ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ Η ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ, ΠΑΡΟΛΟ ΠΟΥ ΤΟ ΤΟΚΙΟ ΘΕΩΡΕΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ

Είναι εντυπωσιακή η στάση των Δυτικών στις φραστικές επιθέσεις του Τούρκου Προέδρου, σχετικά με την αντίδραση των «εταίρων» της χώρας του μετά την απόπειρα του στρατιωτικού πραξικοπήματος που λίγο έλλειψε να τον ανατρέψει

Είναι αλήθεια πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη Δύση, όπου θεωρείται ότι έχει απολυταρχικό χαρακτήρα. Έκανε μάλιστα πάρα πολλά ώστε να… δικαιολογήσει αυτήν την κατηγορία. Το ερώτημα που τίθεται είναι, δεν τον θέλουν γιατί είναι απολυταρχικός, ή γιατί όσο πάει και γίνεται πιο δύσκολο να ελεγχθεί;

Κάτι το πολύ περίεργο συμβαίνει αυτήν την εποχή, λένε σε διάφορες πρωτεύουσες της Δυτικής Ευρώπης. Η συντριπτική πλειοψηφία των Δυτικών ΜΜΕ αναφέρεται ελάχιστα στα συγκλονιστικά γεγονότα που συμβαίνουν σε έναν από τους πιο σημαντικούς εταίρους του ΝΑΤΟ. Την Τουρκία. Την ίδια ώρα, ολοένα και περισσότερες καταγγελίες και κατηγορίες εκτοξεύονται από την Άγκυρα, σύμφωνα με τις οποίες η Δύση υποστήριξε το αποτυχημένο πραξικόπημα. Τα δυτικά ΜΜΕ και οι κυβερνήσεις στη Δύση εξακολουθούν να συμπεριφέρονται λες και είναι φυσιολογικό οι ηγέτες μιας χώρας μέλους του ΝΑΤΟ να υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πίσω από το πραξικόπημα που επιχειρήθηκε στη χώρα τους.

Κατηγορεί συνεχώς

Είναι αλήθεια πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη Δύση, όπου θεωρείται ότι έχει απολυταρχικό χαρακτήρα. Έκανε μάλιστα πάρα πολλά ώστε να… δικαιολογήσει αυτήν την κατηγορία. Το ερώτημα που τίθεται είναι, δεν τον θέλουν γιατί είναι απολυταρχικός, ή γιατί όσο πάει και γίνεται πιο δύσκολο να ελεγχθεί; Φυσικά η απόσταση είναι τεράστια ανάμεσα στις επικρίσεις ενός εκλεγμένου ηγέτη για τον απολυταρχικό τρόπο που κυβερνά και την υποστήριξη ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος εναντίον του. Η επιβολή στρατιωτικής δικτατορίας στην Τουρκία δεν είναι και ο καλύτερος τρόπος για την προώθηση της «δημοκρατίας», όπως λεγόταν με επίφαση για να δικαιολογηθούν οι συνεχείς πόλεμοι στη Μέση Ανατολή. Και να μην ξεχνάμε τον νέο πόλεμο που άρχισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γαλλία στη Λιβύη.

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν κατηγόρησε πάλι αυτήν την εβδομάδα τη Δύση για τη συμπεριφορά της απέναντι στη χώρα του, ενώ αυτό έγινε μια μονάχα ημέρα μετά την επίσκεψη στην Τουρκία τού αρχηγού των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Περισσότερες κατηγορίες εκτοξεύονται σχεδόν κάθε ημέρα εναντίον της CIA και των στρατηγών των ΗΠΑ, σύμφωνα με τις οποίες αυτοί βρίσκονται πίσω από το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία. Εν τω μεταξύ ο πρέσβης της Βρετανίας στην Άγκυρα χρησιμοποιεί παλιές αποικιοκρατικές μεθόδους για να περιορίσει τη ζημιά που έχει γίνει στις σχέσεις της Δύσης με την Τουρκία μετά το πραξικόπημα.

«Κλασική απόδειξη»

Αλλά γιατί απέτυχε το πραξικόπημα στην Τουρκία; Η Μάγιου Κανέκο, ειδική πάνω σε θέματα που σχετίζονται με την Τουρκία στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής της Ιαπωνίας, τόνισε σε πρόσφατη συνέντευξή της πως το πραξικόπημα αντανακλά την αντίθεση των Τούρκων στρατιωτικών στις πολιτικές του κυβερνητικού κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Προέδρου Ερντογάν.

«Μετά την κατάκτηση της εξουσίας το 2002, το κόμμα αυτό άρχισε να βάζει στο περιθώριο τον Στρατό και να τον αποδυναμώνει. Η διαμάχη ανάμεσα στους παραδοσιακούς κοσμικούς της Τουρκίας και τους Ισλαμιστές άρχισε να παίρνει καυτές διαστάσεις, από την ώρα που ο Στρατός, σύμβολο της κοσμικής πορείας του Τουρκικού Κράτους, άρχισε να ανησυχεί για τον δικτατορικό τρόπο διακυβέρνησης του Ερντογάν. Η απόπειρα του πραξικοπήματος ήταν κλασική απόδειξη», υπέδειξε η Μάγιου Κανέκο.

Ανέφερε δύο λόγους για την αποτυχία του πραξικοπήματος. Ο πρώτος είναι πως το πραξικόπημα δεν υποστηρίχθηκε από ολόκληρο το στρατιωτικό κατεστημένο της Τουρκίας. Η εξέγερση εναντίον του Ερντογάν ήταν πρωτοβουλία της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ οι επίγειες δυνάμεις, το Ναυτικό και η Αστυνομία παρέμειναν πιστές στο καθεστώς. Ο αρχηγός του Επιτελείου των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και ο αρχηγός του Στρατού Ξηράς δεν μετείχαν στην απόπειρα του πραξικοπήματος και συνελήφθησαν.

Η δεύτερη αιτία ήταν πως στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι Τούρκοι πολίτες δεν υποστήριξαν τους πραξικοπηματίες. Από τότε που ιδρύθηκε το σύγχρονο Τουρκικό κράτος το 1923, ο Στρατός, που πάντα εθεωρείτο θεματοφύλακας του κοσμικού συστήματος που ίδρυσε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, έκανε αρκετά πραξικοπήματα, εμποδίζοντας τους Ισλαμιστές να επιστρέψουν στην εξουσία.

«Το 1960 και το 1980, όλα τα Σώματα των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο Στρατός Ξηράς, το Ναυτικό και η Αεροπορία, έδρασαν ως μια πυγμή, αλλά η κατάσταση στη χώρα έχει αλλάξει δραματικά από τότε», τόνισε η Μάγιο Κανέκο. Πρόσθεσε πως πολλοί από αυτούς που κατέβηκαν στους δρόμους ύστερα από έκκληση του Ερντογάν, για να εναντιωθούν στο πραξικόπημα, μισούσαν τον Τούρκο Πρόεδρο, αλλά την ίδια στιγμή ήταν αντίθετοι με τη στρατιωτική ανατροπή της κυβέρνησης.

ΗΠΑ και Κούρδοι

Ο Ερντογάν πιστεύει πως ο Φετουλάχ Γκιουλέν, ένας ισλαμιστής κληρικός που ζει εξόριστος αυτήν την εποχή στις ΗΠΑ, είναι πίσω από το αποτυχημένο πραξικόπημα. Στις 19 Ιουλίου, ο Τούρκος Πρωθυπουργός Μπιναλί Γιλντιρίμ δήλωσε ότι είχε ζητήσει την έκδοσή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να εκδώσουν τον Γκιουλέν από τη στιγμή που δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις για τον υποτιθέμενο ρόλο του στην απόπειρα του πραξικοπήματος. Αλλά αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει τη δυνατότητα των Αμερικανών να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την εκστρατεία εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, καθώς οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν ευρέως τουρκικά στρατιωτικά αεροδρόμια για να πλήξουν στόχους των τρομοκρατών στη Συρία και το Ιράκ», συνέχισε η Κανέκο.

Επίσης αναφέρθηκε στο πρόβλημα των Κούρδων και του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK),που αντιμάχονται την Άγκυρα για πάρα πολλά χρόνια. Στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει το Ισλαμικό Κράτος, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει τις κουρδικές αμυντικές δυνάμεις, οι οποίες όμως παίρνουν εντολές από το ΡΚΚ.

«Πρέπει επίσης να παρακολουθήσουμε από κοντά το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ. Αν εκλεγεί ο Ντόλαντ Τραμπ, οι Αμερικανοί θα ακολουθήσουν πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην Άγκυρα και οι μεταξύ τους σχέσεις θα μπορούσε να επιδεινωθούν. Εν τω μεταξύ, όμως, ο Ερντογάν ζήτησε συγγνώμη για την κατάρριψη του ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους στη Συρία και από τότε οι σχέσεις ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία δείχνουν σημάδια σημαντικής βελτίωσης», υπέδειξε η Κανέκο. «Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν ήταν ο πρώτος που επιχείρησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τη Ρωσία, σημαίνει ότι ανησυχεί σοβαρά για την κατάσταση στην Τουρκία, η οποία έχει δεχτεί πολλά χτυπήματα από το Ισλαμικό Κράτος και το ΡΚΚ».

Η Μάγιο Κάνο είπε, επίσης, πως ο Ερντογάν, γνωρίζοντας τις αμερικανικές και τις ευρωπαϊκές ανησυχίες σχετικά με τις διώξεις εναντίον των δημοσιογράφων, της ελευθεροτυπίας, της ελεύθερης έκφρασης και των ολοκληρωτικών μεθόδων του, προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποκαταστήσει τις καλές σχέσεις με τη Μόσχα, καθώς η Τουρκία περνά πολύ δύσκολες ώρες από την επιδείνωση των αφίξεων Ρώσων τουριστών, γεγονός που έχει πλήξει καίρια την τουρκική οικονομία.

Απλώς παρακολουθεί

Όσον αφορά την πολιτική της Ιαπωνίας προς την Τουρκία, η Κανέκο επισημαίνει πως σε αντίθεση με τις αμερικανικές επικρίσεις για τον Ερντογάν, το Τόκιο απλώς παρακολουθεί την πρόοδο των ανακρίσεων σχετικά με την απόπειρα του πραξικοπήματος στην Τουρκία. «Από παράδοση η Τουρκία είναι φιλική προς την Ιαπωνία, ενώ ο Πρωθυπουργός Σίνζο Αμπέ είναι καλός φίλος με τον Πρόεδρο Ερντογάν. Το πρόσφατο πραξικόπημα δεν είχε επίπτωση στις μεγάλες εταιρείες της Ιαπωνίας, που συνεργάζονται με τους Τούρκους. Παρόλα αυτά, ύστερα από τα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια και μετά το πραξικόπημα, πολλοί στην Ιαπωνία θεωρούν την Τουρκία ως πολύ επικίνδυνη χώρα», κατέληξε η Κανέκο.

«Έρχονται μαύρες ημέρες»

Υστέρα από χρόνια οικονομικής ανάπτυξης, κανείς δεν περίμενε ότι θα γινόταν απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, όπως είχε γίνει το 1960, το 1971 και το 1980. Αλλά όταν συνέβη, ο λαός στάθηκε στο πλευρό του Ερντογάν. Ακόμα και οι πιο σκληροί αντίπαλοί του τάχθηκαν εναντίον του πραξικοπήματος προσφέροντας μια σπάνια στιγμή ενότητας και αισιοδοξίας, ότι η τουρκική πολιτική τελικά προόδευσε και ίσως και να αγκάλιασε τη Δημοκρατία. Αλλά αυτά που έγιναν τις τελευταίες ημέρες δείχνουν τάσεις ρεβανσισμού παρά πρόοδο ή δημοκρατία.

Περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί ή απολυθεί από τις δουλειές τους από την τουρκική κυβέρνηση. «Ο Ερντογάν θα εκμεταλλευτεί το αποτυχημένο πραξικόπημα για να γίνει ο Ανώτατος Ηγέτης της Τουρκίας», δήλωσε μέλος τουρκικής ανθρωπιστικής οργάνωσης, που κράτησε την ανωνυμία του από φόβο μήπως απολυθεί από τη δουλειά του. «Έρχονται μαύρες ημέρες», πρόσθεσε.

Αλλά για τον απλό τουρκικό λαό, ο Ερντογάν είναι ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας. Η ελίτ της τουρκικής κοινωνίας περνούσε πολύ καλά στον 20ό αιώνα, αλλά ο 21ος είναι τώρα εδώ και αυτοί που ζούσαν στα γκέτο, τα χωριά και τις πόλεις είδαν τον Ερντογάν να επενδύει στις υποδομές και να τους προσφέρει πιο ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Ο καθένας στην Τουρκία μπορούσε να ακουσθεί, η ανέχεια θα θριάμβευε. Αλλά από τότε που ανέβηκε στην εξουσία ο Ερντογάν άλλαξε. Δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που μάχεται ενάντια στο κατεστημένο.

Ο απλός, λαϊκός πρώην ποδοσφαιριστής μιας μικρής ομάδας, είναι το ίδιο το κατεστημένο. Αντιμετώπισε διαδηλωτές με πρωτοφανή βία και όταν έγιναν καταγγελίες για διαφθορά, άρχισε να κλείνει εφημερίδες και κοινωνικά μέσα. Όταν ολοκληρώθηκε η θητεία του ως Πρωθυπουργού διεκδίκησε και αναρριχήθηκε στο προεδρικό αξίωμα. Βάλθηκε τότε να αλλάξει το Σύνταγμα, ώστε να γίνει ο απόλυτος άρχοντας της χώρας με απεριόριστες εξουσίες. Η απόπειρα του στρατιωτικού πραξικοπήματος ήρθε ως φυσιολογική συνέπεια των άκρατων φιλοδοξιών ενός ανθρώπου που έχει βαλθεί να αλλάξει τον ρουν της ιστορίας στην πατρίδα του.