Όλες οι κινήσεις «ματ» της Άγκυρας το τελευταίο διάστημα μετά την εκλογή Γιλντιρίμ
Η απόφαση αποκατάστασης των σχέσεων με τη Συρία έπεσε σαν βόμβα, παρά την εμμονή για απομάκρυνση από την εξουσία του Προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ

Η Τουρκία ανέτρεψε όλα τα ώς τώρα δεδομένα στην κρίση της Μέσης Ανατολής, ανακοινώνοντας πως θα επιδιώξει να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τη Συρία. Πρόκειται για δραματική αλλαγή πλεύσης, που άφησε άναυδους αυτούς που παρακολουθούν τα όσα γίνονται στην περιοχή. Ώς τώρα η κυβέρνηση της Τουρκίας πίεζε ασφυκτικά, θα έλεγε κανείς, για την ανατροπή του Προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ.

Αλλά ο νέος πρωθυπουργός της Τουρκίας Μπιναλί Γιλντιρίμ επέμεινε πως οι καλές σχέσεις με τη Συρία είναι απαραίτητες «για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη σταθερότητα στην περιοχή». Ώς τώρα δεν έχει εκδηλωθεί αντίδραση -δημοσίως τουλάχιστον- από την πλευρά της Συρίας.

Η Τουρκία, τον τελευταίο καιρό, προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές στις σχέσεις της με το Ισραήλ και τη Ρωσία. Τα πρώτα αεροπλάνα γεμάτα με Ρώσους τουρίστες έχουν ήδη φτάσει σε τουρκικά παραθαλάσσια θέρετρα. Οι διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στην Τουρκία και τη Συρία διακόπηκαν μετά την εξέγερση εναντίον του κ. Άσαντ το 2011.

Η… κωλοτούμπα
Η Τουρκία είναι παίκτης-κλειδί στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας, υποστηρίζοντας πολιτικά και στρατιωτικά την αντιπολίτευση, ενώ φιλοξενεί στο έδαφός της περισσότερους από 2.7 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε ισχυριστεί πως ο κ. Άσαντ «είχε δολοφονήσει χωρίς οίκτο 400.000 αθώους ανθρώπους».

Αλλά σε δηλώσεις που μεταδόθηκαν απευθείας από την τηλεόραση, ο κ. Γιλντιρίμ τόνισε πως «είναι ο μεγαλύτερος και χωρίς επιστροφή στόχος μας η ανάπτυξη καλών σχέσεων με τη Συρία και το Ιράκ, αλλά και με όλες τις χώρες που βρίσκονται στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Μαύρης Θάλασσας. Εξομαλύναμε τις σχέσεις μας με τη Ρωσία και το Ισραήλ, είμαστε βέβαιοι πως θα καταφέρουμε να ομαλοποιήσουμε τις σχέσεις μας και με τη Συρία. Για να καταπολεμηθεί με επιτυχία η τρομοκρατία είναι απαραίτητο να επιστρέψει η σταθερότητα στη Συρία και το Ιράκ», είπε ο Τούρκος πρωθυπουργός.

Άρχισαν ήδη οι επαφές
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν πως έχουν ήδη αρχίσει επαφές ανάμεσα σε Τούρκους και σε Σύρους διπλωμάτες. Παρ' όλα αυτά, σε συνέντευξή του στη δημοφιλή εκπομπή του BBC, «HARDtalk», ο κ. Γιλντιρίμ ξεκαθάρισε πως οποιαδήποτε στροφή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής προς τη Συρία εξαρτάται από τον κ. Άσαντ. «Πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν στη Συρία, αλλά πρώτα απ’ όλα πρέπει να αλλάξει ο Άσαντ. Αν δεν αλλάξει ο Άσαντ δεν θα αλλάξει η στάση της Τουρκίας», τόνισε.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός κατηγόρησε τον ηγέτη της Συρίας πως δημιούργησε μια κατάσταση, η οποία συνέβαλε στην άνοδο του Ισλαμικού Κράτους, το οποίο κατέχει μεγάλες εκτάσεις της Συρίας και του γειτονικού Ιράκ. Όσο καιρό ο Άσαντ θα είναι παρών, το πρόβλημα δεν θα λύνεται», είπε. «Θα έχουμε κάποια άλλη τρομοκρατική οργάνωση να εμφανίζεται στο προσκήνιο, γιατί είναι η συμπεριφορά του καθεστώτος της Συρίας αυτή που συνέβαλε στη δημιουργία του Ισλαμικού Κράτους».

Συμφιλίωση και με Ισραήλ
Τον περασμένο μήνα η Τουρκία ομαλοποίησε τις σχέσεις της με το Ισραήλ, τερματίζοντας μια διαμάχη που διήρκεσε έξι χρόνια. Είχε προκληθεί από τον θάνατο 10 Τούρκων από Ισραηλινούς κομάντος, οι οποίοι σταμάτησαν τουρκικό στολίσκο, που με το έτσι θέλω επιχείρησε να εισέλθει σε αποκλεισμένη θαλάσσια περιοχή γύρω από τη Λωρίδα της Γάζας, χωρίς την έγκριση του Ισραήλ. Είναι η γνωστή υπόθεση Μαβί Μαρμαρά.

Αλλά αυτή η υπόθεση ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα για την επιδείνωση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, καθώς το κακό είχε αρχίσει νωρίτερα, στο Νταβός της Ελβετίας, όπου ο Ερντογάν είχε σχεδόν υβρίσει δημόσια τον τότε πρόεδρο του Ισραήλ Σιμόν Πέρες, κατηγορώντας τον ότι συμμετέχει στη δολοφονία χιλιάδων Παλαιστινίων στα κατεχόμενα από το Ισραήλ αραβικά εδάφη. Ο Ερντογάν είχε αφήσει σύξυλους τους πάντες, καθώς εγκατέλειψε την αίθουσα της συνεδρίασης μιλώντας πολύ άσκημα στον Πέρες.

Στροφή και προς Ρωσία
Η Τουρκία, μετά το Ισραήλ, στράφηκε προς τη Ρωσία και επιδίωξε την εξομάλυνση των σχέσεών της με τη Μόσχα. Ο Ερντογάν προσωπικά ζήτησε συγγνώμη από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, για την κατάρριψη ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία τον Νοέμβριο του 2015.

Το επεισόδιο είχε προκαλέσει την άμεση αντίδραση ακόμα και του ΝΑΤΟ, που έσπευσε να υποστηρίξει ότι θα σπεύσει προς βοήθεια της συμμάχου Τουρκίας αν επαναληφθούν οι παραβιάσεις του τουρκικού εναέριου χώρου. Φυσικά το ΝΑΤΟ δεν λέει τίποτα για τις καθημερινές προκλητικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Ελλάδας, επίσης χώρας μέλους του ΝΑΤΟ, από σμήνη τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών.

Πρέπει να 'ναι προσεκτική η Λευκωσία
Όπως επισημαίνουν ξένοι διπλωμάτες και δημοσιογράφοι, η νέα πρωτοβουλία της Τουρκίας εκδηλώθηκε σε εποχή μεγάλης πολιτικής αστάθειας στην Τουρκία. Τον περασμένο χρόνο η χώρα χτυπήθηκε ανελέητα από κύμα βομβιστικών επιθέσεων, που την ευθύνη τους έχουν αναλάβει Κούρδοι αυτονομιστές αντάρτες και το Ισλαμικό Κράτος. Είναι τόσο επικίνδυνη η κατάσταση στην Τουρκία, που η Γαλλία ματαίωσε τις εορταστικές εκδηλώσεις για την Ημέρα της Βαστίλλης στα προξενεία της στην Τουρκία.

Η στροφή της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή ήταν το αντικείμενο διεξοδικής συζήτησης σε σεμινάριο στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, όπου η κοινοβουλευτική εκπρόσωπος του ΔΗΚΟ Χριστιάνα Ερωτοκρίτου προειδοποίησε για την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης από την πλευρά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως τόνισε, η Λευκωσία πρέπει να είναι πολύ προσεκτική ώστε να μην αιφνιδιαστεί ακόμα περισσότερο, όπως συνέβη με την περίπτωση της εξομάλυνσης των σχέσεων ανάμεσα στην Τουρκία και στο Ισραήλ.

Ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Θεόδωρος Τσακίρης διατύπωσε την άποψη πως η τελευταία εξέλιξη για τις σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία είναι δυσμενής για την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία θα πρέπει να προειδοποιήσει με τον πιο αυστηρό τρόπο τους Ισραηλινούς, ότι θα μπορούσε να βλάψει την καλή ατμόσφαιρα στις τριμερείς σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου.

Πάντως στην ίδια εκδήλωση τονίσθηκε πως αν τεθεί ζήτημα σχέσεων Αιγύπτου-Τουρκίας- Ισραήλ, το εβραϊκό κράτος σίγουρα θα προτιμήσει το Κάιρο και όχι την Άγκυρα. Η καλή σχέση του Ισραήλ με την Αίγυπτο έχει ζωτική σημασία για το Ισραήλ, όπως άλλωστε έχει επισημάνει πολλές φορές ο ισραηλινός Τύπος.