«Όρκο πίστης» στον Μπους είχε δώσει ο Μπλερ πριν σύρει τη Βρετανία στο Ιράκ
Έπειτα από αναμονή επτά ετών, η έκθεση Σίλκοτ σχετικά με τις συνθήκες της εμπλοκής της Βρετανίας στον πόλεμο στο Ιράκ συνιστά κόλαφο για τον τότε πρωθυπουργό των Εργατικών Τόνι Μπλερ

Έκθεση-«βόμβα» για τη στρατιωτική επέμβαση της Βρετανίας στο Ιράκ είδε χθες το φως της δημοσιότητας. Μεταξύ άλλων, η έκθεση Σίλκοτ διαπιστώνει πως η στρατιωτική δράση «δεν ήταν ύστατη λύση» και δεν υπήρχε «άμεση απειλή» από τον Σαντάμ Χουσεΐν το 2003, η Βρετανία δεν εξάντλησε όλες τις ειρηνικές επιλογές πριν εμπλακεί στον πόλεμο στο Ιράκ, η επέμβαση βασίστηκε σε «εσφαλμένα» στοιχεία περί όπλων μαζικής καταστροφής που παρουσιάστηκαν με «αδικαιολόγητη βεβαιότητα» και ο στρατιωτικός σχεδιασμός ήταν «εντελώς ακατάλληλος».

Η έκθεση στην ουσία συνιστά κόλαφο για τον τότε πρωθυπουργό των Εργατικών Τόνι Μπλερ - ο οποίος, όπως αποκαλύπτεται, διαβεβαίωνε μυστικά τον Τζορτζ Ο. Μπους οκτώ ολόκληρους μήνες πριν από την επέμβαση του Μαρτίου 2003: «Μαζί σου, σε οτιδήποτε»...

Η επίμαχη αλληλογραφία
Αποσπάσματα αλληλογραφίας μεταξύ των Μπλερ και Μπους που περιέχονται στην έκθεση Σίλκοτ αποκαλύπτουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας είχε στείλει στον Μπους επιστολή, προσφέροντας τη στήριξή του και ισχυριζόμενος ότι η απομάκρυνση του Σαντάμ Χουσεΐν θα «απελευθερώσει την περιοχή» ακόμη και εάν οι «απλοί Ιρακινοί νιώσουν αμφιθυμία για το γεγονός ότι δέχονται εισβολή» και μπορεί να αντεπιτεθούν. «Θα είμαι μαζί σου, σε οτιδήποτε» (για την αλλαγή καθεστώτος) έγραφε ο Μπλερ, παρουσιάζοντας τη «συνταγή» του για να πείσει τη Βρετανία ότι ο Σαντάμ πρέπει να ανατραπεί.

«Εάν συνοψίσουμε όλα τα στοιχεία για τα όπλα όπλα μαζικής καταστροφής, προσθέσουμε την απόπειρά του να εξασφαλίσει δυνατότητες για πυρηνικά όπλα και, ως φαίνεται πιθανό, προσθέσουμε ένα δεσμό της Αλ Κάιντα, θα είναι εξαιρετικά πειστικό εδώ. Συν, φυσικά, τον απεχθή χαρακτήρα του καθεστώτος», έγραφε.

Για τον σχεδιασμό της μετά Σαντάμ εποχής αφιέρωνε έξι γραμμές σε έξι σελίδες επιστολής. Η ανατροπή «πρέπει να οδηγήσει εν καιρώ σε ένα δημοκρατικό Ιράκ που θα κυβερνάται από τον λαό» ανέφερε, προσθέτοντας ότι «το να αντικαταστήσουμε έναν δικτάτορα με έναν άλλον δεν συμβαδίζει με τις αρχές μας».

Δεν ήταν «άμεση απειλή» ο Σαντάμ
Παρουσιάζοντας το μεσημέρι της Τετάρτης την πολυαναμενόμενη έκθεση που αριθμεί 2,6 εκατομμύρια λέξεις, ο επικεφαλής της επιτροπής έρευνας λόρδος Τζον Σίλκοτ δήλωσε ότι δεν υπήρχε άμεση απειλή από τον Σαντάμ Χουσεΐν το 2013 και το χάος που ακολούθησε στο Ιράκ και την ευρύτερη Μέση Ανατολή θα έπρεπε να είχε προβλεφθεί.

«Φτάσαμε στο συμπέρασμα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο επέλεξε να συμμετάσχει στην εισβολή στο Ιράκ πριν εξαντληθούν οι ειρηνικές λύσεις για τον αφοπλισμό [της Βαγδάτης]. Η στρατιωτική λύση δεν ήταν αναπόφευκτη τότε», υπογράμμισε ο λόρδος Σίλκοτ.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η δήλωση Μπλερ στο Κοινοβούλιο το 2002 σχετικά με τον κίνδυνο που συνιστούσαν τα υποτιθέμενα όπλα μαζικής καταστροφής του καθεστώτος Σαντάμ και ο φάκελος με τα σχετικά στοιχεία των υπηρεσιών Πληροφοριών παρουσιάστηκαν με «βεβαιότητα, η οποία δεν ήταν δικαιολογημένη». Η πολιτική για το Ιράκ διαμορφώθηκε στη βάση εσφαλμένων στοιχείων των υπηρεσιών πληροφοριών, τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν, ενώ θα έπρεπε.

Δεν είχε διακριβωθεί «πέραν αμφιβολίας» ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν συνέχιζε να παράγει χημικά και βιολογικά όπλα, σημείωσε ο επικεφαλής της επιτροπής έρευνας. «Παρά τις προειδοποιήσεις, οι συνέπειες της εισβολής υποτιμήθηκαν», δήλωσε ο λόρδος Σίλκοτ, προσθέτοντας ότι ο σχεδιασμός για την επέμβαση και την μετά Σαντάμ εποχή ήταν «απολύτως ακατάλληλος».

Ο ίδιος ανέφερε ενώπιον των δημοσιογράφων και οικογενειών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο ότι η επιτροπή δεν αποφαίνεται σχετικά με το εάν ήταν νόμιμη η μη η βρετανική επέμβαση. «Ωστόσο, έχουμε συμπεράνει ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες αποφασίστηκε ότι υπάρχει νομική βάση για την επέμβαση ήταν κάθε άλλο παρά ικανοποιητικές», προσέθεσε.

Η επιτροπή άκουσε τις καταθέσεις 150 μαρτύρων και ανέλυσε 150.000 έγγραφα για να καταλήξει σε πόρισμα, το οποίο τελικά ήρθε επτά χρόνια μετά, εξαιτίας συνεχών αναβολών, οι οποίες και οδήγησαν τις οικογένειες Βρετανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στο Ιράκ να απειλήσουν με προσφυγή στη Δικαιοσύνη.

Αναλαμβάνει την ευθύνη, αλλά…
Στην πρώτη του αντίδραση ο Τόνι Μπλερ ισχυρίστηκε ότι η έκθεση τον απαλλάσσει από κατηγορίες για «κακή πίστη, ψεύδη και εξαπάτηση», παρόλο που η έκθεση Σίλκοτ αποφαίνεται ότι διόγκωσε την απειλή του καθεστώτος Σαντάμ. Ο πρωθυπουργός της επέμβασης του 2003 επέμεινε ότι η ανατροπή του καθεστώτος Σαντάμ ήταν η σωστή επιλογή και δεν αποτελεί την αιτία για την τρομοκρατία του σήμερα.

Ακολούθησε συνέντευξη Τύπου, με τον Τόνι Μπλερ να «αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη» για τις αποφάσεις που οδήγησαν στην εμπλοκή της Βρετανίας στον πόλεμο στο Ιράκ, να «λυπάται» και «απολογείται» για λάθη και εσφαλμένα στοιχεία των υπηρεσιών πληροφοριών, όμως να υπεραμύνεται αυτής καθαυτής της επέμβασης για την ανατροπή του καθεστώς Σαντάμ.

Ο Μπλερ «δεν μετανιώνει» για την απόφασή του και αρνείται ότι είχε δώσει μήνες πριν άνευ όρων στήριξη στον Μπους για τη βρετανική συμμετοχή. «Πιστεύω ότι έλαβα τη σωστή απόφαση και ο κόσμος είναι καλύτερος χωρίς τον Σαντάμ Χουσεΐν», τόνισε μιλώντας επί μία ώρα και 50 λεπτά ενώπιον των δημοσιογράφων.

Αγανακτισμένοι συγγενείς…
Την ίδια στιγμή, οικογένειες στρατιωτών που έπεσαν στο μέτωπο του Ιράκ τονίζουν σε εξαιρετικά φορτισμένο κλίμα ότι η έκθεση επιβεβαιώνει όλα όσα οι ίδιοι δήλωναν εδώ και πάνω από μία δεκαετία. «Τώρα γνωρίζουμε πού βρισκόμαστε και τι μπορούμε να κάνουμε.

Ο Τόνι Μπλερ πρέπει να οδηγηθεί στο δικαστήριο για φόνο. Δεν μπορεί να ξεφεύγει άλλο», δήλωσε η Ρόουζ Τζέντλ, η οποία έχασε τον 19χρονο γιο της στο Ιράκ. «Υπάρχει ένας τρομοκράτης σε αυτό τον κόσμο και το όνομά του είναι Τόνι Μπλερ» έλεγε κλαίγοντας η Σάρα Ο' Κόνορ, αδελφή ενός εκ των 179 στρατιωτών που έχασαν τη ζωή του στο Ιράκ από το 2003 έως το 2009.

Συγγενείς θυμάτων επισημαίνουν ότι θα μελετήσουν λεπτομερώς την έκθεση για να διαπιστώσουν εάν υπάρχει νομική βάση για να ζητήσουν να ασκηθούν διώξεις - η επιτροπή Σίλκοτ δεν αποφαίνεται εάν ήταν νόμιμη η μη η επέμβαση του 2003. Την ώρα της παρουσίασης της έκθεσης είχαν συγκεντρωθεί έξω από το συνεδριακό κέντρο στο Λονδίνο διαδηλωτές που φορούσαν μάσκες με το πρόσωπο του Μπλερ και είχαν τα χέρια τους βαμμένα κόκκινα συμβολίζοντας το αίμα που χύθηκε. «Είναι ψεύτης και εγκληματίας πολέμου», φώναζαν.

«Δεν μπορούμε να γυρίσουμε το ρολόι πίσω»
Ο ΑΠΕΡΧΟΜΕΝΟΣ Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον δήλωσε σχετικά με το πόρισμα της έκθεσης ότι «δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω το ρολόι, αλλά πρέπει να αντλήσουμε τα διδάγματα» από τα όσα πήγαν λάθος στην πορεία προς την επέμβαση του 2003, σημειώνοντας επίσης κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Βουλής πως οι βουλευτές από όλες τις πλευρές θα πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί.

Από πλευράς του ο νυν ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, ανέκαθεν αντίπαλος στην επέμβαση στο Ιράκ, δήλωσε στη σκιά της έκθεσης Σίλκοτ ότι η Βρετανία χρειάζεται μία πιο ανοικτή και ανεξάρτητη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για να αποφύγει επανάληψη της εισβολής του 2003, η οποία ήταν «πράξη στρατιωτικής επιθετικότητας» που εξαπολύθηκε με ψεύτικο πρόσχημα.

Ο Κάμερον αντέτεινε ότι πως η σχέση της Βρετανίας με τις ΗΠΑ είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια. «Δεν πιστεύω ότι οι ΗΠΑ έχουν πάντα δίκιο σε όλα, αλλά πιστεύω ότι η σχέση με τις ΗΠΑ είναι ζωτική για την εθνική ασφάλεια» επέμεινε. Ο ίδιος επίσης ανέφερε ότι αν και η επέμβαση στο Ιράκ έδωσε έδαφος στην Αλ Κάιντα, ο ισλαμιστικός εξτρεμισμός είχε εμφανιστεί πολύ πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ, ενώ τόνισε πως οι αστοχίες στον σχεδιασμό της επίθεσης στο Ιράκ δεν επαναλήφθησαν στο Αφγανιστάν.