Η ΜΕΤΑ ΤΟ BREXIT ΕΠΟΧΗ, Η… ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΜΕΝΗ ΕΞΟΔΟΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι χρειάζεται ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ, μια νέα πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής για τη γερασμένη Ευρωπαϊκή Ήπειρο

Η Ευρώπη βιάζεται να ξεφορτωθεί τη Βρετανία. Μέσα σε δύο χρόνια όλα θα πρέπει να έχουν τελειώσει. Αλλά είναι φανερό πως τόσο οι Βρετανοί όσο και οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν ξεκάθαρο σχέδιο

Η Ευρώπη -συμφωνούν όλοι οι αναλυτές- αδυνατεί να οριοθετήσει ένα νέο μονοπάτι από μόνη της, το οποίο θα απαιτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής να διαδραματίσουν τον δικό τους ρόλο στο κτίσιμο της νέας Ευρώπης

Πολλές λέξεις έχουν χρησιμοποιηθεί στην προσπάθεια να εξηγηθούν τα γεγονότα μετά την ιστορική και χωρίς προηγούμενο απόφαση της Βρετανίας να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Σουζάν Ράις ρωτήθηκε για το αποτέλεσμα της συνομιλίας ανάμεσα στον Αμερικανό Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα και τον Βρετανό Πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και την απόφαση του δεύτερου να ανακοινώσει την παραίτησή του. Απάντησε μονολεκτικά: «Bummer…».

Σύμφωνα με το αγγλικό λεξικό Diury’s, «bum» σημαίνει τεμπελχανάς ή ακόμα και αλήτης. Η απώλεια τριών τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε αξία παγκόσμιας αγοράς στο διήμερο του δημοψηφίσματος και αυτών που ακολούθησαν είναι πραγματικά μια αλητεία. Η πλήρης έλλειψη πολιτικής διαφάνειας τόσο από το Λονδίνο όσο και από τις Βρυξέλλες, για το πώς θα διεξαχθεί ο «διάλογος της εξόδου», πώς αλλιώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί; Τεμπελχανιλίκι; Ίσως… Αλητεία; Επίσης ίσως…

Δεν υπάρχει σχέδιο

Όπως λένε παρατηρητές, ο Πρόεδρος Ομπάμα συμπεριφέρθηκε πιο βρετανικά από τους ίδιους τους Βρετανούς κάποια στιγμή, προσπαθώντας να ηρεμήσει τα πνεύματα. Η Βρετανία περνάει στο στρατόπεδο αυτών των Ευρωπαίων, που είναι μεν Ευρωπαίοι, όμως δεν ανήκουν στην Ε.Ε. Σαν τη Νορβηγία, για παράδειγμα, χώρα με πέντε εκατομμύρια κατοίκους, που όμως είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Τώρα όλα θα πρέπει να γίνουν γρήγορα, αλλά παραδόξως οι Βρετανοί δεν δείχνουν να βιάζονται. Αλλά ο 21ος αιώνας έχει διαφορετικές απαιτήσεις. Η Ευρώπη βιάζεται να ξεφορτωθεί τη Βρετανία. Μέσα σε δύο χρόνια όλα θα πρέπει να έχουν τελειώσει. Αλλά είναι φανερό πως τόσο οι Βρετανοί όσο και οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν ξεκάθαρο σχέδιο.

Η στάση της Αμερικής

Η απάντηση της Ουάσινγκτον, σε αυτή την ιστορική στιγμή, ήταν να στείλει τον Υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι στο Λονδίνο και στις Βρυξέλλες. Αλλά με ποια κυβέρνηση να μιλούσε στο Λονδίνο; Και με ποιον να συνεννοηθεί στη βελγική πρωτεύουσα; Με την καγκελάριο της Γερμανίας Μέρκελ, λένε με μια δόση ειρωνείας ορισμένοι. Αυτή δεν κυβερνά ό,τι απέμεινε από την Ε.Ε.; Ο Κέρι πάντως γνωρίζει από Ευρώπη, καθώς έχει μείνει αρκετό καιρό στη Γηραιά Ήπειρο, μια για τις συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (Βιένη) και μια για τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία (Παρίσι), ακόμα και για την κρίση στην Ουκρανία. Όμως δεν έχει ζήσει στην Ευρώπη.

Μεγάλο το ενδιαφέρον για τη Γηραιά Ήπειρο

Για να είναι κανείς δίκαιος, πρέπει να δεχτεί πως η Ουάσινγκτον δεν έχει δείξει ιδιαίτερα μεγάλο ενδιαφέρον για την Ευρώπη. Για τους Αμερικανούς η Ευρώπη ήταν τελειωμένη υπόθεση. Πλούσια με προχωρημένες δημοκρατίες, δεν χρειαζόταν την αμερικανική προσοχή, φτάνει να ακολουθούσε τις προσταγές του θείου Σαμ. Αν συνέβαινε κάτι που θα ενοχλούσε τα αμερικανικά συμφέροντα, ο Υπουργός Οικονομικών έκανε μερικά τηλεφωνήματα στους υπεύθυνους οικονομικών της Ε.Ε. και θα τους έλεγε: «άντε, τελειώστε γρήγορα».

Η επίσκεψη του κ. Κέρι στην Ευρώπη καθόρισε πως όλα έγιναν με καθυστέρηση και το αποτέλεσμα ήταν πενιχρό. «Έχουμε φτάσει στο τέλος της μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο εποχής. Όπως τότε, έτσι και σήμερα η Ευρώπη είναι εξουθενωμένη, αλλά στον 21ο αιώνα οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σημαντικός παράγοντας», λένε αναλυτές. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες υπέθεταν πως υπήρχε μονάχα μια Ευρώπη και μια πολιτική.

Το δημοψήφισμα στη Βρετανία ήταν μια προσπάθεια για να επιτευχθεί κάποιο είδος διευκρίνισης στα δύσκολα 43 χρόνια του γάμου της Βρετανίας με την Ευρώπη. Ήταν όμως και μια απόρριψη της παγκοσμιοποίησης και των συνεπειών της, όπως η μετανάστευση, η τεχνολογική και οικονομική δυσπραγία, οι υπερ-εθνικιστικές δυνάμεις, που κάνουν ορισμένους να μιλούν για αναγέννηση του φασισμού κ.λπ.

Η νέα… Ευρώπη

Σήμερα οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλάνε για μια νέα Ευρώπη και όχι για περισσότερη Ευρώπη. Δυστυχώς, οι περισσότεροι από τους Ευρωπαίους ηγέτες έχουν μνήμη μονάχα για τα 60 τελευταία χρόνια και το «νέα» είναι απλώς πολύ διαφορετικό από το «περισσότερη». Αλλά το «περισσότερη» έχει απορριφθεί στη Βρετανία με δημοκρατικές διαδικασίες. Ίσως οι αγορές και το χάος που επικρατεί στη Βρετανία, όπου κανείς δεν ξέρει τι του γίνεται, να αποτελέσουν ισχυρή προειδοποίηση, ώστε άλλα μέλη της ΕΕ να το σκεφθούν δεύτερη φορά, αν είχαν πρόθεση να ακολουθήσουν το βρετανικό παράδειγμα.

Δεν αποκλείεται όμως η κατάσταση που επικρατεί να δώσει αφορμή στους ευρωσκεπτικιστές να αποκτήσουν πολιτικά πλεονεκτήματα. Όπως κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει το τελικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, έτσι και τώρα κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι ο ορθός δρόμος, που πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη.

Γι’ αυτό πολλοί διπλωμάτες λένε, ότι καθώς οδηγούμαστε σε μια νέα εποχή που θα δημιουργήσει τη «νέα Ευρώπη», ίσως να είναι επιτακτική η ανάγκη για επείγουσα νέα αμερικανική διπλωματία προς την Ευρώπη. Καθώς πλησιάζει η επέτειος των 70 χρόνων από το σχέδιο Μάρσαλ, όταν σχεδόν επιβλήθηκαν μεγάλα και ξεκάθαρα αμερικανικά σχέδια, οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν να έχουν ξεχάσει τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν πάνω στο ευρωπαϊκό έδαφος, ως η μόνη ακόμα μεγάλη παγκόσμια δύναμη.

Χρειάζεται η συμβολή της Αμερικής

Η Ευρώπη -συμφωνούν όλοι οι αναλυτές- αδυνατεί να οριοθετήσει ένα νέο μονοπάτι από μόνη της, το οποίο θα απαιτεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής να διαδραματίσουν τον δικό τους ρόλο στο κτίσιμο της νέας Ευρώπης. Παλιές τακτικές και νοοτροπίες δεν αρκούν. Οι ειδικοί απεσταλμένοι ήταν καλοί κάποτε, τώρα χρειάζεται ένας ικανός διπλωμάτης πλαισιωμένος με ομάδα έμπειρων συναδέλφων του, με γνώση για τα ευρωπαϊκά ζητήματα, που θα αρχίσουν παράλληλες διαβουλεύσεις με τους διπλωμάτες στο Λονδίνο, το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες και το Παρίσι, για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τον Χέδερ Κόνλεϊ, ανώτατο αντιπρόεδρο για την Ευρώπη, την Ευρασία και την Αρκτική, του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να βοηθήσουν την Ευρώπη να σχηματίσει ένα νέο όραμα, που με τη σειρά του θα δημιουργήσει μια νέα Ευρώπη. Αυτό το νέο όραμα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του τις αμφιβολίες για περισσότερη ολοκλήρωση.

«Πολλοί Ευρωπαίοι ίσως να θεωρήσουν αυτήν τη σκέψη μια αποτυχία, αλλά δεν είναι. Αυτή η Ευρώπη θα τύχει μεγαλύτερης υποστήριξης από τους πολίτες της σε μακροπρόθεσμη βάση. Και όπως οι ευρωπαϊκές ιδέες συνέβαλαν αποφασιστικά στη δημιουργία του αμερικανικού ονείρου, πριν από 200 χρόνια, ίσως νέες ευρωπαϊκές ιδέες να συμβάλουν στην αναγέννηση και αυτού του αμερικανικού ονείρου», καταλήγει ο Κόνλεϊ.