Η ΙΑΠΩΝΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΗ ΜΕ ΧΑΜΗΛΟ ΡΥΘΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟ

Οι τρεις αυτοί πυλώνες της πολιτικής, τους οποίους ο Ιάπωνας Πρωθυπουργός αποκάλεσε τρία «βέλη», είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις

Όπως αναφέρει το ΔΝΤ, ο πρωθυπουργός κ. Abe χρειάζεται να ενδυναμώσει το πρόγραμμα ABENOMICS με μια εισοδηματική πολιτική, για να αυξήσει τους μισθούς πέραν της νομισματικής και δημοσιονομικής τόνωσης

Ο κ. Abe ετοιμάζεται για μια πρόσθετη δημόσια δαπάνη, η οποία θα ανέλθει στα $45 δις - $54 δις, που αποτελεί τη μεγαλύτερη δημοσιονομική τόνωση παγκοσμίως

Ο Πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Shinzo Abe, μετά που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, προς το τέλος του 2012 εισήγαγε μια πολιτική από τρεις πυλώνες, γνωστή ως «ABENOMICS». Στόχος είναι η αντιμετώπιση της οικονομικής ύφεσης και του αρνητικού πληθωρισμού. Οι τρεις αυτοί πυλώνες της πολιτικής «ABENOMICS», τους οποίους ο κ. Abe αποκάλεσε τρία «βέλη», είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Πρόσφατα όμως το γεν έχει ενδυναμωθεί σημαντικά σε σχέση με το δολάριο. Η συναλλαγματική αξία του γεν αυξήθηκε κατά 17% από τις αρχές του 2016 και κατά 5% από τις 23 Ιουνίου 2016, όταν διεξήχθη το δημοψήφισμα στη Βρετανία για το Brexit. Ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, είναι αρνητικός της τάξης του 0,3%.

Το ισχυρό γεν όμως έχει οδηγήσει σε αιτήματα από τις επιχειρηματικές οργανώσεις για επέμβαση στη χρηματιστηριακή αγορά, με στόχο την πιο χαμηλή συναλλαγματική αξία γεν, με την ελπίδα ότι θα αυξηθούν οι εξαγωγές. Υπάρχει όμως ένσταση για σημαντική επέμβαση στις χρηματιστηριακές αγορές, λόγω του κινδύνου για χρηματιστηριακό πόλεμο, ειδικά την υποτίμηση του γιουάν. Αλλά για αντιμετώπιση τόσο του χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης όσο και του αρνητικού πληθωρισμού η καλύτερη πολιτική δεν είναι η επέμβαση από το κράτος στη συναλλαγματική ισοτιμία του γεν αλλά η δημοσιονομική τόνωση, πράγμα που θα δώσει ώθηση τόσο στην οικονομία όσο και στην αύξηση του πληθωρισμού. Και πραγματικά αυτός είναι ο στόχος του κ. Abe.

Οι εξαγγελίες κι οι λόγοι

Έτσι πρόσφατα ο κ. Abe ανακοίνωσε ότι θα καθυστερήσει την αύξηση του φόρου στην κατανάλωση από 8% σε 10%, που επρόκειτο να εισαχθεί το 2017, κατά 2,5 χρόνια, μέχρι τον Οκτώβριο του 2019, προειδοποιώντας ότι η αύξηση της φορολογίας αυτής θα ήταν δυνατόν να οδηγήσει σε μείωση στην εγχώρια ζήτηση και στην επιστροφή στην οικονομική ύφεση. Η αναβολή για την αύξηση της φορολογίας κατανάλωσης θέτει σε δύσκολη θέση τον κ. Abe, ο οποίος μετά από τρία χρόνια που ήλθε στην εξουσία, η οικονομία της χώρας δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρή, για να αντιμετωπίσει τα χρόνια δημοσιονομικά ελλείμματα και τους αρνητικούς πληθωρισμούς.

Ως αποτέλεσμα, ο Οίκος Αξιολόγησης Fitch υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ιαπωνίας. Ο δε Οίκος Moody’ s καθόρισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ιαπωνίας οριακά πιο πάνω από τον Fitch στον Α1. Αντίθετα, ο Οίκος Αξιολόγησης Standard & Poor’ s πιστεύει ότι η αναβολή για την αύξηση του φόρου κατανάλωσης θα αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών για το 2017, κάτι που είναι θετικό για τη βραχυπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη.

Από τη μια οι προσδοκίες για ανάπτυξη είναι αδύναμες και το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στα 240% είναι το πιο υψηλό στον κόσμο. Από την άλλη όμως, η Ιαπωνία είναι μια από τις πιο πλούσιες χώρες παγκοσμίως και πολύ παραγωγική. Επίσης το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους είναι εγχώριο και όλο είναι καθορισμένο σε γεν, το οποίο η κυβέρνηση της Ιαπωνίας θα μπορούσε να εκτυπώσει αν χρειαστεί.

Αναπτερώνονται οι ελπίδες

Στο μεταξύ, η ανακοίνωση ότι η ιαπωνική οικονομία σημείωσε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 1,7% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2016 σε σχέση με 0,3%, που ήταν η πρόβλεψη, αναπτέρωσε τις ελπίδες των ασκούντων πολιτική. Η αύξηση του ΑΕΠ αντιστρέφει την πτώση στην παραγωγή κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2015, κάτι που σημαίνει ότι η Ιαπωνία έχει αποφύγει τον ορισμό της οικονομικής ύφεσης, που καθορίζεται ως η πτώση στην παραγωγή κατά δύο συνεχόμενα τρίμηνα. Η επιτάχυνση στον ρυθμό ανάπτυξης στην ιαπωνική οικονομία σημαίνει ότι αντιμετώπισε με επάρκεια την επιβράδυνση στην ανάπτυξη της Κίνας, όπως και της αύξησης την συναλλαγματικής ισοτιμίας του γεν.

Σε άσχημη κατάσταση η οικονομία

Στη διάσκεψη της Ομάδας των χώρων G7 (Group of Seven), τον περασμένο Μάιο, ο Πρωθυπουργός κ. Abe δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομική προοπτική είναι τόσο άσχημη, όπως ήταν μετά την κατάρρευση της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers το 2008. Στόχος ήταν να επιτύχει στήριξη από τους συναδέλφους του της G7 για μια παγκόσμια δημοσιονομική τόνωση. Αλλά από τις συζητήσεις φάνηκε ότι ο κ. Abe δεν κατόρθωσε να τύχει της στήριξης των ηγετών που είναι αντίθετοι με τη δημοσιονομική τόνωση, όπως είναι η Καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας κ. Ντέιβιντ Κάμερον.

Ο κ. Κάμερον μάλιστα προέβη σε θετικές δηλώσεις για την παγκόσμια οικονομία. Οι δηλώσεις του κ. Abe είχαν ως βασικό στόχο να δικαιολογήσει την απόφασή του για δημοσιονομική τόνωση, τόσο με αναβολή αύξησης του φόρου κατανάλωσης από 8% σε 10% από το 2017 στον Οκτώβριο του 2019, όπως και της αύξησης των δημόσιων δαπανών.

Αποφεύγεται η δημοσιονομική τόνωση

Από το 2010 οι περισσότερες χώρες αποφεύγουν τη δημοσιονομική τόνωση, με στόχο να βελτιώσουν τα δημόσια οικονομικά. Αλλά ο κ. Abe ετοιμάζεται για μια πρόσθετη δημόσια δαπάνη, που θα ανέλθει στα $45 δις - $54 δις, που αποτελεί τη μεγαλύτερη δημοσιονομική τόνωση παγκοσμίως. Η καθυστέρηση της αύξησης της φορολογίας στόχο έχει να αποφύγει εκείνο που συνέβη στις αρχές του 2014, όταν ο κ. Abe αύξησε τον φόρο κατανάλωσης από 5% σε 8%, πράγμα που οδήγησε την οικονομία σε ύφεση.

Η αναβολή για την αύξηση της φορολογίας θα δώσει και πολιτικά οφέλη στον κ. Αbe, αφού σήμερα, 10 Ιουλίου, διεξάγονται εκλογές στην άνω Βουλή. Ο πρόεδρος του εμπορικού επιμελητήριου της Ιαπωνίας όμως, κ. Akio Mimura, δήλωσε ότι η αναβολή για την αύξηση του φόρου κατανάλωσης είναι ατυχής και εισηγείται όπως ο κ. Abe δεσμευτεί για την αύξηση της φορολογίας αυτής τον Οκτώβριο του 2019, άσχετα από τις οικονομικές συνθήκες που τότε θα επικρατούν. Η αύξηση του φόρου αυτού είναι αναγκαία για να εξασφαλιστούν τα έσοδα για τη χρηματοδότηση διάφορων πολιτικών, τόνισε ο κ. Mimura.

Η Έκθεση

Έκθεση που ετοιμάστηκε μετά την ετησία επιθεώρηση από το κλιμάκιο του ΔΝΤ της ιαπωνικής οικονομίας αναφέρει ότι η Ιαπωνία θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη οικονομική ώθηση ή να αποδεχθεί ότι θα χρειαστούν χρόνια για να φθάσει ο πληθωρισμός στον στόχο του 2%. Ο πρωθυπουργός κ. Abe χρειάζεται να ενδυναμώσει το πρόγραμμα ABENOMICS με μια εισοδηματική πολιτική, για να αυξήσει τους μισθούς κατά 3% τον χρόνο, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα πέραν της νομισματικής και δημοσιονομικής τόνωσης, αναφέρει στην έκθεσή του το ΔΝΤ.

Τα πιο υψηλά ημερομίσθια θα αυξήσουν τη ζήτηση, όπως και το κόστος, ώστε θα επιτευχθεί ο στόχος του 2% πληθωρισμού. Όπως δήλωσε στο τέλος της αποστολής του κλιμάκιου του ΔΝΤ ο κ. David Lipton, που είναι ο δεύτερος πιο σημαντικός αξιωματούχος στο ΔΝΤ, «τα τόξα παραμένουν τα σωστά τόξα και θα ήταν σκόπιμο να ενδυναμωθούν σε κάποιο βαθμό».

ΠΑΡΗΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Limited,
τηλ. 23 820080,
ηλ. διευθ. [email protected]

Υ.Γ.

Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.