Είναι γεμάτο εκπλήξεις και ανατροπές, ενώ κατά καιρούς οι θεωρίες διαδέχονται η μια την άλλη
Το πρωταρχικό ενδιαφέρον του αστρονόμου πρέπει να στρέφεται γύρω από φυσικές και μαθηματικές ερμηνείες παρατηρήσεων, προβλέψεις μελλοντικών παρατηρήσεων και βελτίωση των αστρονομικών οργάνων γι’ αυτές τις ερμηνείες και τις προβλέψεις

Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι μελετούσαν τον νυχτερινό ουρανό και προσπαθούσαν να ανακαλύψουν τα απέραντα μυστικά του. Το σύμπαν είναι γεμάτο εκπλήξεις και ανατροπές. Κατά καιρούς οι θεωρίες διαδέχονται η μια την άλλη. Οι τεράστιες αποστάσεις μεταξύ των άστρων και των γαλαξιών δεν επιδέχονται στερεότυπες εξηγήσεις.

Οι διάσημοι αστρονόμοι Καρλ Σαγκάν και Ι. Σκλόφσκι, στο δικό τους βιβλίο «Το Σύμπαν», ομολογούν μια σημαντική αλήθεια: «Αν οι αστρονόμοι περνούσαν τον καιρό τους υπολογίζοντας την απεραντοσύνη του διαστήματος και τις απίθανες χρονικές περιόδους που χρειάζονται για την ανάπτυξη των άστρων, τα επιτεύγματά τους θα ήταν ελάχιστα.

Το πρωταρχικό ενδιαφέρον του αστρονόμου που μελετάει το σύμπαν πρέπει να στρέφεται γύρω από φυσικές και μαθηματικές ερμηνείες παρατηρήσεων, προβλέψεις μελλοντικών παρατηρήσεων και βελτίωση των αστρονομικών οργάνων γι’ αυτές τις ερμηνείες και τις προβλέψεις».

Οι Γαλαξίες
Οι Γαλαξίες είναι ομάδες αστρικών σμηνών, που διανύουν το αχανές διάστημα με μεγάλες ταχύτητες και αποτελούνται από δισεκατομμύρια άστρα, σκόνη και μαύρες τρύπες. Με τη σειρά τους, οι γαλαξίες σχηματίζουν γαλαξιακά σμήνη που διαστέλλονται στον χώρο και τον χρόνο.

Ωστόσο, οι αποστάσεις και τα διαμετρικά σχήματα είναι ασύλληπτα στην ανθρώπινη λογική. Η διαστολή του σύμπαντος μετά τη μεγάλη έκρηξη του Big Bang συνεχίζεται, και σύμφωνα με τους ειδικούς είναι και ο λόγος που οι γαλαξίες απομακρύνονται σταδιακά ο ένας από τον άλλον. Σε αυτό το μεγάλο κοσμικό γεγονός έχουμε και τις συγκρούσεις των γαλαξιών που διαρκούν αρκετά εκατομμύρια χρόνια.

Για να αντιληφθούμε αυτά τα μεγέθη, πρέπει να ρίξουμε μια ματιά στον δικό μας Γαλαξία. Αν για παράδειγμα είχαμε ένα διαστημόπλοιο που να τρέχει με την ταχύτητα του φωτός, δηλαδή 300.000 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο, θα θέλαμε 100.000 χρόνια για να κάνουμε τον γύρο του Γαλαξία μας! Αντιλαμβάνεται κανείς τις τεράστιες αποστάσεις.

Αποτέλεσμα φυσικών δυνάμεων
Ο Κρις Ίμπι είναι από τους διακεκριμένους πανεπιστημιακούς καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και με αρκετά βραβεία στο ενεργητικό του. Είχε διατελέσει αντιπρόεδρος της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας και το 2002 επιλέχθηκε ως Διακεκριμένος Διδάσκαλος Επιστημών του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών.

Το 2009 εκδίδει το περίφημο βιβλίο του «Το Ζωντανό Σύμπαν» με υπότιτλο «Η αναζήτηση της ζωής στο Διάστημα». Λέει λοιπόν μεταξύ άλλων: «Τα άστρα, τα νεφελώματα και οι πλανήτες είναι αποτέλεσμα των φυσικών δυνάμεων. Τα πετρώματα και τα νέφη δεν δημιουργήθηκαν για την ευχαρίστησή μας ή για το όφελός μας. Το τελευταίο οχυρό ιδιαιτερότητας είναι η ύπαρξή μας. Σίγουρα η ζωή έχει σκοπό και νόημα».

Στη συνέχεια ο Κρις Ίμπι κάνει ιδιαίτερη αναφορά στην αρχαία ελληνική σκέψη: «Το ταξίδι που μας έφερε στο σημείο αυτό ξεκίνησε 2.500 χρόνια πριν, στις ακτές της Μικράς Ασίας. Για χιλιάδες χρόνια μεγάλοι και πολυσύνθετοι πολιτισμοί είχαν υπάρξει στην Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία, χωρίς όμως να εξελίξουν τα απαραίτητα μέσα έρευνας σχετικά με το τι υπάρχει πέρα από την άκρη του ουρανού.

Όταν οι επιστήμονες αποκωδικοποίησαν τεχνουργήματα αυτών των πολιτισμών, βρήκαν κυρίως λίστες γης και ιδιοκτησίας: τον γραφειοκρατικό φόρτο της καθημερινής ζωής. Δεν βρήκαν θεωρίες για το Σύμπαν. Οι Έλληνες ήταν διαφορετικοί. Όντας μέλη ενός μικρού ναυτικού πολιτισμού, ζούσαν με το εμπόριο και το μυαλό τους. Ήταν ανοικτοί σε ιδέες και καινούργιους τρόπους παρατήρησης του φυσικού κόσμου».

Η σκοτεινή ενέργεια
Από τις σχετικά πρόσφατες ανακαλύψεις της αστρονομίας είναι η λεγόμενη σκοτεινή ενέργεια, που αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος του σύμπαντος. Στο συλλογικό έργο «τι μέλλει γενέσθαι», ο Στίβεν Αλεξάντερ μας εξηγεί ότι «η σκοτεινή ενέργεια, αυτή καθαυτή μη παρατηρήσιμη, είναι η πιο αινιγματική γνωστή ουσία.

Το μόνο «υλικό» που ενεργεί τόσο στις υποτομικές κλίμακες, όσο και κατά μήκος των μεγαλύτερων αποστάσεων στον κόσμο. Βρίσκουμε ενδείξεις της δραστηριότητάς της βαθιά μέσα στους πυρήνες των ατόμων, καθώς και στην κίνηση των μακρινών αστέρων (...) Η σχεδόν άπειρη ποσότητα σκοτεινής ενέργειας που θεωρούμε ότι υπάρχει στις υποατομικές κλίμακες μπορεί, στην πραγματικότητα, να είναι ένα τεχνούργημα της αναδυόμενης χωροχρονικής ύλης στις μεγάλες αποστάσεις.

Μάλιστα, ίσως μια τέτοια πιθανότητα καταφέρει εντέλει να εξηγήσει ένα άλλο παρατηρημένο μυστήριο σχετικά με τους γαλαξίες, ένα μυστήριο που ταλαιπωρεί εδώ και μισό αιώνα τους αστρονόμους: το αίνιγμα της αόρατης (σκοτεινής) ύλης που κρατάει μαζί τους γαλαξίες».

Ουράνια χαρτογράφηση
Από τα σημαντικότερα σχέδια για την καταγραφή των άστρων και γαλαξιών αποτελεί η ουράνια χαρτογράφηση Sloan, η καλύτερη όλων των εποχών. Αξιοσημείωτη και βαθύτερη ανάλυση γι’ αυτό το σημαντικό επίτευγμα της χαρτογράφησης Sloan γίνεται από τον Michio Kaku στο έργο του «Παράλληλοι Κόσμοι»: «Ο χάρτης αυτός», λέει σχετικά, «θα απεικονίζει με εκπληκτική λεπτομέρεια το ένα τέταρτο του ουρανού και θα προσδιορίζει τη θέση και τη λαμπρότητα εκατόν εκατομμυρίων ουράνιων σημάτων. Επίσης, θα προσδιορίζει πόσο απέχουν από τη γη ένα εκατομμύριο γαλαξίες και περίπου 100.000 Κβαζάρ».

Ο Δημόκριτος έλεγε κάποτε ότι υπάρχουν άπειροι κόσμοι και μίλησε πρώτος για την ατομική θεωρία. Ο Ίππαρχος, χωρίς τεχνολογικά μέσα, υπολόγισε με ακρίβεια τη διάμετρο της Σελήνης. Ο Νιλ Άρμστρογκ, το 1969, όταν πάτησε πρώτος στο Φεγγάρι, είπε: «ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα μεγάλο άλμα για την ανθρωπότητα». Η έρευνα του σύμπαντος συνεχίζεται. Κάποτε θα έλθει η μέρα που ο άνθρωπος θα περπατήσει στον Άρη. Το Σύμπαν όμως είναι αρκετά μεγάλο. Οι απέραντοι κόσμοι είναι εκεί έξω και παραμένουν ανεξερεύνητοι, αλλά ο άνθρωπος θα συνεχίσει πάντοτε τη δική του αναζήτηση στον χώρο και τον χρόνο.