεύουν οι υπηρεσίες κανενός στη μετά Άσαντ εποχή. Το σχέδιο της HNC βασίζεται στο ανακοινωθέν της Γενεύης το 2012, που ήταν η μοναδική διπλωματική σύνθεση για τη Συρία. Αλλά από τότε πολλά άλλαξαν, η Ρωσία και το Ιράν έχουν επέμβει στηρίζοντας το καθεστώς της Συρίας, ενώ ο εμφύλιος πόλεμος έχει πάρει διάσταση περιφερειακής αναμέτρησης.

Εύθραυστη χώρα

Το χειρότερο είναι ότι η Συρία είναι τόσο εύθραυστη, με τους ντόπιους οπλαρχηγούς να αλλάζουν συνέχεια συμμαχίες, σε σημείο που να αναρωτιέται κανείς αν πράγματι υπάρχει ακόμα ένα συριακό κράτος, όπου κάποτε θα μπορέσει να λειτουργήσει μια δημοκρατική κυβέρνηση. Αν το καθεστώς Άσαντ αρνηθεί να αποχωρήσει, τότε θα χρειαστεί να επέμβει η διεθνής κοινότητα, αναλαμβάνοντας παράλληλα τις ευθύνες της. Οι Σύροι, που μετέχουν στα όσα διαδραματίζονται στο Λονδίνο, δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους που η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα δεν κατάφερε να δράσει αποφασιστικά εναντίον του Άσαντ. Αλλά η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, όπως θα προκύψει στις εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου, θα είναι σε καλύτερη θέση για να αλλάξει κατεύθυνση;

Το καθεστώς Άσαντ

Προς το παρόν το καθεστώς του Άσαντ δείχνει να βρίσκεται σε πιο ισχυρή θέση από ό,τι ήταν για αρκετό καιρό, καθώς οι δυνάμεις του κέρδισαν σημαντικό έδαφος στις μάχες για τον έλεγχο του Χαλεπίου. Η Μόσχα και η Τεχεράνη -προς το παρόν- δείχνουν αποφασισμένες να του εξασφαλίσουν την επιβίωση. Μπορεί να είναι ένα απάνθρωπο ή υπό κατάρρευση καθεστώς, αλλά όπως παραδέχονται πολλοί έγκυροι αναλυτές, στην πραγματικότητα αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει άλλο κέντρο εξουσίας.

Η ΗΝC φιλοδοξεί να αναλάβει αυτό τον ρόλο αλλά, προς το παρόν, αυτό που μετρά είναι τα αποτελέσματα στα πεδία των μαχών. Πολλοί στο Λονδίνο πιστεύουν πως ακόμα είναι πολύ πρόωρο να μιλά κανείς για διευθέτηση της κρίσης στη Συρία. Πρώτα πρέπει να καταλαγιάσει η σκόνη από τις μάχες, ώστε αυτοί που θα αναλάβουν το έργο για τη προώθηση της ειρήνης να μπορέσουν να βρουν την κατάλληλη λύση.